Bahar ve yaz aylarının birçok kişi için yenilenme ve güç manasına geldiğini belirten Psikiyatri Uzmanı Dr. Alparslan Asil Budaklı, mevsim geçişlerinin kimi bireylerde ruhsal açıdan zorlayıcı tesirler oluşturabileceğine dikkat çekti. Global ısınmanın tesiriyle mevsim geçişlerinin artık ya çok keskin ya da alışılmadık derecede uzun yaşandığına dikkat çeken Uzm. Dr. Budaklı, bu nedenle evvelce mart-nisan aylarında görülen kimi klinik belirtilerin günümüzde mayıs, haziran, hatta temmuzda dahi görebildiğini işaret etti. Uzm. Dr. Budaklı, “Yaz aylarında artan toplumsallık, ışık ve gündelik sıcaklık, metabolizmada değişikliklere yol açarak kimi psikiyatrik tabloları belirginleştirebilir” ihtarında bulundu.
Özellikle bahar ve yaz aylarında artan gün ışığı, değişen uyku sistemi ve hızlanan toplumsal hayatın birtakım bireylerde telaş, uykusuzluk, huzursuzluk ve depresif belirtileri artırabileceğini tabir eden Uzm. Dr. Budaklı, “Yaz geldiğinde herkesin âlâ hissetmesi gerektiği niyeti gerçek değildir. Birtakım bireyler için bu devir görünmeyen bir ruhsal çaba manasına da gelebilir” dedi.
‘MEVSİM DEĞİŞİKLİĞİ BİYOLOJİK RİTMİ ETKİLİYOR’
Mevsim geçişlerinin sırf hava değişiminden ibaret olmadığını vurgulayan Uzm. Dr. Budaklı, “Gün ışığının uzaması, uyku nizamının değişmesi, toplumsal hayatın hızlanması ve günlük rutinin bozulması biyolojik saatimizi etkileyebilir. Uyku, güç seviyesi, iştah ve his durumu bu ritimle direkt ilişkilidir. Kimi şahıslar bahar ve yazla birlikte daha enerjik hissederken kimi şahıslarda ise ruhsal istikrar bozulabilir” diye konuştu.
‘GÜN GEÇTİKÇE ARTAN MUTSUZLUK CİDDİYE ALINMALI’
Herkesin daha keyifli görünmeye başladığı bir periyotta kişinin kendisini mutsuz ve isteksiz hissetmesinin daha ağır bir ruhsal baskı oluşturabileceğini belirten Uzm. Dr. Budaklı, “Sabahları uyanmakta zorlanma, daima yorgunluk hissi, sevilen aktivitelerden uzaklaşma, ümitsizlik kanıları ve isteksizlik üzere belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa profesyonel takviye alınmalıdır. Bu türlü durumlarda kişinin yaşadığı düşünceyi küçümsemek yerine onu anlamaya çalışmak çok daha önemlidir” sözlerini kullandı.
‘KAYGI BOZUKLUĞU OLANLAR DAHA FAZLA ZORLANABİLİYOR’
Kaygı bozukluğu yaşayan bireylerde de bahar ve yaz aylarının zorlayıcı olabileceğine değinen Uzm. Dr. Budaklı, “Nedensiz çarpıntı, göğüste sıkışma hissi, uykuya dalamama ve zihnin daima berbat senaryolar üretmesi anksiyetenin sık görülen belirtileridir. Sistemli uyku, kafein tüketiminin sonlandırılması ve nefes antrenmanları destekleyici olabilir. Lakin dert günlük ömrü bariz biçimde etkiliyorsa kesinlikle uzman değerlendirmesi gerekir” dedi.
‘BİPOLAR BOZUKLUKTA MEVSİM GEÇİŞLERİNE DİKKAT’
Artan gün ışığı ve azalan uyku müddetinin bipolar bozukluğu olan bireylerde mani yahut hipomani periyotlarını tetikleyebileceğini lisana getiren Uzm. Dr. Budaklı, “Kişinin kendisini çok enerjik hissetmesi her vakit sağlıklı bir durum olmayabilir. Çok az uyuyup hiç yorulmamak, süratli konuşmak, denetimsiz harcamalar yapmak ve riskli davranışlarda bulunmak kıymetli ihtar işaretleri olabilir” açıklamasında bulundu.
