Nedensiz yorgunluk, motivasyon kaybı, uyku artışı! İki haftadan uzun sürdüyse, dikkat
“Yeniden düzenleme” sürecini tetikleyebilir
Psikolojik açıdan değerlendirildiğinde, mevsim geçişleri iç dünyamızda “yeniden düzenleme” sürecini tetikleyebiliyor. Klinik müşahedelere nazaran, kışın içe dönük yapıdan baharın artan temposuna geçiş periyodunda nedensiz yorgunluk, motivasyon düşüşü, uyku artışı ve duygusal hassasiyet üzere yakınmalar besbelli formda artış gösteriyor. Uzman Psikolog Sena Sivri, pek çok kişinin bu devirde “Depresyona mı giriyorum?” tasası taşıdığını belirterek, “Oysa her his durum değişimi depresyon manasına gelmez. Birden fazla vakit yaşanan bu tablo, vücudun ve zihnin çevresel değişimlere verdiği doğal bir ahenk yansısıdır. Mevsimsel geçişler sırasında gün ışığı müddeti, sıcaklık, toplumsal hareketlilik ve günlük alışkanlıklar değişir. Bu değişimler direkt biyolojik ritmimizi etkileyen sirkadiyen sistemini devreye sokar. Sirkadiyen sistemi sağlıklı çalışmadığında, hormon istikrarında ve his durumunda bozulmalar ile depresyon belirtileri ortaya çıkabilir. Bunun sonucunda kendimizi daha yorgun hissedebilir, sabahları uyanmakta zorlanabilir yahut zihinsel performansımızda düşüş yaşayabiliriz. Burada kıymetli olan nokta, bu belirtilerin süreksiz ve yönetilebilir olduğunun bilinmesidir” diyor.
Duygusal dalgalanmalar zayıflık değildir!
Uzman Psikolog Sena Sivri, mevsim geçişlerinde yaşanan his dalgalanmalarının ruhsal açıdan bir zayıflık değil; bilakis adaptasyon kapasitemizin bir göstergesi olduğunu tabir ederek, kelamlarına şöyle devam ediyor: “ Değerli olan, bu değişimleri korkulacak bir durum olarak görmek yerine, vücudun ve zihnin ahenk sürecinin bir modülü olarak değerlendirebilmektir. Küçük hayat düzenlemeleri, farkındalık ve gerektiğinde profesyonel dayanakla bu devirler daha istikrarlı, hatta şahsî farkındalığın arttığı bir süreç haline gelebilir. Zira ruh sıhhati, sırf güç periyotlarda değil; değişim anlarında da kendimize nasıl eşlik ettiğimizle şekillenir.” Uzman Psikolog Sena Sivri, klinik tecrübe ve bilimsel dataların, küçük lakin sürdürülebilir hayat düzenlemelerinin ruh hali üzerinde besbelli bir esirgeyici tesiri olduğunu gösterdiğini belirterek, bu süreci daha sağlıklı yönetebilmemiz için dikkat etmeniz gereken 10 kuralı şöyle anlatıyor:
1-Gün ışığıyla temasınızı artırın
Doğal ışık, beynin “uyanıklık” ve “denge” sinyallerini düzenliyor. Sabah saatlerinde alınan gün ışığı, serotonin düzeylerini destekleyerek, güç artışı sağlıyor. Bilhassa kapalı ortamlarda çalışan bireyler için kısa açık hava yürüyüşleri bile fark oluşturuyor. Bu nedenle, gün içinde, dışarıda en az 15–20 dakika vakit geçirmeniz kıymetli.
2-Uyku tertibinizi koruyun
Mevsim geçişlerinde uyku isteğimiz hayli artabiliyor. Lakin, sistemsiz uyku saatleri, biyolojik ritmi daha da bozarak yorgunluk hissini artırabiliyor. Kaliteli uyku, duygusal dayanıklılığın temel yapı taşlarından birini oluşturuyor. Her gün tıpkı saatlerde uyuyup uyanmanız zihinsel istikrarınızı destekleyecektir.
