Güneş yanığı nedir ve neden oluşur?
Güneş yanığı, cildin ultraviyole (UV) ışınlarına maruz kalmasıyla ortaya çıkan bir cins inflamasyondur. Ekseriyetle açık derili, hassas ciltli bireylerde daha yaygın görülür. Yanık derecesine nazaran ciltte kızarıklık, ağrı, su toplama, soyulma ve hassasiyet üzere belirtiler oluşabilir. Dermatoloji Uzmanı Dr. Burcu Barutcugil, “Güneş yanıkları yalnızca yazın değil, dört mevsim görülebilir. Bilhassa yüksek rakımlı bölgelerde UV ışınları daha ağır olduğundan kışın bile yanık riski vardır” diye belirtiyor.
Kimler daha fazla risk altında?
Dermatoloji Uzmanı Burcu Barutcugil, “Çocuklarda cilt daha ince ve savunmasızdır. Erken yaşta maruz kalınan yanıklar, ilerleyen yıllarda cilt kanseri riskini artırır” diyerek ebeveynleri uyarıyor. Risk altında bulunan bireyleri şöyle sıralıyor:
-Açık ciltli, sarı yahut kızıl saçlı bireyler
-Bebekler ve küçük çocuklar
-Güneş ışığına alışkın olmayan kişiler
-Hassas cilde sahip olanlar
-Güneş ışınlarına karşı hassaslığı artıran ilaç kullananlar
Güneş yanıklarının uzun vadeli zararları
Yanık yalnızca süreksiz bir kızarıklık ya da acı değildir. Tekrarlayan güneş yanıkları ciltte kalıcı lekelenmeler, erken yaşlanma, elastikiyet kaybı ve en değerlisi DNA hasarı yaratabilir. Bu hasar vakitle bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom yahut melanom üzere cilt kanseri çeşitlerinin gelişmesine yer hazırlar. Dr. Burcu Barutcugil, “Birçok kişi yalnızca estetik korkuyla cilt yanıklarından çekinirken, asıl tehdit bedenin hücresel seviyede ziyan görmesidir” diyor.
Korunmak mümkün: Güneşten aktif korunma yöntemleri
Dermatoloji Uzmanı Dr. Burcu Barutcugil, etkili güneşten korunmanın püf noktalarını şöyle sıralıyor:
-Geniş spektrumlu (UVA+UVB) güneş kollayıcı kullanın. En az SPF 30, tercihen SPF 50 olmalı.
-Güneş kremi dışarı çıkmadan 30 dakika evvel uygulanmalı ve her iki saatte bir yenilenmeli.
-Deniz yahut havuz sonrası kesinlikle tekrar sürülmeli.
-Şapka, güneş gözlüğü ve ince uzun giysilerle fizikî müdafaa sağlanmalı.
-10.00-16.00 saatleri ortasında direkt güneşe çıkmaktan kaçınılmalı.
-Bebekler 6 aydan küçükse direkt güneş ışığına maruz bırakılmamalıdır.
Güneş Yanığı Oluştuysa Ne Yapmalı?
Yanık oluştuysa birinci adım çabucak güneşten uzaklaşmak ve soğuk suyla duş almak olmalı. Dr. Burcu Barutcugil şu tekliflerde bulunuyor:
-Aloe vera içeren serinletici nemlendiriciler kullanılabilir.
-Su toplaması varsa patlatılmamalı, enfeksiyon riski taşır.
-Aşırı acı durumunda ağrı kesici kullanılabilir.
-Cildi ovmak yahut peeling uygulamak yanlıştır.
-Şiddetli hadiselerde yahut enfeksiyon belirtilerinde doktora başvurulmalıdır.
Cilt kanseri riski: Tek bir yanık kâfi olabilir
Yapılan araştırmalara nazaran, çocukluk çağında yaşanan yalnızca bir şiddetli güneş yanığı, ilerleyen yaşlarda melanom riskini iki katına çıkarabiliyor. Bu nedenle yaz tatili öncesi değil, yıl boyunca sürdürülen bir muhafaza alışkanlığı geliştirmek kritik kıymet taşır.
Dr. Burcu Barutcugil, “Güneşlenmek bir hayat tarzı olabilir lakin güneş yanığı ömür uzunluğu iz bırakabilir. Cilt sıhhati, korunmaya alışmakla başlar” diyerek şuurlu güneşlenmenin ehemmiyetini vurguluyor.
D Vitamini İstikrarı Nasıl Sağlanmalı?
Güneşin zararlarından korunmak kadar, ondan hakikat biçimde faydalanmak da değerli. Güneş ışınları, bedenin D vitamini sentezi yapabilmesi için en değerli kaynaktır. Fakat fazla korunma yahut büsbütün kaçınma, D vitamini eksikliğine yol açabiliyor. XX Fazilet Hastanesi’nde vazife yapan Dermatoloji Uzmanı Dr. Burcu Barutcugil bu dengeyi şöyle açıklıyor: “Günün erken saatlerinde yani sabah 10.00’dan evvel ya da akşamüzeri 16.00’dan sonra, 10–15 dakika boyunca yüz, kollar üzere alanları güneşe maruz bırakmak, bedenin D vitamini üretmesi için kafidir. Bu müddet şahıstan şahsa ve cilt rengine nazaran değişebilir.”
