Görülme sıklığı arttı
Rahim ağzı, rahim ve yumurtalık kanserlerinin en sık görülen jinekolojik kanserler olduğunu belirterek, “Son yıllarda tüm dünyada rahim ağzı kanserinin görülme sıklığı artmaktadır. Fakat, bilhassa aşılama ve tarama programı gelişmiş ülkelerde yüzde 80’e varan oranlarda daha az rastlanmaktadır. Öte yandan, rahim kanseri sıklığı hem dünya genelinde hem de Türkiye’de artış göstermektedir. Kesin nedeni bilinmemekle birlikte obezite, sıhhatsiz beslenme alışkanlıkları ve kansere yol açabilen hususlara daha fazla maruz kalmanın bu artışta tesirli olduğu düşünülmektedir” diyor.
Erken teşhis ve tedavi hayat kurtarıyor
Ülkemizde de yaygın görülen jinekolojik kanserlerde mevt oranları yüksek olsa da aslında erken teşhis ve tedavi ömür kurtarıyor. Kadın Hastalıkları ve Doğum / Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Serkan Erkanlı, jinekolojik kanserlerin önlenmesinde yahut erken teşhis edilmesinde tertipli olarak yapılan jinekolojik muayeneler ile tarama programlarının son derece değerli olduğunu vurgulayarak, “Ergenlik periyoduyla bir arada jinekolojik muayeneye başlanması ve bu denetimlerin hiçbir şikayet olmasa bile yılda bir yapılması önerilmektedir. Bu muayeneler esnasında hastanın yaşına ve kendi özel durumuna nazaran jinekolojik muayene, ultrason ve tarama testleri uygulanmaktadır. Bilhassa yıllık nizamlı jinekolojik muayeneler, Pap Smear Testi, HPV taraması ve yeniden HPV aşıları konusunda farkındalığın artması hayat kurtarmaktadır” diye konuşuyor.
1-RAHİM AĞZI KANSERİ
Dünyada bayan kanserleri ortasında dördüncü sırada görülen rahim ağzı kanseri ülkemizde her yıl yaklaşık 2 bin 500 bayanda teşhis ediliyor. Prof. Dr. Serkan Erkanlı, rahim ağzı kanseri için en kıymetli risk faktörünün yüksek riskli HPV (Human Papilloma Virüs) enfeksiyonu olduğuna işaret ederek, “Rahim ağzı kanseri yüzde 99’un üzerinde bir oranla bu virüsün rahim ağzı epiteline yerleşmesi ve hücrelerde mutasyon, denetimsiz büyüme ve kansere dönüşümü tetiklemesiyle ortaya çıkmaktadır” diyor. Sigara içmek, erken yaşta cinsel bağlantı yaşamak, çok sayıda cinsel partner hikayesi, erken yaşta hamilelik, çok sayıda doğum yapmak, bağışıklık sisteminin zayıflaması, kortizon tedavisi ve genetik faktör üzere pek çok etken rahim ağzı kanseri riskini artırıyor. Lekelenme halinde gerçekleşen orta kanamalar, cinsel bağ sırasında yahut sonrasında lekelenme yahut kanama ise en yaygın görülen birinci sinyallerinden.
HPV aşısı en tesirli korunma yöntemi
Rahim ağzı kanseri HPV aşısı ve sistemli yapılan tarama ile önlenebilen bir kanser çeşidi. HPV aşısı bu kanser çeşidine karşı en tesirli korunma prosedürüdür. Prof. Dr. Serkan Erkanlı, rahim ağzı kanserine neden olan yaklaşık 14 onkolojik Human Papilloma Virüsü’nün olduğunu belirterek, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Bunlardan biriyle karşılaşan hasta HPV aşısı ile rahim ağzı kanserinden yüzde 90 oranında korunabilmektedir. HPV aşısının 11-12 yaşlarında yaptırılması önerilmektedir. Lakin 13-26 yaşları ortasında da aşı yapılabilir. 26 yaşından sonra ise bilhassa 45 yaşına kadar belirli durumlarda aşı uygulanabilir.”
Pap Smear ve HPV taraması şart!
HPV aşısı rahim ağzı kanserini büyük oranda önlense de risk tümüyle ortadan kalkmıyor. Bu nedenle, aşı sonrasında da rutin rahim ağzı kanseri taramalarının kesinlikle yapılması gerektiğine dikkat çeken Prof. Dr. Serkan Erkanlı, tarama sıklığını şöyle anlatıyor: “Rahim ağzı kanserine dönüşebilecek olan hücresel değişimleri tespit eden PAP Smear testine 21 yaşında başlanması ve 65 yaşına kadar her 3 yılda bir devam edilmesi gerekmektedir. 30 yaşından sonra ise Human Papilloma Virüsü testi ile primer tarama yapılması önerilmektedir. HPV testine eş vakitli olarak PAP Smear testi de eklenebilmektedir. HPV bazlı testin sonuçları olağan çıktığında bir sonraki testin 5 yılda bir yapılması önerilmektedir. Riskli durumlarda yahut sonuçların riske işaret etmesi halinde ise her iki testte mühletler kısalabilmektedir.” Kanser öncüsü lezyonlar rahim ağzının anormallik gösteren ince bir katmanının alınması yoluyla büyük oranda tedavi edilebiliyor. Hastalık erken evrelerde yakalandığında tedavi bahtı yüzde 95’in üzerine çıkıyor.