3-Hareket etmeyi ihmal etmeyin
Düşen güç düzeyleri kişiyi hareketsizliğe itebiliyor; meğer hareket etmek güç üretimini artırıyor. Sistemli antrenman endorfin salgısını destekliyor ve dert seviyesini azaltıyor. Hafif tempolu yürüyüşler, yoga yahut esneme antrenmanları bile ruhsal rahatlama sağlıyor.
4-Beslenme alışkanlıklarınıza dikkat edin
Mevsim geçişlerinde süratli güç veren şekerli besinlere yönelim artabiliyor. Uzman Psikolog Sena Sivri, bu seçimlerin kısa vadede rahatlatıcı görünse de sonrasında güç düşüşüne yol açabileceğini vurgulayarak, “Beslenme alışkanlıkları, ruhsal uygun oluşun göz gerisi edilmemesi gereken bir modülüdür. İstikrarlı protein ve lif tüketimi ruh halinin daha istikrarlı kalmasına dayanak olur” diyor.
5-Sosyal bağlarınızı sürdürün
İçe kapanma eğilimi mevsim geçişlerinde artış gösterebiliyor. Fakat, toplumsal etkileşim ve sağladığı aidiyet duygusu, ruhsal esnekliği güçlendiren kıymetli bir kollayıcı faktördür. Kısa bir kahve buluşması ya da telefon görüşmesi bile aidiyet hissini güçlendirebiliyor.
6-Günlük küçük rutinler oluşturun
Belirsizlik duygusu zihinsel yorgunluğu artırabiliyor. Gün içinde tekrar eden küçük alışkanlıklar ise denetim hissi kazandırıyor. Sabah rutini, kısa yürüyüşler yahut akşam sakinleşme ritüelleri ruhsal dengeyi destekliyor.
7-Duygularınızı normalleştirin
“Böyle hissetmemeliyim” kanısı birçok vakit içsel baskıyı artırıyor. Mevsimsel değişim periyotlarında düşük güç yahut isteksizlik hissi yaşamak olağandır. Bu hisleri fark etmek ve kabul etmek, ruhsal ahengi kolaylaştırıyor. Kendinize karşı daha şefkatli olmanız, bu süreçte değerli bir içsel takviyesi sağlayacaktır.
8-Dijital yükünüzü azaltın
Uzun mühlet ekran karşısında kalmak zihinsel yorgunluğu artırabiliyor. Bilhassa akşam saatlerinde ekrana maruz kalmak uyku kalitesini olumsuz etkiliyor. Gün içinde vereceğiniz kısa dijital molalar zihninizin toparlanmasına yardımcı olacak ve böylelikle duygusal dalgalanmaları daha hafif hissetmenize katkıda bulunacaktır.
9-Küçük ve ulaşılabilir maksatlar belirleyin
Enerjinin düşük olduğu periyotlarda yüksek beklentiler motivasyon kaybına yol açabiliyor. Günlük küçük maksatlar belirlemek ise muvaffakiyet hissini artırıyor. Tamamlanan her küçük adım, ruhsal olarak “ilerleme” duygusu oluşturuyor ve bu tesiriyle ruh halini olumlu istikamette destekliyor.
10-Destek almaktan çekinmeyin
Uzman Psikolog Sena Sivri, mutsuzluk, isteksizlik yahut ümitsizlik hissinin iki haftadan uzun sürmesi durumunda profesyonel dayanak almanızın kıymetli olduğuna dikkat çekiyor. Mevsimsel his durum değişimlerinin terapiyle hayli yeterli yönetilebildiğini belirten Sena Sivri, “Erken devirde alacağınız dayanak, sürecin kronikleşmesini önler. Ruhsal yardım güçsüzlük değil, farkındalık göstergesidir” sözlerini kullanıyor.
