Prof. Dr. Namık Özkan, 4 Mart Dünya Obezite Günü kapsamında obezitenin birçok sıhhat sıkıntısına yer hazırlayan kronik ve ilerleyici bir hastalık olduğunu söz ederek, değerlendirmelerde bulundu. Prof. Dr. Özkan, “Vücutta yağ oranının olağandışı derecede artması ile ortaya çıkan obezite, erkeklerde tartının yüzde 15-18’ini, bayanlarda ise yüzde 20-25’ini yağ dokusu oluşturmaktadır. Erkeklerde bu oran yüzde 25’i, bayanlarda yüzde 35’i geçerse, durum obeziteye işaret etmektedir. Obeziteyi yalnızca fazla kilo olarak görmek büyük bir yanılgıdır. Kalp-damar hastalıklarından diyabete, kimi kanser cinslerinden teneffüs sorunlarına kadar birçok önemli sıhhat meselesini beraberinde getirmektedir. Obezite, hayat müddetini kısaltabilen ve hayat kalitesini bariz halde düşüren bir hastalıktır. Obezite hastalarının değişim kararı almalarında, tıbbi, ruhsal, toplumsal, ekonomik ve ferdî motivasyonlar kıymetli rol oynamaktadır” diye konuştu.
‘KADINLARDA OBEZİTE ERKEKLERE NAZARAN DAHA ÇOK GÖRÜLÜYOR’
Türkiye’nin obezite oranları açısından Avrupa’nın üst sıralarında yer aldığını belirten Prof. Dr. Özkan, “Yetişkin nüfusun yarısından fazlası olağan kilonun üzerinde. Bayanlarda obezite oranı erkeklere nazaran daha yüksek görülmektedir. Çocukluk çağı obezitesindeki artış ise gelecekte daha büyük sıhhat meselelerine yol açmaktadır. Çocukluk çağında başlayan obezite, erişkin devirde diyabet, hipertansiyon ve kalp hastalığı riskini önemli biçimde artırıyor. Bu nedenle obeziteyle gayret sadece ferdî değil, toplumsal bir sorumluluktur. Obezitenin en değerli tesirlerinden biri kalp-damar sistemi üzerinde görülmektedir. Fazla kilo bedende kronik inflamasyona yol açıyor, bu da damar yapısını bozarak kalp hastalığı riskini artırmaktadır. Beden kitle indeksindeki her artış, koroner kalp hastalığı riskini manalı ölçüde yükseltmektedir. Obez bireylerde kalp yetmezliği, ritim bozuklukları ve hipertansiyon daha sık görülür. Pek çok hasta, birinci defa bir kardiyak olay (göğüs ağrısı, ritim bozukluğu, hipertansiyon krizi) yaşadıktan sonra kilo verme kararını önemli olarak almaktadır. Kardiyologların ‘hayatınızı kurtarmak için kilo vermeniz gerekiyor’ iletisi, hastalar üzerinde güçlü bir motivasyonel tesir yaratmaktadır” dedi.
‘OBEZ BİREYLERDE TİP 2 DİYABET RİSKİ YÜKSEK’
Prof. Dr. Özkan, “Obezite ile Tip 2 diyabet ortasında güçlü bir münasebet vardır. Bilhassa karın bölgesindeki yağlanma insülin direncini tetiklemektedir. Obez bireylerde Tip 2 diyabet riski olağan kilolu bireylere nazaran kat kat fazladır. Diyabet böbrek yetmezliği, görme kaybı, hudut hasarı ve kalp hastalığı üzere önemli komplikasyonlara yol açabilir. Beden tartısında sağlanacak yüzde 5-10’luk bir azalma bile kan şekeri denetiminde besbelli düzgünleşme sağlamaktadır. Obezite ile diyabet ortasındaki bu güçlü temas, pek çok hasta için değişim kararının en somut münasebetini oluşturmaktadır. Bilimsel çalışmalar obezitenin en az 13 farklı kanser çeşidi için bağımsız risk faktörü olduğunu göstermektedir. Bilhassa göğüs, kolon, rahim, pankreas ve böbrek kanserlerinde risk artışı dikkat çekmektedir. Fazla yağ dokusu sadece depolama alanı değildir; hormon ve inflamatuar unsurlar üretir. Bu biyolojik ortam, kimi kanser cinslerinin gelişimini kolaylaştırabilir. Bu nedenle kilo denetimi, kanserden korunma stratejisinin de kıymetli bir parçasıdır” diye konuştu.
‘GÜNLÜK ÖMÜR KALİTESİ DÜŞÜYOR’
Obezitenin sırf iç organları değil, kas-iskelet sistemini de olumsuz etkilediğini tabir eden Prof. Dr. Özkan, “Diz ve kalça eklemlerine binen yük artmakta, bu da erken eklem aşınmasına yol açmaktadır. Her fazla kilo, bilhassa diz eklemlerine yürüyüş sırasında katlanarak yük bindirir. Bu durum merdiven çıkmada zorlanma, çabuk yorulma ve kronik ağrılarla sonuçlanır. Hastalar sıklıkla ‘çocuğumla koşamıyorum’ ya da ‘gün sonunda tükenmiş hissediyorum’ diyerek başvuruyor. Ayrıyeten obstrüktif uyku apnesi de obez bireylerde sık görülmekte, gece boyunca tekrarlayan nefes durmaları kalp sıhhati açısından önemli risk oluşturmaktadır” sözlerini kullandı.
‘PSİKOLOJİK TESİRLER GÖZ ARKASI EDİLMEMELİ’
Obezitenin ruh sıhhati üzerinde de kıymetli tesirleri olduğunu belirten Prof. Dr. Özkan, sözlerini şöyle tamamladı:
“Beden algısı bozulması, özgüven kaybı, depresyon ve anksiyete riskini artırmaktadır. Obezite birden fazla vakit bireyin toplumsal ömrünü da kısıtlar. Lakin burada en değerli nokta, suçlayıcı bir yaklaşım yerine destekleyici bir anlayış benimsemektir. Obezite irade zayıflığı değil, çok faktörlü bir hastalıktır. Psikologlar, motivasyonun içsel (intrinsik) ve dışsal (ekstrinsik) kaynaklarını ayrıştırmanın kıymetini vurgulamaktadır. Kendini daha uygun hissetmek, sağlıklı olmak, hareket özgürlüğü kazanmak, diğerlerinin onayı, toplumsal beklentiler kısa vadede güçlü fakat uzun vadede kırılgan olabilir. Tedavi muvaffakiyetinin anahtarı, hastanın motivasyon profilini gerçek tahlil etmek ve içsel motivasyonu güçlendirmektir. Obeziteyle çaba radikal ve kısa periyodik tahliller yerine sürdürülebilir ömür üslubu değişiklikleriyle mümkündür. İstikrarlı beslenme, nizamlı fizikî aktivite, kâfi uyku ve gerilim idaresi obeziteyle uğraşın temel taşlarıdır. Yüzde 5-10’luk bir kilo kaybı bile tansiyon, kan şekeri ve kolesterol üzerinde manalı güzelleşme sağlar. Değerli olan eksiksiz olmak değil, istikrarlı olmaktır. 4 Mart Dünya Obezite Günü münasebetiyle toplumsal farkındalığın artırılması gerekmektedir. Obezite tedavi edilebilir bir hastalıktır. Fakat bunun için evvel farkındalık gerekir. Maksadımız estetik değil; sağlıklı, etkin ve kaliteli bir ömürdür. Her birey küçük lakin kararlı adımlarla sıhhatine yatırım yapabilir. Başlamak için asla geç değildir.”
