İmtihan korkusu başarıyı gölgeleyebilir! Uzmandan ailelere değerli ihtarlar
Sınavlara yüklenen mananın, çocuk ve ergenlerde korku seviyesini direkt etkileyebildiğini tabir eden Klinik Psikolog Ezgi Akyüz, “Belirli bir seviyede korku motive edici bir öge olarak fonksiyon görebilirken, denetim edilemeyen tasa; dikkat, odaklanma ve öğrenme süreçlerini olumsuz etkileyerek akademik performansın düşmesine neden olabiliyor” diye konuştu. İmtihanların çocuklar üzerindeki tesirinin sırf akademik muvaffakiyetle hudutlu olmadığını belirten Psk. Akyüz, “Sınav süreci çocuklar için tıpkı vakitte duygusal dayanıklılığın test edildiği bir devirdir. Bu süreçte yaşanan ağır tasa, çocuğun potansiyelini ortaya koymasını zorlaştırabilir” sözlerini kullandı.
Sınav telaşının imtihan öncesinde, sırasında yahut sonrasında ortaya çıkabilen ağır bir kaygı hali olduğunu belirten Psk. Akyüz, bu durumun hem fizikî hem de bilişsel belirtilerle kendini gösterebildiğini belirterek, “Sınav derdi yaşayan çocuklarda çarpıntı, terleme, dikkat dağınıklığı üzere belirtiler görülebilir. ‘Ya yapamazsam’ yahut ‘başaramazsam bedelim düşer’ üzere niyetler korkunun şiddetini artırır. Bu noktada korku, motive edici bir öge olmaktan çıkar ve fonksiyon bozucu hale gelir” dedi. İmtihan devrinde yaşanan gerilimin sırf imtihanın kendisinden kaynaklanmadığını söz eden Psk. Akyüz birçok farklı etkenin bu sürece eşlik ettiğini belirterek, “Yüksek beklenti, vakit baskısı, ağır çalışma programı, arkadaşlarla kıyaslanma ve gelecek korkusu çocuklar üzerinde kıymetli bir gerilim oluşturur. Bilhassa toplumsal karşılaştırmanın ağır olduğu ortamlarda çocuk kendini yetersiz hissetmeye daha açık hale gelir. Bu faktörler bir ortaya geldiğinde hem duygusal hem de bilişsel zorlanmalar ortaya çıkar. Bu süreçte odaklanma zahmeti, unutkanlık ve zihinsel yorgunluk sık görülür” tabirlerini kullandı.
Ebeveynlerin yaklaşımının imtihan derdi üzerinde belirleyici olduğuna dikkat çeken Psk. Ezgi Akyüz, düzgün niyetli birtakım davranışların dahi korkuyu artırabileceğini tabir ederek, “Çocuklara daima ders çalışması tarafında hatırlatmalarda bulunmak, başarıyı sevgiyle ilişkilendirmek yahut onları diğerleriyle kıyaslamak farkında olmadan baskı oluşturabilir. ‘Daha uygununu yapabilirdin’ üzere tabirler çocuğun içsel motivasyonunu zayıflatır ve performansını dış onaya bağımlı hale getirir” dedi. Destekleyici ebeveyn tavırlarına da değinen Psk. Akyüz, “Koşulsuz kabul göstermek, sürece odaklanmak, gerçekçi beklentiler oluşturmak ve çocuğun hislerini tabir etmesine alan tanımak korkuyu azaltır. Yanılgı yapmanın öğrenmenin doğal bir modülü olduğunun vurgulanması önemlidir” diye konuştu.
Kaygının büsbütün ortadan kaldırılması gereken bir durum olmadığını, muhakkak bir seviyede telaşın performansı artırabileceğini söz eden Psk. Akyüz, şu açıklamalarda bulundu: “Kaygı çok düşük olduğunda motivasyon azalır, çok yüksek olduğunda ise dikkat dağınıklığı, bilgiye erişimde zorluk ve kaçınma davranışları ortaya çıkar. Bu nedenle telaşın dengelenmesi gerekir.”
Ebeveynlerin çocuklara yaklaşımının korku idaresinde kıymetli olduğunu belirten Psk. Akyüz, uygulanabilecek destekleyici usullere ait şu bilgileri verdi: “Çocuğun hissini olağanlaştırmak, ‘kaygılanman anlaşılır’ üzere sözlerle onu anladığınızı göstermek kıymetlidir. Gerçekçi maksatlar belirlemek ve tertipli bir rutin oluşturmak tasayı azaltır. Nefes ve gevşeme antrenmanları fizyolojik rahatlama sağlar. En kıymetlisi ise sonuca değil sürece odaklanmaktır.” Psk Ezgi Akyüz, imtihan sürecinin sırf akademik muvaffakiyetle değil, çocuğun ruhsal dayanıklılığı ile de bağlı olduğunu belirterek, “Destekleyici, anlayışlı ve gerçekçi bir yaklaşım; çocuğun hem akademik hem de duygusal gelişimini güçlendirir. Gaye sadece başarılı bir öğrenci yetiştirmek değil, hislerini tanıyabilen ve yönetebilen sağlıklı bireyler yetiştirmektir” dedi.