2-RAHİM KANSERİ
Ülkemizde jinekolojik kanserler ortasında en sık görülen tipi olan rahim kanseri her yıl yaklaşık 7 bin 800 bayanda teşhis ediliyor. Bilhassa menopoz devrinde daha sık görülen rahim kanseri için en kıymetli risk faktörlerinden biri kadınlık hormonlarından estrojene fazla ölçüde maruz kalmak. Bu durum, obezite, dışarıdan alınan hormon ilaçları ve yumurtalıkta hormon salgılayan tümörlere bağlı olabiliyor. Başka risk faktörleri ortasında yumurtlama olmasını önleyen ve adet periyotlarının uzamasına neden olan etkenler, adetin erken yaşta başlaması (12 yaşından önce) ve geç yaşta menopoza girmek (52 yaşından sonra), obezite, hiç doğum yapmamış olmak yer alıyor.
Anormal vajinal kanamaya dikkat!
Anormal vajinal kanama rahim kanserinin en kıymetli belirtisini oluşturuyor. Her ay tertipli olan adet kanaması dışındaki kanamalar temelde olağandışı kanamalar olarak görülüyor. Adet kanaması olağandan fazla ölçüde oluyorsa, orta periyotta, beklenmedik vakitlerde görülüyorsa, rahim kanseri yahut kanser öncesi lezyonlara işaret edebiliyor. Rahim kanseri için günümüzde kabul görmüş bir tarama programı bulunmuyor. Prof. Dr. Serkan Erkanlı,hastalığın en kıymetli belirtisi olan olağandışı vajinal kanamada yahut menopoz periyodunda oluşan kanamada kesinlikle bir jinekolojik muayene olunması gerektiğini vurgulayarak, “Bu belirtide tabibe başvurulduğunda erken teşhis çoklukla mümkündür” diyor.
Erken evrede muvaffakiyet bahtı epey yüksek
Özellikle erken evrelerde tedaviden yüzde 95’in üzerinde muvaffakiyet elde ediliyor. Rahim kanserinde standart tedavi rahim ve yumurtalıkların alınması biçiminde oluyor. Buna ek olarak çoklukla rahimle bağlantılı olan ve pelvik yahut paraaortik bölgelerdeki lenf bezleri de örnekleme maksadıyla alınabiliyor.Kadın Hastalıkları ve Doğum / Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Serkan Erkanlı, “Cerrahi tedavi sonrasında, patolojik kıymetlendirme sonuçlarına nazaran hastalar ek tedavi almadan takip edilebilmekte yahut hastalığın tekrar etme riski yüksek ise kemoterapi, ışın tedavisi (radyoterapi), hormonal tedavi yahut akıllı ilaçlar üzere ek tedaviler alabilmektedir” bilgisini veriyor.
3-YUMURTALIK KANSERİ
Yumurtalık kanseri, jinekolojik kanserler ortasında dünyada rahim ağzı ve rahim kanserinden sonra en yaygın görülen 3. kanser cinsini oluşturuyor. Ülkemizde her yıl yaklaşık 4 bine yakın bayanda teşhis ediliyor. Epiteliyal, germ hücreli ve stromal tümörler olmak üzere 3 temel tipi olan yumurtalık kanserinin kesin sebebi bilinmemekle birlikte birçok risk faktörü tespit edilmiş. İleri yaş, ailede meme-yumurtalık kanseri hikayesi, hiç doğum yapmamış olmak, adetin erken yaşta başlaması (12 yaş öncesi) ve geç yaşta menopoza girmek (>52 yaş), menopozda kullanılan hormon ilaçları, endometriozis ile infertilite (kısırlık) en kıymetli risk faktörleri olarak sıralanıyor.
Düzenli jinekolojik muayene çok önemli!
Yumurtalık kanseri çoklukla erken evrelerde belirti vermiyor, hastaların yüzde 60’ından birçok ileri evrelerde karın şişliği ve hazımsızlık şikayetiyle tabibe başvuruyor. Birtakım hormon üreten yumurtalık tümörleri de adet düzensizliği ve tüylenme üzere şikayetlere neden olabiliyor. Yumurtalık kanseri için günümüzde kabul görmüş bir tarama programı mevcut değil. Lakin, bayanların nizamlı jinekolojik muayenelerinde erken devirde tespit edilebiliyor. Bilhassa erken evrelerde tedavinin muvaffakiyet bahtı yüzde 90’ların üzerine ulaşıyor. Standart tedavi rahim, yumurtalıklar, mide ile bağırsakların üzerini kaplayan ve omentum olarak isimlendirilen yağlı dokunun cerrahi olarak çıkarılması ve lenf bezlerinin alınması halinde oluyor. Gereksinim halinde ekseriyetle kemoterapi yahut akıllı ilaç tedavisi üzere ek tedavilere başvuruluyor.
