Gözüne inen solucanla aylarca yaşadı: ‘Çok az lakin Türkiye de risk kuşağında’
Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr – Romanya’da yaşayan 26 yaşındaki genç bir bayan, gözündeki şişlik ve ağrı ile hastaneye başvurdu. Yapılan tetkiklerde hekimler genç bayanın sol göz kapağının derisinin altında yaşayan 11 santimetrelik hareket eden bir doku olduğunu gördü. Hastayı süratlice ameliyata alan tabipler operasyon sonrasında genç bayanın gözünden çıkardıkları parçayı görünce bunun ender bir olay olduğunu hastaya bildirdi. 26 yaşındaki genç bayanın gözünün içinde ‘Dirofilaria Repens’ olduğu söylendi. Pekala nedir bu Dirofilaria Repens? Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Giray Ersöz, Milliyet.com.tr’ye anlattı.
26 yaşındaki genç bayan gözünde ağrılı bir şişlik oluşması üzerine hastaneye gitti. Hekimler, sol göz kapağının derisinin altında yaşayan 11 santimetrelik bir solucan olduğunu gördüler. Hastayı süratlice ameliyata alan tabipler hastanın göz kapağından canlı bir parazit çıkardı. Bu parazitin sivrisinek yoluyla bulaşan bir kurt olan Dirofilaria repens olduğu belirlendi. Genç bayan, göz bölgesinde belirtiler ortaya çıkmadan bir ay evvel, şakak bölgesinde küçük bir şişlik fark etmişti ve bu şişlik, göz lezyonunun ortaya çıkmasından bir gün evvel apansız kaybolmuştu. Uzmanlar, solucanın bu sırada deri altından göz kapağına hakikat hareket etmiş olabileceğini söyledi. Tabipler, larvaların sivrisinek ısırıklarıyla bulaştığını ve en çok etkilenen hayvanların köpekler olduğunun bilgisini verdi, genç bayanın da köpeği vardı. Bunun çok ender bir olay olduğunun altını çizen uzmanlar son vakitlerde Dirofilaria repens olaylarının Avrupa’da artışa geçtiğinin bilgisini verdi. Tabiplerin süratli müdahalesinin akabinde genç bayan eski sıhhatine kavuştu ve operasyon sonrası tedavilerine başlandı.
Uzmanlar göz kapağının altında bulunan solucanın insan bedeninde aylarca yavaşça büyüyerek cilt altında ağrılı bir yumru oluşturabileceğini ve kimi durumlarda gözlere, akciğerlere yahut öteki organlara ulaşabileceğinin bilgisini verdi.
VAKALARDA ARTIŞ VAR!
Son yıllarda bilhassa Avrupa’da artan Dirofilaria repens’i daha yakından tanımak adına Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Giray Ersöz’e sorduk. Açıklamalarına Dirofilaria repens‘in köpek ve kedilerde cilt altı dokularda yaşayan, sivrisineklerle bulaşan filarial bir nematod olduğunu ileterek başlayan Doç. Dr. Ersöz, “İnsan ‘doğal konak’ değildir; bu nedenle beşerde hayat döngüsünü tamamlayamaz. İnsanlarda görülen enfeksiyonlar çok azdır, birden fazla vakit tek bir larvanın, cilt altında yahut göz etrafında göç etmesiyle ortaya çıkar. Avrupa’da bildirilen olay sayısı yıllar içinde artmakla birlikte, hâlâ çok düşük bir insidansa sahiptir” dedi.
