Eklem yaşlanması bahtınız değil! Gerçek hareketle sağlıklı ve genç eklemler mümkün
Yalnızca ağrılı bölge değil, tüm kinetik zinciri değerlendirmeli
Eklem ağrıları birçok vakit sadece ağrı hissedilen bölgeden kaynaklanmaz. Çağdaş ortopedi yaklaşımına nazaran bu ağrılar, bedendeki biyomekanik zincirin bozulmasının bir sonucu olabilir. Örneğin diz ağrısı; kalça stabilitesindeki bir zayıflık, ayak basış bozukluğu yahut omurga hizalanmasındaki sorunla bağlantılı olabilir. Bu nedenle yeni yaklaşımda sadece ağrılı bölgeyi değil, tüm kinetik zinciri pahalandırmak temeldir. Bu bakış açısı, hem yanlışsız teşhis koymayı kolaylaştırır hem de gereksiz cerrahi müdahalelerin önüne geçer.
Doğru kıymetlendirme ve bireye özel planlama yapılmalı
Eklem sıhhati birçok vakit sırf yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak görülse de şimdiki bilimsel datalar bunun büyük ölçüde ömür biçimi ve hareket alışkanlıklarıyla bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor. Çağdaş ortopedi yaklaşımında artık yalnızca ağrıyı tedavi etmek değil; eklemin biyomekaniğini anlamak, hareketi tahlil etmek ve süreci erken periyotta yönetmek ön plana çıkıyor. Yanlışsız kıymetlendirme ve şahsa özel planlama ile eklem sorunlarının ilerlemesi yavaşlatılabiliyor hatta birçok durumda cerrahiye gerek kalmadan denetim altına alınabiliyor. Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Mahmud Aydın, eklem yaşlanmasının sebepleri ve tedavi sistemleri hakkındaki soruları yanıtladı.
İlk hedef desteklemek, ikincisi ise onarmaktır
Kıkırdak dokusunun kendini yenileme kapasitesi sonludur; lakin günümüzde gelişen rejeneratif tedavilerle bu süreç desteklenebilmektedir. Eklem içi enjeksiyonlar (PRP, hyaluronik asit), hücresel tedaviler ve biyolojik casuslar; inflamasyonu azaltarak ve doku düzgünleşmesini destekleyerek eklem ömrünü uzatabilir. Birinci maksadı desteklemektir, erken evrede epeyce tesirlidir. İkincisi ise onarmaktır (repair/regenerate) ve seçilmiş hasta kümesinde mümkündür. Gerçek hasta ve hakikat vakitte uygulandığında bu tedaviler, cerrahi gereksinimini geciktirebilir hatta kimi durumlarda büsbütün ortadan kaldırabilir.
Yeni jenerasyon teknolojiler, fark yaratıyor
Geleneksel görüntüleme yolları (MR, BT) kıymetli bilgiler sunsa da sırf statik datalar sağlar. Halbuki birçok ortopedik sorun, hareket sırasında ortaya çıkar. Bu noktada devreye giren yeni kuşak teknolojiler, bilhassa hareket halindeki bedeni tahlil ederek fark yaratmaktadır. Radyasyonsuz yürüme ve postür tahlil sistemleri sayesinde omurga ve alt ekstremite hizalanması dinamik olarak kıymetlendirilebilir. Böylelikle statik görüntülemede fark edilemeyen; yürürken oluşan yük dağılımı bozuklukları, bedenin ağrıyı azaltmak için geliştirdiği kapalı istikrar ve telafi hareketleri ve vakitle öbür bölgelere binen fazla yük net formda ortaya konur.
‘Hareket değişimlerini ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor’
DİERS (Formetric / 4D Motion Lab), omurga ve postürü radyasyon kullanmadan tahlil eden ileri teknoloji bir sistemdir. Yüzey topografisi ve optik sensörler aracılığıyla çalışan bu sistem, hem statik hem de dinamik kıymetlendirme imkanı sunar. DİERS ile omurga hizalanması, pelvis durumu, yük dağılımı, yürüme paterni (4D tahlil ile) tahlil edilir. Skolyoz takibi, postür bozuklukları, bel ve sırt ağrıları, yürüme bozuklukları, alt ekstremite yük dağılım tahlili, atlet performans değerlendirmesi yapılabilir. En kıymetli avantajlarından biri, büsbütün radyasyonsuz ve non-invaziv olmasıdır. Bilhassa 4D tahlil sayesinde hastanın yürüyüşü anlık olarak incelenir ve vakit içindeki hareket değişimleri ayrıntılı formda ortaya konur.
Yaşam şekli değişikliği önemli
Birçok ortopedik sorun aslında önlenebilir niteliktedir. Gerçek idman ve kas istikrarı, sağlıklı beden tartısı, inflamasyonu azaltan beslenme, tertipli ve çeşitli hareket eklem sıhhatini belirleyen temel faktörlerdir. Bilhassa fazla kilo, eklemlere binen yükü katlayarak artırır ve kıkırdak yıpranmasını hızlandırır. Bu nedenle günümüzde “longevity” yaklaşımıyla sırf ömür mühleti değil, hareket kalitesi ve bağımsızlık da korunmaya çalışılmaktadır. Hakikat ve sistemli hareket eden eklemler, hareketsiz ya da yanlış yüklenen eklemlere kıyasla işlevlerini çok daha uzun mühlet koruyabilir. Bu nedenle hareketin bir yaşı yoktur; tersine hakikat hareket, eklem sıhhatinin en güçlü belirleyicisidir.
Yaklaşım reaktif değil, proaktif olmalıdır
Eklem sıhhatine yaklaşım reaktif değil, proaktif olmalıdır. Velhasıl ağrı başladıktan sonra değil, sorun oluşmadan evvel tedbir alınmalıdır. Eklem check-up yaklaşımı ile biyomekanik sorunlar erken saptanır, kıkırdak hasarı ilerlemeden önlenir, cerrahi ihtiyacı azaltılır. Ömür uzunluğu ağrısız ve özgür hareket edebilmek, eklemlere gösterilen itinanın direkt bir sonucudur. Yanlışsız tahlil, hakikat hareket ve yanlışsız tedavi ile eklem yaşlanması kaçınılmaz bir mukadderat olmaktan çıkarılabilir.
