Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Bilimsel Araştırma Projesi (BAP) kapsamında, Yasal Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İstanbul-Cerrahpaşa Üniversitesi Veteriner Fakültesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi Veteriner Fakültesindeki bilim insanları tarafından taze sıkım sızma zeytinyağının diz kireçlenmesi tedavisindeki tesirine yönelik çalışma yapıldı.
Bu kapsamda, laboratuvar ortamında sıçanların dizine monosodyum asetat enjekte edilerek osteoartrit (kireçlenme) modeli oluşturuldu. Daha sonra hayvanlar taze sıkım sızma zeytinyağıyla hazırlanmış özel yemlerle 21 gün boyunca beslendi.
Çalışmada, taze sıkım sızma zeytinyağıyla beslenen sıçanların dizindeki kireçlenmenin hafiflediği ve serumlarında oksidan hususların azaldığı belirlendi. Çalışmanın sonuçları, Clinical Rheumatology mecmuasının son sayısında yayımlandı.
Proje koordinatörü ve SBÜ Yasal Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği Eğitim Sorumlusu Prof. Dr. Cemil Ertürk, diz kireçlenmesinin ekseriyetle “eklemin yıpranması” halinde algılandığını fakat hastalığın biyolojisinin damar sertliğiyle benzerlik gösterdiğini söyledi.
Diz kireçlenmesinin çok faktörlü bir hastalık olduğunu belirten Ertürk, “Diz kireçlenmesinin en temel nedenlerinden biri mekanik yıpranmadır. Fakat iltihabi hastalıklar, genetik özellikler ve metabolik bozukluklar da sürece katkı sağlar. Buna karşın, osteoartritin ana nedeni hala tam olarak bilinmemektedir” dedi.
DİZ KİREÇLENMESİ OLANLARDA MAKÛS KOLESTEROL YÜKSEK ÇIKTI
Ertürk, yıllar içinde yaptıkları bilimsel çalışmalar sonucunda diz kireçlenmesi ile ateroskleroz (damar sertliği) ortasında dikkat cazip benzerlikler bulduklarını anlattı.
Damar sertliğine yönelik araştırmaların kendilerine yol gösterdiğini aktaran Ertürk, “Aterosklerozda damar duvarına ziyan veren temel etkenin oksitlenmiş makus kolesterol (ox-LDL) olduğunu biliyoruz. Paraksonaz-1 (PON-1) isimli gözetici enzimin bu hastalıkta azaldığı da gösterilmişti. Biz de 2012’de yaptığımız çalışmada PON-1 seviyelerinin diz kireçlenmesi olan hastalarda besbelli biçimde düşük olduğunu tespit ettik” diye konuştu.
Prof. Dr. Ertürk, 2015’teki başka bir araştırmada osteoartritli hastalarda beden yağ oranının çok yüksek, kas oranının ise sarkopeni nedeniyle bariz halde düşük olduğunu saptadıklarını belirterek, bu sonuçların diz kireçlenmesi ile yağ metabolizması ortasında direkt bir ilgiyi ortaya koyduğunu söyledi. 2017’deki çalışmada ise ateroskleroza yol açan okside LDL’nin diz kireçlenmesi olan hastalarda da yüksek bulunduğunu tabir eden Ertürk, bunun iki hastalık ortasındaki biyokimyasal benzerliği güçlendirdiğini aktardı.
‘TAZE SIKIM SIZMA ZEYTİNYAĞI KIKIRDAK HASARINI AZALTTI’
Ertürk, okside LDL ile uğraşta antioksidan besinlerin kıymetli olduğunu, Akdeniz ülkelerinde yaygın olarak tüketilen taze sıkım sızma zeytinyağının bu açıdan dikkat çektiğini kaydetti.
Çalışmada çok merkezli hayvan deneyleri yaptıklarını aktaran Ertürk, “Sıçanların dizlerine kimyasal olarak monosodyum asetat enjekte ederek osteoartrit oluşturduk. Daha sonra bu hayvanları taze sıkım sızma zeytinyağıyla emdirilmiş özel yemlerle besledik. Taze sıkım sızma zeytinyağı verilen kümede serum ox-LDL seviyeleri ve oksidan hususlar besbelli biçimde azaldı. Histopatolojik incelemelerde osteoartrit hasarının hafiflediğini gördük. Yani taze sıkım sızma zeytinyağı sıçanlarda kıkırdak yıkımını azalttı” değerlendirmesinde bulundu.
Prof. Dr. Ertürk, araştırma sonuçlarının yanlış yorumlanmaması gerektiğini vurgulayarak, “Tüm bu bulgular kıymetli olmakla birlikte, zeytinyağının osteoartriti tedavi eden bir ilaç üzere görülmesi gerçek değildir. Zeytinyağı lakin destekleyici bir besin olarak kıymetlendirilebilir. Üstelik bizimki bir hayvan deneyidir. Kesin sonuçlar için geniş ölçekli insan çalışmalarına muhtaçlık vardır” biçiminde konuştu.
