Belirti vermiyor, tesadüfen yakalanıyor! Tedavi edilmezse önemli sorunlara yol açabilir
Hormonları üretmek ve salgılamak için son derece önemli
Böbreklerimizin çabucak üstünde küçük üçgen biçiminde yer alan ve 4-6 gram yükünde olan böbrek üstü bezleri yaşantımızı sürdürebilmemiz için gerekli olan hormonları üretmek ve salgılamak üzere son derece kıymetli fonksiyonlar üstleniyorlar. Öyle ki bedenimizin güç üretiminden kan basıncının düzenlenmesine, kalp-damar sıhhatinden gerilim idaresine kadar pek çok kritik misyona sahip hormonları salgılıyorlar. Münasebetiyle, bu bezlerde oluşan kitlelerin kimi tipleri, vaktinde teşhis ve tedavi edilmediğinde bedende ciddisağlık sıkıntılarına neden olabiliyor.
Büyüyen kitleler kanser riski artırıyor
Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Melih Kara, böbreküstü bezinde gelişen kitlelerin birçoklarının belirti vermediğine ve çoklukla öbür bir sebeple başvurulan görüntüleme metotlarında tesadüfen bulunduğuna dikkat çekerek, “Böbrek üstü bezlerinde oluşan kitleler ekseriyetle tehlikeli değildir. Fakat, özellikle pheochromocytoma ve kortizol ile aldosteron hormonu salgılayan kitleler önemli kardiyovasküler, metabolik ve elektrolit problemlere yol açabilmektedir. Ayrıyeten, büyük olan yahut daima büyüyen kitlelerde de kanser riski artmaktadır. Bunların yanı sıra bu kitleler özellikle akciğer, göğüs yahut böbrek kanserlerinin yayılmaları sonucu da gelişebilmektedir. Münasebetiyle, kimi kitleler önemli ve acil müdahale gerektirebilmektedir” diyor. Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Melih Kara, bu nedenle böbrek üstü bezinde oluşan her kitlenin kesinlikle uygun teşhis formülleriyle değerlendirilmesinin ve muhtaçlık halinde tedavi edilmesinin yaşamsal değer taşıdığı ihtarında bulunuyor.
Bazı risk faktörleri tetikleyebiliyor!
Böbrek üstü bezinde oluşan kitleler büyük oranda sebepsiz olarak ortaya çıkıyor. Lakin, birtakım risk faktörleri kitle gelişimini tetikleyebiliyor. Prof. Dr. Melih Kara,ileri yaşın risk faktörlerinden biri olduğunu belirtirken, “Ayrıca, evvelce berbat huylu tümör varlığının, genetik sendromların (MEN2, von Hippel-Lindau, SDH mutasyonları gibi) ve daima kullanılan birtakım ilaçların riski artırdığı bilinmektedir. Bu bulgular, böbrek üstü bezi kitlelerinde çok çeşitli faktörlerin rol oynadığını ve teşhis ile tedavi süreçlerinde şahsa özel değerlendirmelerin kıymetini bir kere daha ortaya koymaktadır” diye konuşuyor.
Çoğunlukla düzgün huylu oluyor, ancak…
Vücudumuzun sağlıklı çalışmasında kritik bir rol üstlenen kortizol, aldosteron, androjen, adrenalin ile noradrenalin üzere hormonların üretimini ve salgılanmasını sağlayan böbrek üstü bezlerinde kitleler oluşabiliyor. Adrenal tümörler olarak isimlendirilen bu kitleler, temelde hormon üreten ve üretmeyen olarak iki kümeye ayrılıyor. En sık görülen tipi olan adrenokortikal adenom çoklukla âlâ huylu oluyor ve hormon üretmiyor. Fakat, birden fazla sorun oluşturmasa da böbrek üstü bezinde oluşan kitlelerin kimi tipleri ise bedende kıymetli sıhhat sorunlarına neden olabiliyor. Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Melih Kara, böbrek üstü bezinde oluşan ve hormon salgılayan kitlelerin yol açabildikleri sorunları şöyle sıralıyor: “Aşırı kortizol üreten kitleler Cushing sendromuna neden olabilmektedir. Bunun sonucunda; obezite, hipertansiyon, diyabet, osteoporoz ve ciltte kolay morarma üzere meseleler gelişebilir. Çok aldosteron üreten kitlelerde ise dirençli hipertansiyon yahut hipokalemi nedeniyle kas krampları ile halsizlik üzere şikayetler oluşabilir. Pheochromocytoma hormonu üretiyorsa; dirençli hipertansiyon, taşikardi, tekrarlayan baş ağrısı, süreksiz yüksek tansiyon atakları görülebilir.”
