2023 yılında 2,5 milyon ünite kan bağışlandı
Türkiye’nin kan bağışı oranlarında gelişmiş ülkeler düzeyine ulaşabilmesi için bağışçı sayısının artması gerektiğinden bahseden Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Melda Özdamar, “Ülkemizdeki kan bağışlarının büyük bir kısmını organize eden kurum Türk Kızılay’ın datalarına nazaran, 2023 yılında toplam 2,5 milyon ünite kan bağışlandı. 300’den fazla taşınabilir kan bağışı noktasıyla sistemli kan veren 1,2 milyon şahsa kolaylık sağlanıyor. Türkiye’de her 1.000 bireyden yaklaşık 14–16’sı sistemli kan bağışı yaparken Dünya Sıhhat Örgütü’ne nazaran bu oran gelişmiş ülkelerde 32 olarak öne çıkıyor. Ülkemiz kan bağışında dünya ortalamasının üstünde ancak gelişmiş ülkelerin gerisinde olduğu için tertipli bağış alışkanlığı kıymet verilmesi gereken bir konu” biçiminde konuştu.
Aç karınla kan bağışı yapılmamalı
Kan bağışının akabinde hafif seyreden kimi yan tesirler oluşabileceğine değinen Özdamar, “Bağış sonrası hafif baş dönmesi yahut baygınlık hissi yaşanabilir. Bu yan tesir ekseriyetle kişinin gereğince su içmemesi ya da aç karınla bağış yapmasıyla bağlantılıdır. Çoklukla birkaç dakika dinlenmek ve bol sıvı tüketmek bu şikâyeti ortadan kaldırır. Bir öteki yan tesir olarak iğne yapılan bölgede hafif ağrı, morarma yahut şişlik oluşabilir; bu durum da çoğunlukla kısa müddette resen düzelir. Az olaylarda, iğne hudut uçlarına yakın bir damardan yapılmışsa kısa periyodik uyuşma yahut karıncalanma hissi de oluşabilir fakat uzun sürerse doktor değerlendirmesi gerekebilir. Bağış sonrasında beden kaybedilen kanı telafi etmeye çalışacağı için hafif yorgunluk ve halsizlik hissedilebilir. Bol sıvının yanında hafif besinlerle beslenmek süratli bir toparlanma sağlar. Çok az olarak ise gerilim, sıvı eksikliği ya da ani kalkma üzere nedenlerle bayılma yaşanabilir. Bu nedenle bağıştan sonra en az 10-15 dakika dinlenmek ve apansız ayağa kalkmamak sıklıkla tavsiye edilir” dedi.
Doç. Dr. Melda Özdamar kan vermeden evvel bağışçılara dikkat etmeleri gereken noktaları sıraladı:
1-Kan bağışı aç karnına yapılmamalı. Süreçten birkaç saat evvel bilhassa demir açısından güçlü kırmızı et, ıspanak ve baklagiller üzere besinlerle hafif ve istikrarlı bir öğün tercih edilmeli. Kandaki yağ oranı çok yüksek olursa bağışlanan kanın işlenmesi zorlaşabileceği için fastfood ve kızartma üzere çok yağlı yiyeceklerden kaçınılmalı.
2-Vücudun sıvı istikrarı yeterli olursa, kan alma süreci daha rahat gerçekleşir ve baş dönmesi üzere şikayetler azalır bu nedenle bağış öncesindeki 24 saat içinde bol su içilmeli.
3-Uykusuzluk, tansiyon düşüklüğü ve bayılma riskini artırabileceği için kan bağışından evvelki gece en az 6-8 saat uyumaya itina gösterilmeli.
4-İşlemin en az 24 saat öncesinden alkol tüketimi bırakılmalı. Bedenden su atılımını artıracağı ve sıvı kaybına yol açabileceğinden çay, kahve ve güç içeceği üzere çok kafeinli içecekler de sonlandırılmalı.
5-Kan alma sürecini kolaylaştırmak için kısa kollu ya da kolay kolay sıvanabilen giysiler tercih edilmeli.
6-Bağış yapacak kişi kendini yeterli hissetmiyorsa örneğin ateş, boğaz ağrısı, halsizlik üzere şikayetleri varsa bağışı ertelemeli.
7-Düzenli kullanılan ilaçlar, yeni geçirilen hastalıklar yahut ameliyatlar kesinlikle kan merkezi yetkilisine bildirilmeli.
8-Yasal prosedür gereği kişinin yanında kesinlikle; kimlik kartı, ehliyet yahut pasaport üzere resmî bir evrak bulunmalı.
