Büyüme genetikle başlar, ömür biçimiyle şekillenir
Genetik mirasın sadece büyüme potansiyelini belirlediğini vurgulayan söyleyen Uzm. Dr. Fikret İşbilir, “Ebeveyn uzunluk ortalaması, çocuğun erişebileceği kestirimi uzunluk aralığını belirler. Fakat bu potansiyelin gerçekleşmesi için gerçek beslenme, kâfi uyku ve etkin bir ömür üslubu gerekir. Aksi takdirde genetik avantaj bile kaybedilebilir” dedi.
Beslenme eksiklikleri sessizce büyümeyi durdurabilir
Çocuklarda büyüme hormonu salgılanması için protein, çinko, D vitamini ve kalsiyum üzere temel besin öğeleri değerlidir. Günümüzde birçok çocuk süratli tüketim alışkanlıkları nedeniyle kâfi protein yahut mineral alamıyor. Bu da büyüme eğrisinde duraksamaya yol açabiliyor. Bilhassa süt, yoğurt, yumurta, balık ve mevsim zerzevatları büyüme çağında kemik gelişimini destekleyen pahalı besinlerdir.
Uyku kalitesi büyüme hormonunu belirler
Boy uzaması, büyük ölçüde Büyüme Hormonu (Growth Hormone – GH) salgılanmasına bağlıdır. Bu hormonun en ağır salgılandığı vakit dilimi ise derin uyku evresidir. Küçük çocukların 21:00-22:00 saatleri ortasında uyumuş olması, büyüme hormonunun en verimli salgılandığı gece yarısından evvelki devri yakalaması açısından kıymetlidir. Yaşa uygun uyku mühleti (okul öncesi için 10-13 saat, okul çağı için 9-11 saat) sağlanmalıdır. Kronik uyku eksikliği, GH salınımını baskılayarak uzamayı yavaşlatabilir.
Hareket eden çocuk sağlıklı büyür
Fiziksel aktivite, kemik yoğunluğunu artırır ve kas gelişimini dayanaklar. Günümüzde hareketsizlik ve ekran bağımlılığı, çocuklarda erken yaşta postür bozuklukları ve yavaş büyüme eğrisi ile sonuçlanabiliyor. Uzm. Dr. İşbilir, “Her gün 1 saat açık havada oyun yahut spor yapmak, büyüme hormonunun doğal formda salgılanmasını sağlar” diyor.
Büyüme geriliği gözden kaçmamalı
Bazı durumlarda büyüme suratı; tiroid, bağırsak emilim bozuklukları yahut büyüme hormonu eksikliği üzere altta yatan hastalıkların habercisi olabilir. Uzm. Dr. İşbilir, “Boy uzamasında besbelli bir yavaşlama fark edildiğinde, beklemek yerine uzman değerlendirmesi almak gerekir. Zira erken teşhis, çocuğun kaybettiği büyüme mühletini telafi etmesini sağlayabilir” ikazında bulunuyor.
Düzenli takip, sağlıklı gelişimin anahtarı
Çocuklarda yılda en az iki kere yapılan boy-kilo ölçümleri, muhtemel büyüme sorunlarının erken tespiti açısından kıymetlidir. Uzm. Dr. Fikret İşbilir sözlerini şöyle tamamlıyor: “Sağlıklı büyüme sırf uzunlukla değil, genel gelişim istikrarıyla ölçülür. Gerçek beslenme, tertipli uyku, etkin ömür ve ebeveyn farkındalığı bir ortaya geldiğinde, çocuklar potansiyellerine inançla ulaşabilir.”
