Anne babalar dikkat! Sinsice seyrediyor, önemli tehlikelere yol açabiliyor
Fark edilmezse, zekâ gelişimi etkilenebiliyor
Son yıllarda bilhassa otoimmün tiroit hastalıklarında, ergenlik öncesi ve ergenlik devrindeki çocuklarda bariz bir artış gözlendiğini söyleyen Çocuk Endokrinoloji Uzmanı Dr. Gülcan Seymen, “Hastalık birçok vakit sinsi ilerlediği ve belirtileri sıklıkla gerilim, ergenlik ya da beslenme bozukluğu üzere öteki nedenlere yorulabildiği için geç teşhis alabilmektedir. Bu nedenle kolay bir kan testi ile tiroit işlevleri kesinlikle değerlendirilmelidir” diyor. Tiroit hormonlarının çocuklarda büyüme, kemik ve zekâ gelişimi, güç üretimi, beden ısısı, sindirim sistemi hareketliliği ve ruhsal istikrar üzere pek çok yaşamsal işlevi düzenlediğini vurgulayan Dr. Seymen, “Tiroit hormon yetersizliği tedavi edilmezse büyüme ve gelişim geriliği, dikkat eksikliği, kilo alımı ve depresyon üzere önemli sonuçlara yol açabilir. Özellikle bebeklik ve erken çocukluk devrinde fark edilmezse, zekâ gelişimi kalıcı olarak etkilenebilir. Halbuki erken teşhis konulan tiroit hastalıkları çarçabuk tedavi edilebilir ve çocuğun gelişimi olağana dönebilir” diye konuşuyor.
1- Uzunluk uzamasında yavaşlama
Tiroit hormonları, kemik gelişimi ve büyüme plakları üzerinde direkt tesirlidir. Bu nedenle tiroit bezinin az çalıştığı durumlarda çocuğun uzunluk uzaması besbelli formda yavaşlar. Aileler birçok vakit bunu geç büyüme ya da genetik yapıya bağlayabilir. Lakin bilhassa son 6 ayda uzunluk artışı yoksa yahut büyüme eğrilerinde sapma varsa, kesinlikle tiroit işlevleri değerlendirilmelidir. Geciken teşhisler, kalıcı uzunluk kısalığı riskini artırabilir.
2- Daima halsizlik ve uykuya meyilli olma
Hipotiroidi (tiroit hormonunun olağandan az üretilmesi) durumunda güç üretimi yavaşladığı için çocuk kendini daima yorgun, bitkin ve isteksiz hisseder. Sabahları uyanmakta zorlanabilir, okulda uykulu olur, gün içinde aktivitelere ilgisi azalır. Bu yorgunluk fizikî hareketlilik sonrası değil, çoklukla dinlenmeye karşın geçmeyen bir tükenmişlik halidir. Aileler bazen bunu tembellik ya da büyüme yorgunluğu sanabilir fakat altında hormonal bir neden olabilir.
3- Uzun vadeli kabızlık
Tiroit hormonları bağırsakların nizamlı çalışmasını sağlar. Tiroit bezinin yavaş çalıştığı çocuklarda bağırsak hareketleri de yavaşlar ve buna bağlı olarak kabızlık gelişir. Çocuk kâfi lif almasına, su içmesine ve etkin olmasına karşın dışkılamada zorlanıyorsa, hipotiroidi akla gelmelidir. Bu belirti birden fazla vakit yalnızca beslenme alışkanlığına bağlanır ve tiroit değerlendirmesi yapılmaz. Meğer bu, teşhiste pahalı bir ipucu olabilir.
4- Dikkat eksikliği ve okul muvaffakiyetinde düşüş
Çocuk Endokrinoloji Uzmanı Dr. Gülcan Seymen, “Tiroit hormonları hudut sisteminin sağlıklı çalışmasında kritik ehemmiyete sahiptir. Hormon dengesizliği olduğunda çocukta dikkat dağınıklığı, unutkanlık, konsantrasyon zayıflığı ve öğrenme zahmeti gelişebilir. Bu durum ders muvaffakiyetinin düşmesine yol açabilir ve birden fazla vakit dikkat eksikliği sendromuyla karıştırılabilir. Okul muvaffakiyetinde ani düşüş yaşayan çocuklarda tiroit işlev testlerinin yapılması önemlidir” diyor.
5- Kilo alımı ve zayıflama
Tiroit hormonları metabolik suratı belirler. Hipotiroidide metabolizma yavaşladığı için çocuk çok fazla yemese bile kilo alabilir. Buna karşılık hipertiroidide metabolizma hızlandığı için iştah açık olmasına karşın kilo verilebilir. Bu çeşit ani ve açıklanamayan kilo değişimleri aileler tarafından çoklukla büyüme süreci ya da iştah değişikliği olarak kıymetlendirilir. Halbuki tiroit kaynaklı metabolik bozuklukların da değerli bir göstergesidir.
6- Üşüme, ciltte kuruluk ve saç dökülmesi
Dr. Gülcan Seymen, “Tiroit hormonlarının yetersizliği beden ısısını düşürür. Bu durumda çocuklar bilhassa ellerinden ve ayaklarından üşür, ortam sıcak olsa bile soğuk hissettiklerini söz ederler. Birebir vakitte ciltte kuruluk, solgunluk ve çatlama; saçlarda ise kuruma, matlaşma ve dökülme görülebilir. Tırnaklarda da kırılma sık olabilir. Bu çeşit fizikî değişiklikler, bazen birinci göze çarpan belirtiler ortasında yer alır ve tiroit bozukluğunun değerli ipuçlarını verir” diyor.
