Vefat nedenleri ortasında 3. sırada yer alıyor! Her an yaşta geçirebilen hastalık

Yüzde 90’ı önlenebiliyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) datalarına nazaran her yıl ülkemizde 150 bin kişi inme geçiriyor. Beyin ve damar hastalıkları, ülkemizdeki tüm ölümlerin yüzde 6’sını oluştururken, inme mevt nedenleri ortasında üçüncü sırada yer alıyor. İnmede erken müdahale büyük kıymet taşıyor. O denli ki 4,5 saat içinde yapılan müdahaleler bireyde sakatlık ve mevt riskini en aza indirebiliyor. Umut veren bir öbür haber ise inme olaylarının yüzde 90’ının sağlıklı ömür üslubu değişiklikleri ve risk faktörlerinin denetimiyle önlenebilmesidir.

Vakit beyindir: Birinci 4,5 saat kritik önemde

İnme tedavisinde inme belirtilerinin fark edilmesi hayati ehemmiyet taşımaktadır. Yüzün bir tarafında asimetri, ani kol yahut bacak güçsüzlüğü, konuşma zahmeti, ani görme meseleleri, istikrar kaybı yahut ani şiddetli baş ağrısı üzere belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden uzman yardımı almak gerekir. Birinci 4,5 saat içinde yapılan müdahaleler, sakatlık ve mevt oranlarını değerli ölçüde azaltabilir. Bu nedenle “zaman beyindir” teması, inme tedavisinde en kıymetli prensip olarak öne çıkmaktadır. İnme tedavisi konusunda son yıllarda ülkemizde değerli adımlar atılmıştır. 2019 yılında başlatılan sertifikasyon süreciyle 57 kapsamlı inme merkezi ve 51 birincil inme merkezi oluşturulmuş; bu merkezler, nüfusun yaklaşık yüzde 85’ini kapsayarak ülke genelinde inme tedavisine erişimi kolaylaştırmıştır.

Birkaç küçük değişiklikle inme riskini en aza indirebilirsiniz

İnmenin en kıymetli nedenleri ortasında; ileri yaş, genetik faktörler, sigara, yüksek tansiyon, diyabet, makus kolesterolün yüksek olması, fizikî aktivite eksikliği ve obezitedir. Sigara, yüksek tansiyon, şeker hastalığı, makûs kolesterolün yüksek olması, fizikî aktivite eksikliği ve obezite üzere risk faktörlerin farkında olmak inme görülme riskini azaltabilir. İnme atağı olsa bile inmeden sonra yaşama ihtimalini artırarak sakatlığın derecesini azaltır. Bu nedenle bilhassa yüksek tansiyon ve diyabet hastalarının yüksek kolesterol seviyeleri olan insanların kan şekeri, kan basıncı ve kandaki berbat kolesterol seviyelerini sıkı olarak denetim altına alması gerekir. Tüm bunların yanında aşağıdaki tedbirleri de alarak inme riskini en aza indirmek mümkün; 

-Dengeli ve sağlıklı beslenmek

-Düzenli fizikî aktiviteye ihtimam göstermek

-Sigara ve alkolden uzak durmak

-Kan basıncı ve diyabet denetimini ihmal etmemek

-Düzenli sıhhat denetimleri yaptırmak

-Aile tabibi takibi ve tarama programlarına katılmak

AF inme riskini 5 kat artırıyor

Kalp ve damar hastalıkları ortasında Atrial Fibrilasyon (AF) ve karotis arter darlıkları, inme riskini değerli ölçüde artıran durumlardır. Atrial fibrilasyon, kalbin sistemsiz atmasına neden olan bir ritim bozukluğu olup, inme riskini yaklaşık 5 kat artırmaktadır. Kalpteki sistemsiz kasılmalar nedeniyle kan pıhtıları oluşabilir ve bu pıhtılar beyne giderek felce yol açabilir. 65 yaş üstü bireylerde yüzde 8-10 oranında görülen AF, birden fazla vakit belirtisiz seyredebilir yahut çarpıntı, nefes darlığı ve yorgunluk üzere semptomlarla kendini gösterebilir.

Düzenli denetim şart!

AF’nin erken tanısı için tertipli nabız denetimi ve elektrokardiyografi (EKG) tetkiki önerilmektedir. Teşhis konulduktan sonra, inme riskini azaltmak için kan sulandırıcı ilaçlar kullanılır. Ayrıyeten ritim denetimi sağlayan ilaçlar, elektriksel kardiyoversiyon yahut kateter ablasyonu üzere girişimsel sistemler de tedavi seçenekleri ortasındadır. Karotis arter darlığı ise, uzunluğundaki ana atardamarlarda plak birikimi sonucu daralma oluşmasıdır ve iskemik inmelerin yüzde 20-30’undan sorumludur. Risk faktörleri ortasında yüksek tansiyon, diyabet, sigara, yüksek kolesterol ve ileri yaş yer alır. Karotis darlığı çoklukla belirtisiz seyreder, lakin süreksiz iskemik atak (TIA) yahut inme ile kendini gösterebilir. Erken teşhis için Doppler ultrasonografi üzere görüntüleme teknikleri kullanılır. Tedavide hayat üslubu değişiklikleri, antiplatelet ilaçlar ve kolesterol düşürücü ilaçların yanı sıra, önemli darlıklarda karotis endarterektomi (cerrahi plak temizliği) yahut karotis stent yerleştirilmesi üzere girişimsel usuller uygulanır. Bu tedaviler, inme riskini yüzde 80’e varan oranlarda azaltabilir.

İnme her yaşta görülebiliyor

Unutmayın, inme her yaşta ve her an karşımıza çıkabilir. İnme belirtilerini bilmek ve süratli hareket etmek, hayat kurtarır. Siz ya da etrafınızdakilerde ani konuşma bozukluğu, yüz, kol yahut bacakta güçsüzlük, görme kaybı, baş dönmesi ya da ani ve şiddetli baş ağrısı üzere belirtiler fark ederseniz, vakit kaybetmeden inme konusunda donanımlı bir hastaneye başvurmak gerekir. Zira erken teşhis ve müdahale inmede sağ kalım oranını artırarak engelli kalma riskini en aza indirebilmektedir.