Yüzü buzlu suya sokmak moda oldu! Pak değilmiş: ‘Ferahlık süreksiz, hasar kalıcı’
Betül Topaklı / Milliyet.com.tr – Son periyotta toplumsal medyada popülerleşen ‘güne başlama rutinleri’, adeta bir yarışa dönüştü. Göbek deliğine bant yapıştırmaktan lisan sıyırıcı ile paklığa, sabah saat 04.00’da kalkmaktan meditasyon yapmaya kadar varan bu ritüeller, her geçen gün daha fazla kişinin ilgisini çekiyor. Sabah rutinini yine şekillendirmeyi amaçlayan bu rutinler, günü nizamlı ve verimli bir formda başlatmak için uygulanan bir dizi adımdan oluşuyor. Bu sayede vücudu, zihni ve ömür alanını hazırlayarak güne daha güçlü bir halde başlamak amaçlanıyor. 13 milyondan fazla takipçisi olan Amerikalı eski bir koşucu ve fitness fenomeni Ashton Hall da 03.50 ila 09.30 ortasındaki sabah rutini görüntüsünü paylaştıktan sonra toplumsal medyada viral oldu. Kelam konusu bu rutin ağzı bantlamak, şişe suyla diş fırçalamak, günlük tutmak, motive edici görüntüler izlemek, yüzünü buzlu suya sokmak, koşu bandında koşmak, yüzmek ve muz kabuğunu yüzüne sürmek üzere aksiyonlardan oluşuyor. Ancak ömür üslubu fenomeni bu rutinleri paylaşırken en çok dikkat çeken ayrıntı, yüzünü buz küpleri ile birlikte soğutulmuş suyla dolu büyük bir su kabına soktuğu andı. Hatta bazen bu suya soda ve liman suyu da ekledi. Görüntüyü izleyen takipçileri de bu yolun sahiden tesirli olup olmadığı konusunda birtakım tereddütler yaşadı. Pekala bu metot hakikaten işe yarıyor mu?
Yaşam şekli fenomeni Ashton Hall
Son vakitlerde toplumsal medyada en çok dikkat çeken sabah rutinlerden birinin yüzü buzlu suya sokmak olduğunu söyleyen Dermatoloji Uzmanı Dr. Leyla Elmas, “Sabahları buz üzere suyla yüzü buluşturmak, birçok kişi tarafından ‘canlandırıcı’, ‘pürüzsüzleştirici’ hatta ‘gençleştirici’ olarak lanse ediliyor. Bu uygulamanın kısa vadede ciltteki kan damarlarını büzerek süreksiz bir sıkılaşma hissi verdiği doğrudur. Ayrıyeten yüz şişkinliğini azaltabilir, uyanıklık hissini artırabilir. Ancak bu süreksiz tesirler, uzun vadeli bir cilt sıhhati rutini yerine geçmez. Hatta güvenliği de bilimsel açıdan tartışmalı” dedi.
“Yüzü buzlu suya sokmak, çoklukla sağlıklı bireyler için önemli bir risk oluşturmaz. Ancak rozasea (gül hastalığı), egzama, cilt hassasiyeti ya da soğuk ürtikeri (soğuğa bağlı ciltte kurdeşen gelişmesi) üzere sıkıntıları olan bireyleri kelam konusu bu uygulama cildi tahriş edebilir yahut alevlenmelere neden olabilir. Ayrıyeten, buzla direkt temas ettirilerek yapılan uygulamalarda, ciltte soğuk yanığı (frostnip) oluşma riski de vardır. Bu yüzden ‘ne kadar soğuk, o kadar iyi’ anlayışı yanlış. Bu uygulama ciltte birtakım problemlere da yol açabilir. Uzun devirde cildin doğal florasını ve yapıtaşlarını etkileyerek sağlıklı deri bariyerini bozabilir.” – Uzman Doktor Leyla Elmas
BUZLU SU AKNEYE GÜZEL GELİR Mİ?
