Bacaklarım neden kalın? Evvel şişiyor, sonra ağırlaşıyor: ‘Erken müdahale kritik’

Lenfödem neden bacaklarda daha sık görülüyor?

Lenfödem, lenfatik sistemin fonksiyon bozukluğu nedeniyle dokularda sıvı birikmesiyle ortaya çıkan kronik bir rahatsızlıktır. Uzm. Dr. Aresh Soudmand, “Lenf sistemi; proteinler, atık unsurlar ve bağışıklık hücrelerini taşıyan lenf sıvısını dokulardan uzaklaştırır. Bu sistemde meydana gelen tıkanıklıklar yahut hasarlar, sıvının birikmesine yol açarak şişliğe ve vakitle cilt dokusunda kalınlaşmaya sebep olur” dedi. “Lenf dolanımı yerçekimine karşı çalışan bir sistemdir” diyen Uzm. Dr. Aresh Soudmand Bacaklardaki lenf akışı, kollarla kıyaslandığında daha uzun bir arayı kat eder. Ayrıyeten geçirilmiş pelvik bölge ameliyatları, venöz yetmezlik ya da filaryazis üzere paraziter enfeksiyonlar bacak lenfödemini tetikleyebilir. Lenfödem temel olarak iki ana kümeye ayrılır. Primer lenfödem, doğuştan gelen yahut gelişimsel olarak ortaya çıkan formdur. Lenf damarlarının yapısal eksikliği nedeniyle oluşur ve genç yaşlarda belirginleşebilir. Sekonder lenfödem ise travmalar, enfeksiyonlar, cerrahi müdahaleler ve kanser tedavileri sonrasında gelişir. Göğüs kanseri tedavisi sırasında lenf bezlerinin çıkarılması kol lenfödeminin en bilinen nedenlerinden biridir” bilgilerini paylaştı.

Belirtiler yavaş yavaş ortaya çıkabilir

Hastalığın tipine bağlı olarak belirtiler kademeli halde ilerleyebilir. Başlangıçta hafif şişlik ve tartı hissi ile kendini gösterir. Tedavi edilmediğinde ödem artar, deri kalınlaşır ve renk değişiklikleri meydana gelir. Lenfödemli bölgede çukur izleri oluşabilir, ağrı, hassasiyet ve tekrarlayan enfeksiyonlar tabloya eşlik edebilir. Teşhis sürecinin ekseriyetle ayrıntılı fizik muayene ile başladığını belirten Uzm. Dr. Aresh Soudmand, “Ultrasonografi, Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) ve Lenfosintigrafi üzere ileri görüntüleme prosedürleri, lenf sisteminin durumunu netleştirmede bize yol gösterir” diye konuştu. Ultrasonografi dokulardaki sıvı birikimini değerlendirirken, MR daha ayrıntılı anatomik imaj sunar. Lenfosintigrafi ise lenfatik deveranın haritasını çıkarır.

Enfeksiyon riski yüksek

Erysipelas üzere cilt enfeksiyonları lenfödemli dokuda sık tekrarlar. Bu yüzden nizamlı cilt bakımı, yaralanmalardan korunma ve hijyen kurallarına dikkat etmek değerlidir. Lenfödemin kesin bir tedavisi olmadığını hatırlatan Uzm. Dr. Aresh Soudmand, birçok çağdaş tedavinin ömür kalitesini artırdığını vurguluyor. Tedavi multidisipliner olarak planlanır ve şu teknikleri içerir:

-Bası Terapisi: Lenf drenaj çorapları yahut bandajları kullanılır.

-Manuel Lenf Drenajı: Özel masaj teknikleriyle lenf akışı desteklenir.

-Düzenli İdman: Kas aktivitesi lenf deveranını artırır.

-Cilt Bakımı: Enfeksiyonların önlenmesi için esirgeyici tedbirler uygulanır.

Cerrahi seçenekler, konservatif tedavilere karşılık vermeyen ileri evre hastalar için planlanır. Büyük alanda ödemi olan, tekrarlayan enfeksiyon geçiren yahut günlük hayatı önemli halde kısıtlanan hastalar kıymetlendirilir. Lakin her olayda cerrahi tahlil uygun olmayabilir.

Hastalar nelere dikkat etmeli?

Ödemli bölgeyi darbelere karşı korumak gerekir. Uzun mühlet ayakta kalmaktan kaçınılmalı, bacaklar yükseğe kaldırılmalı ve kilo denetimi sağlanmalıdır. Nizamlı idman ve cilt bakımı lenf akışını dayanaklar, ödemin ilerlemesini pürüzler. Kol yahut bacaklarda uzun müddet geçmeyen şişlik, deride kalınlaşma yahut hareket kısıtlılığı fark eden bireylerin en kısa müddette sıhhat kuruluşuna başvurmaları önerilir. Erken devirde teşhis ve tedavi, kalıcı komplikasyonları tedbire açısından hayati değer taşır. Uzm. Dr. Aresh Soudmand hastalara şu hatırlatmada bulunuyor:

“Lenfödem tedavisinde erken müdahale kritiktir. İhmal edilen şişlikler vakitle kalıcı doku değişikliklerine ve ömür kalitesini düşüren sonuçlara neden olabilir. Şikayetleriniz varsa kesinlikle bir uzmana başvurun.”