Onkoloji Uzmanı Dr. Kaan Helvacı, kanserle gayrette erken teşhis, multidisipliner yaklaşım ve bilimsel tedavilere erişimin hayati kıymet taşıdığını söyledi. Dünya Sıhhat Örgütü (WHO) ve IARC (Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı) 2022-2024 datalarına nazaran, her 5 bireyden 1’i hayatı boyunca kansere yakalandığını söz eden Dr. Helvacı, “Her 9 erkekten 1’i ve her 12 bayandan 1’i kanser nedeniyle hayatını kaybetmektedir. 2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 20 milyon yeni hadise ve 9,7 milyon mevt kaydedilmiştir. 2050 yılına kadar yeni olay sayısının yüzde 77 artarak yıllık 35 milyona ulaşması beklenmektedir. 2022 yılı prestijiyle dünya genelinde en sık teşhis edilen kanser cinsleri ve toplam olaylar içindeki hisseleri da şöyledir. Akciğer kanseri yüzde 12,4 (yaklaşık 2,5 milyon yeni vaka), göğüs kanseri yüzde 11,6 (yaklaşık 2,3 milyon yeni vaka), kolorektal (kalın bağırsak) kanseri yüzde 9,6, prostat kanseri yüzde 7,3, mide kanseri yüzde 4,9” diye konuştu.
Dr. Helvacı, kanserin olağan hücrelerin çok evreli bir süreçte tümör hücrelerine dönüşmesiyle ortaya çıktığını ve ekseriyetle kanser öncesi lezyondan berbat huylu tümöre yanlışsız ilerlediğini belirterek, “Bu değişiklikler, kişinin genetik faktörleri ile dış etkenler ortasındaki etkileşimin sonucudur. Kanser gelişiminde rol oynayan temel değiştirilebilir risk faktörleri ise, tütün Kullanımı, obezite, alkol kullanımı, düşük meyve-sebze tüketimi, fizikî inaktivite ve enfeksiyonlar. Dünya Sıhhat Örgütü’nün bilgilerine nazaran bu faktörlerin tüm kanser ölümlerinin yaklaşık yüzde 30’undan sorumlu olduğu tabir edildi. Bilhassa düşük ve orta gelirli ülkelerdeki kanser olaylarının yüzde 15-yüzde 20’si HPV ve Hepatit üzere enfeksiyonlardan kaynaklanmaktadır. Erken teşhis, tedavinin seyrini kökten değiştirir. Örneğin, göğüs kanseri evre 1’de teşhis edildiğinde 5 yıllık hayatta kalma oranı yüzde 99 iken, metastatik (Evre 4) kademede bu oran yüzde 30’lara düşer. Kolon kanseri, erken teşhisle hastaların yüzde 90’ından fazlası tam güzelleşme sağlamaktadır. Serviks (rahim ağzı) kanseri taramaları ve HPV aşılaması sayesinde bu kanser tipi kimi ülkelerde yüzde 85-90 oranında elimine edilmiştir” dedi.
‘BU BELİRTİLERİ HAFİFE ALMAYIN’
Kanser alarmı veren belirtileri sıralayan Dr. Helvacı, “Açıklanamayan yüzde 5-10 oranında ani kilo kaybı. Bedende fark edilen, büyüme eğilimli, ağrısız sert kitleler. 3 haftadan uzun süren ses kısıklığı yahut öksürük. Büyük abdestte kan yahut dışkılama alışkanlığında (ishal/kabızlık) kalıcı değişiklik. Ciltteki bir benin (nevüs) asimetrik büyümesi yahut renk değiştirmesi. Kanserlerin yüzde 50’si önlenebilir. Bilimsel datalar, kanserlerin yüzde 30 ile yüzde 50’sinin önlenebilir olduğunu göstermektedir. Sigarayı bırakmak, akciğer kanseri riskini yüzde 90 oranında azaltabilir. HPV aşısı, rahim ağzı kanserini yüzde 90 oranında tedbire potansiyeline sahiptir. Ultraviyole müdafaası, deri kanseri olaylarının büyük çoğunluğunu mahzurlar. Çağdaş onkolojide ‘standart tedavi’ yerine ‘kişiselleştirilmiş tedavi’ devri. İmmünoterapi, bağışıklık hücrelerinin üzerindeki frenleri kaldırarak (check-point inhibitors) bedenin kanserle savaşmasını sağlar. Bilhassa melanom ve akciğer kanserinde sağkalımı 3-4 kat artırmıştır. Akıllı ilaçlar, yalnızca tümördeki genetik mutasyonu (örneğin EGFR yahut ALK) amaç alan ilaçlar, sağlıklı hücrelere nerdeyse hiç ziyan vermez. Likit biyopsi, kan örneği üzerinden kanserin genetik profilini çıkarma ve tedaviye direnci takip etme teknolojisi. Kanser tedavisi bir grup işidir. Çalışmalar, hadiseleri ‘Tümör Konseyleri’ (cerrah, tıbbi onkolog, radyolog, radyasyon onkologu, patolog toplantıları) tarafından yönetilen hastaların, teşhis doğruluğunun arttığını ve hayat müddetinin tek bir tabibin yönettiği olaylara nazaran manalı derecede daha uzun olduğunu göstermektedir. Örneğin bir uzman cerrahiyi savunurken, oburu evvel ilaçla tümörü küçültmeyi (neoadjuvan tedavi) önererek operasyonun muvaffakiyetini artırabilir” sözlerini kullandı.
