Sarımsak gargarayı solladı! ‘Altın standartla’ yarışıyor: Kimyasaldan daha güçlü
‘Altın standart’
Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Sharjah Üniversitesi’nden araştırmacılar, sarımsak özütünün ağız sıhhati üzerindeki tesirlerini mercek altına aldı. Çalışmanın sonuçları hakemli bilimsel mecmua Journal of Herbal Medicine’de yayımlandı ve sonuçlar pek de hafife alınacak üzere değil.
Araştırmaya nazaran sarımsak özütü içeren gargaralar, diş çürüklerinin esas sorumlusu olan Mutans Streptococci bakterisini yok etmede, ağız bakımında ‘altın standart’ kabul edilen klorheksidin bazlı kimyasal gargaralardan bile daha tesirli olabiliyor.
Kritik ayrıntı doz
Ancak burada kritik bir ayrıntı var: doz. Araştırmacılar, sarımsağın tesirinin konsantrasyona direkt bağlı olduğunu tespit etti. Yüzde 2,5’lik sarımsak solüsyonu klasik gargaraların gerisinde kalırken, konsantrasyon yüzde 3’e çıkarıldığında tablo bilakis döndü. Bu düzeyde sarımsak, piyasadaki en güçlü kimyasal gargaraları bile geride bıraktı. Yani ‘bir diş sarımsakla gargara yapayım’ romantizmi değil, laboratuvar hassasiyeti kelam konusu.
Kalıcı lekelenmeye yol açabiliyor
Bilim insanlarını bu istikamette alternatif aramaya iten temel neden ise kimyasal gargaraların pak olmaması. Bilhassa klorheksidin içeren eserlerin uzun vadeli kullanımda dişlerde kalıcı lekelenmeye yol açabildiği biliniyor. Daha da kıymetlisi, bakterilerin bu kimyasallara maruz kaldıkça direnç geliştirmesi ve bunun genel antibiyotik direncini tetiklemesi, önemli bir halk sıhhati riski olarak görülüyor.
Allicin etkisi
Sarımsağın bu noktada öne çıkmasının nedeni, binlerce yıldır bilinen ancak hâlâ tam manasıyla potansiyeli keşfedilmeyen bir bileşiğe dayanıyor: Allicin. Sarımsak ezildiğinde yahut doğrandığında ortaya çıkan bu unsur, bakterilerin çoğalmasını baskılıyor ve hücre seviyesinde gerilim yaratıyor. Antik Roma’dan Mısır’a, Çin tıbbından halk hekimliğine kadar sarımsağın ‘ilaç’ olarak görülmesinin arkasında da tam olarak bu tesir yatıyor.
Elbette her şey toz pembe değil. Araştırmaya katılan gönüllüler, sarımsak bazlı gargaraların keskin bir tat bıraktığını, ağız kokusuna neden olabildiğini ve ağız içinde baharatlı bir yanma hissi yarattığını lisana getirdi. Uzmanlar bu yan tesirleri, kimyasal gargaraların yol açabildiği kalıcı diş lekelenmesi üzere problemlerle kıyaslandığında daha ‘hafif’ olarak pahalandırıyor. Tekrar de insanların bunu günlük ağız bakım rutinine ne ölçüde dahil edeceği hâlâ tartışmalı.