‘BAZI KELAMLAR KESİNLİKLE CİDDİYE ALINMALI’
Bahar aylarında ruhsal açıdan hassas bireylerin daha dikkatli takip edilmesi gerektiğini vurgulayan Budaklı, “’Ben bir yüküm’, ‘Keşke hiç uyanmasam’ üzere tabirler, ani içe kapanma ya da uzun süren zahmetin akabinde gelen açıklanamayan sakinlik hali mutlaka hafife alınmamalıdır. Bu türlü durumlarda kişiyi yalnız bırakmamak ve gerekirse profesyonel takviye almak hayati kıymet taşır” dedi.
‘ŞİZOFRENİ HASTALARINDA İLAÇ NİZAMI ÖNEMLİ’
Şizofreni ve öteki psikotik bozukluklarda da mevsim geçişlerinin kırılgan bir devir oluşturabileceğini belirten Budaklı, “Uyku sisteminin bozulması, ilaçların aksatılması, sıcak hava ve sıvı kaybı belirtilerin alevlenmesine neden olabilir. Bu nedenle tedavinin nizamlı sürdürülmesi, kâfi sıvı tüketimi ve istikrarlı beslenme büyük değer taşımaktadır” sözlerini kullandı.
YAZ AYLARININ KENDİNE MAHSUS RİSKLERİ
Küresel ısınmanın tesiriyle mevsim geçişlerinin artık ya çok keskin ya da alışılmadık derecede uzun yaşandığını işaret eden Uzm. Dr. Budaklı, bu nedenle evvelce mart-nisan aylarında görülen birtakım klinik belirtilerin bugün mayıs, haziran, hatta temmuzda dahi görülebildiğini lisana getirdi.
Yaz aylarında artan toplumsallık, ışık ve gündelik sıcaklıkların, metabolizmada değişikliklere yol açarak kimi psikiyatrik tabloları belirginleştirebildiğine dikkat çeken Uzm. Dr. Budaklı, “Bunun en bilinen örneklerinden biri sıvı istikrarıdır. Sıcakla birlikte artan ve birden fazla vakit gereğince karşılanmayan sıvı muhtaçlığı, bilhassa demansı olan bireylerde ve ileri yaştaki hastalarda zihinsel fonksiyonları etkileyebilir; bu, hafif bir dalgınlıktan deliryum dediğimiz daha ağır bir tabloya kadar uzanabilir. Misal biçimde, sıcak ve sıvı kaybıyla hızlanan kalp atışları, anksiyete bozukluğu olan şahıslarda bedensel belirtilere yönelen dikkati artırarak panik atakları tetikleyebilir” tabirlerini kullandı.
‘SICAK GÜNLERDE TEDAVİ TABİP TAKİBİNDE SÜRDÜRÜLMELİ’
Yaz aylarında artan dışa dönüklük ve toplumsal içiciliğin vakit zaman alkolün ziyanlı kullanımına, bağımlılığa ve psikoaktif unsur kullanımında artışa taban hazırlayabileceği ihtarında da bulunan Uzm. Dr. Budaklı, “İlaç kullanan hastalar içinse yaz devri daha yakından takip gerektirebilir. Antipsikotikler ve antikolinerjik tesirli ilaçlar bedenin ısı düzenleme düzeneklerini etkileyebilir; lityum kullananlarda ise sıvı kaybı ve tuz istikrarındaki değişiklikler toksisite riskini artırabilir. Bu yüzden sıcak günlerde tedavinin doktor takibinde sürdürülmesi ve sıvı alımına ihtimam gösterilmesi büyük değer taşır” dedi.
‘RUH SIHHATİ DA VÜCUT SIHHATİ KADAR ÖNEMLİ’
Son olarak ruh sıhhatinin da en az fizikî sıhhat kadar kıymetli olduğunu vurgulayan Uzm. Dr. Budaklı, “Yardım istemek zayıflık değil, kişinin kendisine sahip çıkma biçimidir. Bahar kimileri için umut ve canlanma manasına gelirken kimileri için görünmeyen bir çaba olabilir” diyerek kelamlarını tamamladı
