Çocukları olumsuz etkiliyor! ‘Helikopter değil, rehber ebeveyn olunmalı’

Çocuğun özerkliğini kısıtlıyor

İyi niyetle sergilenen çok hami ve müdahaleci tavırların, literatürde ‘Helikopter Ebeveynlik’ olarak isimlendirilen ve çocuğun özerkliğini kısıtlayan bir modele dönüşebildiğini söyleyen Klinik Psikolog Ayşe Ece Tezcan, helikopter ebeveyn olup olmadığınızı anlamanıza yardımcı olacak 10 soruluk test hazırladı.

1- Ödevlerde ‘Biz’ lisanını mi kullanıyorsunuz?

“Bugün ödevimizi yaptık” diyerek sorumluluğu üstlenmek, çocuğun ferdi muvaffakiyet hissini elinden alabilir.

2- Akran çatışmalarına anında müdahale mi ediyorsunuz?

Çözümü onun yerine bulmak, toplumsal derde ve sorun çözme hüneri eksikliğine yol açabilir.

3- Okul süreçlerini çok mı denetliyorsunuz?

Sürekli denetlenen çocuk, sorumluluğu içselleştirmekte zorlanır

4- Konut işlerinde ‘kıyamayıp’ her şeyi siz mi yapıyorsunuz?

Yaşına uygun sorumluluk almayan çocuklarda, beceriklilik duygusu gelişemez.

5- Karar düzeneği büsbütün sizde mi?

Kurslardan kıyafet seçimine kadar her şeyi siz seçiyorsanız, çocukta ‘karar felci’ ve kimlik karmaşası görülebilir.

6- Yanılgı yapma ihtimali sizi kaygılandırıyor mu?

Çocuğun başarısız olmasına tahammül edememek, ileride mükemmeliyetçilik ve yüksek telaş seviyesini tetikleyebilir.

7- Daima fizikî güvenlik tasası mi taşıyorsunuz?

Parkta her saniye müdahale etmek, dünyayı ‘başa çıkılamaz bir yer’ olarak algılamasına neden olabilir.

8- Onun yerine özür mü diliyorsunuz?

Çocuğun yanılgılarının sorumluluğunu üstlenmek, empati ve vicdani gelişim süreçlerini aksatabilir.

9- Özel alan sonlarını ihlal mi ediyorsunuz?

Günlüğünü okumak yahut odasına kapıyı çalmadan girmek, sağlıklı hudut çizme marifetine ziyan verebilir.

10- Kendi hayatınızı büsbütün ihmal mi ettiniz?

Tek odak noktasının çocuk olması, hem ebeveynde tükenmişliğe hem de çocukta ayrışma-bireyleşme sancılarına neden olabilir.

Test sonuçları ne diyor?

Klinik Psikolog Ece Tezcan“Bu sorulara ‘Evet’ karşılıklarının yoğunluğu, ebeveynlik biçiminizdeki muhafazacı tavrın arttığına işaret eder. Unutmayın, yollar için hazırlanmış çocuklar yetiştirmek, çocuklar için hazırlanmış yollar inşa etmekten çok daha değerlidir. Kanatlarını siz çırparsanız, o uçmayı öğrenemez” diyor.

Rehber ebeveynlerin 6 kıymetli özelliği:

Klinik Psikolog Ece Tezcan, “Ne çok denetim, ne sınırsız özgürlük! Çocuk gelişiminde destekleyici yol rehber ebeveynliktir” diyerek, rehber ebeveynliğin 6 temel özelliğini şöyle sıralıyor;

1- Çocuğa yaşına uygun seçim hakkı tanır.

2- Davranışlarına dengeli ve açıklanabilir hudutlar koyar ve bunları açıklar.

3- Çocuğun hislerini geçerli kabul eder ve isimlendirmesine yardımcı olur.

4- Sorunlarını kendisi çözmek yerine, çocuğun çözebilmesi için onu düşünmeye ve karar vermeye teşvik eder. 

5- Muvaffakiyetten fazla gayrete ve sürece odaklanır. 

6- Çocuğun yanılgılarından ders çıkarmasını ve kendi başına başarma tecrübesini dayanaklar.