Sıklıkla belirti vermiyor, tesadüfen yakalanıyor
Böbrek üstü bezlerinde oluşan kitleler çoklukla rastgele bir belirti vermedikleri için hastalar tarafından fark edilmiyor. Günümüzde BT ve MR üzere ileri görüntüleme tekniklerinin yaygınlaşması sayesinde, farklı nedenlerle yapılan taramalarda böbrek üstü bezi kitleleri daha sık tespit ediliyor. Lakin, şayet hormon tesiri varsa hipertansiyon ve metabolik bozukluklarsık görülen birinci belirtilerini oluşturuyor. İlerleyen etaplarda hormon fazlalığına bağlı olarak sistemik komplikasyonlar da gelişebiliyor.
Ameliyat çoklukla tedavinin temelini oluşturuyor
Tedavi planı, böbrek üstü bezi kitlesinin cinsine, büyüklüğüne, hormon salgılayıp salgılamadığına ve hastanın genel sıhhat durumuna nazaran düzenleniyor. Küçük, âlâ huylu ve hormon salgılamayan kitlelerde BT yahut MR üzere görüntüleme yollarıyla yapılan sistemli takip kâfi gelebiliyor. Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Melih Kara, cerrahi müdahalenin ekseriyetle tedavinin temelini oluşturduğunu belirterek, “Özellikle besbelli olarak fazla hormon salgılayan tümörlerde, kanser kuşkusu taşıyan yahut büyük boyutlu (>4 cm) tümörlerde cerrahi sisteme başvurmak gerekmektedir” bilgisini veriyor.
Minimal yaklaşımlar tercih ediliyor
Son yıllarda, cerrahi metotlarda, sağladıkları pek çok avantaj nedeniyle minimal invaziv (laparoskopi / retroperitoneal / robotik) yaklaşımlar tercih ediliyor. Daha küçük portlar, tek port uygulamaları, gelişmiş görüntüleme teknikleri ve yapay zeka takviyeli alet tanıma üzere teknolojik yeniliklerin uygulandığı minimal invaziv prosedürler hem cerrahların hem hastaların yüzünü güldürüyor. Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Melih Kara, “Bu teknolojilerle gerçekleştirilen ameliyatlar hastaların daha kısa müddette taburcu olmalarını sağlamakta, düzgünleşme sürecini hızlandırmakta ve estetik açıdan daha yeterli sonuçlar sunmaktadır. Bu tesirleri sayesinde de hastaların ömür kaliteleri artmaktadır” diye konuşuyor.
Laparoskopik sistem altın standart olarak görülüyor
Laparoskopik adrenalektomi (Transperitoneal lateral yaklaşım) uzun müddettir böbreküstü bezi tümörü ameliyatlarının altın standardı olarak kabul ediliyor. Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Melih Kara, “Tercih ettiğimiz birinci seçenek olan ve cerraha güzel görünür bir alan sağlayan bu metot klâsik açık cerrahiye nazaran daha uygun sonuçlar, hastalarda daha az ağrı, hastanede daha kısa kalış müddeti ve daha süratli güzelleşme sunmaktadır” diyor. Bilhassa küçük tümörlerde ve obezite hastalarında başvurulan posterior retroperitoneal (PR) laparoskopik metodun de direkt sırt bölgesinden böbreküstü bezine ulaşılmasını sağladığını vurgulayan Prof. Dr. Melih Kara, “Bu sayede karın boşluğu açılmadığı için ameliyat mühleti kısalmakta ve ağrı şikayeti azalırken, günlük yaşama dönüş daha süratli olmaktadır. Robotik adrenalektomi yolu ise 3 boyutlu görüntüleme ve daha esnek aletler sayesinde güçlü anatomilerde ve büyük yahut derin yerde yer alan tümörlerde kolaylık sunmaktadır. Birtakım çalışmalarda, bu tesiriyle daha az kan kaybı ve kısa yatış müddetiyle sonuçlandığı bildirilmektedir” diyerek kelamlarını tamamlıyor.