“Buzun ödem çözücü tesiri nedeniyle sabahları yüzdeki şişkinliği azaltabileceği doğrudur” diyen Uzman Doktor Leyla Elmas, “Soğuk uygulama, damarları büzerek kızarıklığı süreksiz olarak azaltabilir lakin bu kısa vadeli süreksiz bir tesirdir ve tam bir tedavi manasına gelmez. Akneye neden olan iltihaplanmalar için de buzla süreksiz olarak azalma sağlanabilir lakin bu sadece semptomatik bir rahatlama sağlar. Akneyi kökünden tedavi etmez, ciltteki yağ üretimini azaltmaz. Hatta uzun müddet yüzü ve bedeni yalnızca soğuk su ile yıkamak tam bir temizleme sağlamayacağından ciltteki yağ ve sebum birikimini artırabilir ve uzun devirde akne sorununu daha da kötüleştirebilir. Birebir halde, buz uygulaması güneş yanıklarını güzelleştirmez, tersine buz direkt uygulanırsa güneş yanığı olan hassas ciltte tahrişe yol açabilir. Hülasa, buz tedavisi mucizevi bir tahlil değil lakin yerinde ve dikkatli kullanıldığında destekleyici olabilir” bilgilerini paylaştı.
SOĞUK SU BANYOSU DA GİDEREK YAYGINLAŞIYOR
Yüzle sonlu kalmayan ‘soğuk su banyosu’nun da giderek yaygınlaştığını söyleyen Dermatoloji Uzmanı Dr. Leyla Elmas, “Soğuk su, bedende kortizol seviyesini düşürüp endorfin salgılanmasını artırarak ruh halini güzelleştirebilir. Bilhassa spor sonrası toparlanma, bağışıklık sistemini güçlendirme ve zihinsel dayanıklılığı artırma üzere tezlerle öne çıkan bu formül, kimi çalışmalarla da desteklenmiş durumda. 2025 yılında yayınlanan, pek çok araştırmanın ortak sonucunu tahlil edilmesi manasına gelen bir meta-analizde bu bahisteki 11 randomize denetimli çalışma incelenmiş. Bu çalışmalarda 7–15 °C ortası su sıcaklığında yapılan 30 saniye – 2 saat ortası soğuk duş, buzlu banyo yahut ‘cold plunge’ sistemiyle cold water immersion (CWI) uygulamaları yapan 3177 iştirakçi dahil edilmiş. Bu uygulamayı yapanlarda birinci 12 saatte akut iltihap reaksiyonunu artırdığı, 12 saat sonrasında ise stresin manalı biçimde azaldığı, uyku ve ömür kalitesini güzelleştirebildiği görülürken, bağışıklık sistemi üzerinde besbelli bir tesiri olmadığı sonucuna varılmış” dedi.
“Ancak kelam konusu bu sonuçlar şimdi hudutlu sayıda araştırmaya dayanıyor. Çalışmalar ekseriyetle küçük kümelerde ve emsal özellikteki bireyler üzerinde yapılmış. Yani bu metodun uzun vadeli tesirleri, kimler için ne kadar yararlı olduğu ve en hakikat uygulanma hali konusunda daha fazla ve kapsamlı bilimsel çalışmaya muhtaçlık var. Ayrıyeten burada da dikkat edilmesi gereken kıymetli noktalar bulunuyor. Hipotermi, kalp hastalıkları, yüksek tansiyon gibi durumlarda bu çeşit uygulamalar riskli olabilir. Dermatolojik açıdan da uzun periyodik soğuk uygulamanın cilt bariyerini zayıflatma ve kuruluk riskini artırma potansiyeli var. Yani herkes için inançlı değil.” – Uzman Doktor Leyla Elmas
Bella Hadid de yüzüne buzlu su uygulaması yapan ünlüler ortasında.
‘TREND DEĞİL, BİLİM KILAVUZ OLMALI’
“Sabahları güne daha düzgün başlamak elbette kıymetli lakin toplumsal medyada önerilen her rutinin bilimsel temele dayandığını düşünmek aldatıcı olabilir” diyen Uzman Doktor Leyla Elmas, “Yüzü buzlu suyla yıkamak yahut tüm bedeni soğuk suya daldırmak, dikkatli ve ölçülü halde yapıldığında kimi süreksiz yararlar sağlayabilir. Ancak bu teknikleri mucize üzere görmek ya da toplumsal medya görüntüleriyle cilt sıhhatini yönlendirmek gerçek değil. Cilt bakımında ya da genel sıhhat uygulamalarında ‘moda’ olanı değil, ‘size uygun olanı’ kesinlikle doktorunuz ve dermatolog teklifiyle tercih etmek gerekir. Cilt sıhhatiniz için gelip süreksiz akımlardansa şahsileştirilmiş, uzman teklifiyle şekillendirilmiş rutinler her vakit en yanlışsız yoldur” diyerek kelamlarını noktaladı.