Larva sivrisinek ısırığıyla beşere geçtiğinde, insan bağışıklık sistemi parazitin gelişimini süratle durdurur; ancak larva kısa müddetli bir göç davranışı gösterebilir. Kanlanması varlıklı ve gevşek dokulu bölgeler (yüz, göz kapağı, göz konjonktivası, cilt altı) bu hareket için daha uygun alanlardır. Bu nedenle göz kapağında, yüzde şişliklerle ve nodüllerle görülebilir. Parazit büyür ancak çoğalamaz; sonunda çoklukla cerrahi ile çıkarılır.” Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Giray Ersöz
BİR GÖRÜNÜP BİR KAYBOLAN AĞRISIZ YAPIYA DİKKAT
Kişinin göz kapağı altına sızmış olan bir parazitin fark edilecek kadar büyük olup olmadığını ve bu durumun nasıl tespit edileceğini sorduğumuzda Doç. Dr. Mehmet Giray Ersöz, şişliğin yer değiştiren, bir görünüp bir kaybolan ve ağrısız bir yapısı varsa enfeksiyon yahut kist yerine parazitin düşünülmesi gerektiğini söyleyerek göz tabiplerinin teşhis sırasında dikkat ettikleri noktaları aktardı:
-Şişliğin yer değiştirme hikayesi,
-Göz kapağında kıvrılan, ince lineer yapı hissi,
-Ultrason yahut BT’de tübüler, hareketli yapı,
-Alerjik tepki olmaksızın lokal ödem, üzere bulguları araştırmalıdır. Lakin çok ender olduğu için rutin akla gelmez; lakin ayırıcı teşhiste yer alır.
Romanya’da yaşayan genç bayanla ilgili verilen bilgilerde bir köpek sahibi olduğu ve onunla birlikte yaşadığı bilgisi verilmişti. Bunun üzerine akıllara evcil hayvanların bu durumu tetikleyip tetiklemediğini sorduğumuzda Doç. Dr. Ersöz şu açıklamalarda bulundu: “Köpekler ve kediler ana rezervuardır. Parazit onlarda tam döngüyü tamamlayabilir. Evcil hayvana sahip olmak tek başına bulaş demek değildir; zira bulaş sivrisinek aracılığıyla olur, direkt hayvandan beşere geçmez. Lakin enfekte hayvanların ağır olduğu etrafta sivrisinekler daha fazla larva taşıyabileceği için dolaylı risk artışı olabilir. Evcil hayvanlara yapılacak nizamlı antiparaziter uygulama bu riski azaltır.”
Dirofilaria repens
Göç eden şişlik, lokal kızarıklık, batma/yanma, kaşıntı, göz kapağında hareket hissi, nadiren göz konjonktivası içinde hareket eden ipliksi yapının Dirofilaria repens’in belirtileri olduğunu söyleyen Doç. Dr. Ersöz, “Şişlik yer değiştiriyorsa yahut göz etrafındaysa, ayrıyeten görme bulanıklığı/rahatsızlık eşlik ediyorsa hemen göz hekimine başvurulmalıdır” dedi.
‘TÜRKİYE DE RİSKLİ NESİLDE YER ALIYOR’
İklim değişikliği, sıcaklık artışı, sivrisinek yayılımı üzere çevresel değişikliklerin bu tıp zoonotik parazit hadiselerinin artmasına yol açtığı söyleniyor. Türkiye üzere coğrafyalarda bu riskin olup olmadığını sorduğumuzda Doç. Dr. Ersöz, Avrupa Hastalık Tedbire Merkezi (ECDC)’nin son yıllarda Dirofilaria repens hadiselerinde artış olduğunu bildirdiğini bunun en güçlü nedeninin ise iklim değişikliğiyle birlikte sivrisineklerin daha geniş coğrafyalara yayılması, daha uzun müddet etkin kalması, larvaların gelişmesini kolaylaştıran ortamlar oluşturması olduğunun altını çizdi. Türkiye’nin coğrafik olarak riskli jenerasyonda bulunduğunu ve bilhassa Marmara, Ege ve Karadeniz’in nemli bölgelerinde köpeklerde olumluluk bildirildiğinin altını çizerek Türkiye’den bugüne kadar birkaç adet enfekte insan olayı bildirildiğini iletti.
Dirofilaria repens teşhisinin akabinde tedavi ayrıntıları hakkında bilgi veren Doç. Dr. Ersöz, temel yöntemin cerrahi ile parazitin çıkarılması olduğunun altını çizdi. İnsanda parazit çoğalamadığı için çıkarıldıktan sonra, tekrarlama riskinin düşük olduğunu, ek antiparaziter tedavinin birden fazla vakit gerekmediğini, yalnızca etrafta diğer bir sivrisinekten yeni bir bulaş olursa tekrar enfeksiyon olabileceğini ve mevcut enfeksiyonun kendi kendine tekrarlanmadığının bilgisini vererek açıklamalarını sonlandırdı.
