Kuş gribi birinci kere insan öldürdü! Virüs kapıyı araladı: ‘Artık tehdit değil, çok başlı bir yapı’

Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr – Geçtiğimiz haftalarda ABD’nin Jackson Hole Vadisi’nde meyyit bulunan bir dağ aslanı, H5N1 virüsünün artık sırf kuşların değil, tüm tabiatın peşine düştüğünü göstermişti. Artık memelilerin de hücrelerine sızdığı görülen kuş gribi ile ilgili, “Virüs şimdi patlamadı lakin düzeneği çoktan kuruldu. Virüs artık yalnızca gökyüzünde değil ormanda, karada ve tahminen de yarın insanda” diyen Bakteri Uzmanı Ali İstek Akın, kuş gribiyle ilgili kıymetli açıklamalarda bulunmuştu. Bu açıklamanın akabinde sadece birkaç hafta içinde ABD’nin Washington kentinde yaşayan bir kişinin daha evvel insanlarda bildirilmemiş bir kuş gribi çeşidinin neden olduğu enfeksiyondan kaynaklanan komplikasyonlar nedeniyle öldüğü bildirildi. Pekala artık ne olacak?

Kuş gribinin en ölümcül tipi olan H5N1, hayvanlardan insanlara bulaşabilen ve yüksek vefat oranıyla dikkat çeken bir influenza virüsü. Uzmanlar uzun yıllardır virüsün beşerden beşere yayılabilecek formda mutasyon geçirmesi halinde global bir salgın riski oluşturabileceği ikazında bulunuyordu. Silikon Vadisi’nde yaptığı çalışmalarla isminden kelam ettiren Bakteri Uzmanı Ali İstek Akın kendi toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda ABD’nin Jackson Hole Vadisi’nde H5N1 virüsüne yakalanan bir dağ aslanının fotoğraflarını paylaşarak kuş gribinin bir memeliye bulaştığını duyurarak tehlike çanlarının yüksek sesle çaldığını söylemişti.

‘VİRÜS KAPI ARALAMAYA BAŞLADI’

Jackson Hole Vadisi’nde görülen bu olay gündeme gelme bahtı bulmuş H5N1 hadiselerinden sadece bir tanesiydi. Lakin bu olayın bize göstermeye çalıştığı asıl şey, virüsün mutasyon geçirip geçirmediğiydi. Bakteri Uzmanı Ali İstek Akın bu mevzuyu, “Virüs kapı aralamaya başladı. Olağanda kuşlara mahsus bir virüs, göğüslü dokusuna tutunamaz. Fakat son yıllarda kutup tilkilerinden ayılara, deniz aslanlarından dağ aslanlarına kadar birçok göğüslü cinsinde H5N1 olayları tespit edildi. Bu durum, virüsün konak hücre reseptörlerine ahenk sağlamak üzere evrim geçirdiğini düşündürüyor. Özcesi virüs artık yalnızca gökyüzünde değil ormanda, karada ve tahminen de yarın insanda“ kelamlarıyla söz etmişti. Jackson Hole’daki dağ aslanı olayının H5N1 virüsünün kıta kıta kol gezdiğinin delili olduğunun altını çizen Bakteri Uzmanı Akın, Wyoming’in dağlarında bulunan genç dağ aslanının yalnızca bir hayvan vefatı olmadığını, ekosistemin alarm çanı olduğunu söyledi. Kuş gribinin artık göçmen kuşlarla okyanusları aşan bir gölgeye dönüştüğünün altını çizen Ali İstek Akın, bu gölgenin, kartalların kanatlarından tilkilerin kürküne, oradan da dağ aslanlarının kalbine kadar ulaştığının en büyük işareti olduğunu söyledi.

YAKINDA TEMASTA OLAN BİREYLER DE İNCELENİYOR

Jackson Hole Vadisi’nde görülen olayın akabinde Washington’da yaşayan bir kişinin kuş gribi tipinin neden olduğu enfeksiyondan kaynaklanan komplikasyonlar nedeniyle öldüğünün bildirilmesinin akabinde ayrıntılar verildi. Hasta, H5N5 kuş gribi enfeksiyonu nedeniyle hastaneye kaldırılmış ve tedavi gören, altta yatan sıhhat sıkıntıları olan yaşlı bir yetişkindi. Bu ABD’de dokuz ay içinde bir beşerde görülen birinci kuş gribi hadisesi ve virüs nedeniyle ABD’de bildirilen ikinci insan mevti oldu. Lakin ABD Hastalık Denetim ve Tedbire Merkezleri, virüsün genel halk için oluşturduğu riskin düşük kalmaya devam ettiğini belirtti. Yetkililer, kelam konusu bireyle yakın temasta bulunan öteki şahısları izlemeye devam ediyor lakin öbür hiç kimsede kuş gribi testi olumlu çıkmadı ve beşerden beşere bulaşmaya dair bir ispat bulunamadı.

H5 AİLESİ BİRİNCİ KERE BİR İNSANI ÖLDÜRDÜ

Yalnızca 1 ay üzere bir müddet içerisinde evvel dağ aslanı akabinde bir vatandaşın ortak nedenle hayatını kaybetmesinin yeni bir salgının ayak sesleri olup olmayacağı sorusunu getirdi. Bakteri Uzmanı Ali İstek Akın bahse ait yeni bir açıklamada bulundu. H5N5’in bir beşerde görülmesinin, tabiatın artık sessiz olmadığını çok net bir ikaz verdiği manasına geldiğini söyleyen Akın, “H5 ailesi genişliyor ve yeni alt tipler insan bariyerini test etmeye başlıyor. H5N1 yıllardır tehlikenin yüzüydü lakin bu sefer H5 ailesinin öteki bir üyesi. H5N1 birinci kere bir insanı öldürdü. Bu fark çok değerli: H5N5, H5N1 ile tıpkı güçlü ‘H5 taarruz başlığına’ sahip lakin farklı bir ‘N5 kuyruğu’ taşıyor“ dedi.

Bu, virüsün yeni kilitler deneyip yeni kapılar açma potansiyeli olduğu manasına geldiğinin altını çizen Akın, H5N5’in beşere sıçramasını H5 ailesinin artık tek bir tehdit değil, çok başlı bir yapı hâline geldiğinin göstergesi olduğunu söyledi.

‘VİRÜS KOMBİNASYONU BULDUĞUNDA ORTALIK TEKRAR KARIŞACAK’

Peki bu mevt, toplum için yeni bir risk düzeyine işaret ediyor mu? Akın, “CDC (ABD Hastalık Denetim ve Korunma Merkezleri) düşük riskli diyor lakin 70 küsür şahısta bu virüsün tespit edildiğini ve vakit içinde bu sayının yükseldiğini söylemiyor. Şimdilik beşerden beşere bulaşmıyor diye düşük riskli ancak herşey bir mutasyona bakıyor. Virüs kombinasyonu bulduğunda ortalık yeniden karışacak. Bu bir kestirim değil yalnızca biyolojik bir gerçek“ diyerek durumun ciddiyetine değindi.

Açıklamalarını virüsün genetik yapısının gelecekteki pandemik potansiyeli hakkında konuşarak sonlandıran Akın şu hatırlatmada bulundu: “Adım adım oraya hakikat gidiyoruz, her mutasyonda bir adım daha yaklaşıyoruz.”