Tüm organlar damar sıhhatinden etkileniyor
Yaklaşık 1,5 kilogram tartısında ve açıldığında 800 metrekarelik yüzeye ulaşan endotel, bu özellikleriyle bedendeki en büyük organlardan biri olarak tanımlanıyor. Bedendeki tüm organların damar sıhhatinden etkilendiğini vurgulayan Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği Yönetim Kurulu Lideri Prof. Dr. Güler, kalp, beyin ve böbrek üzere hayati organların bu tesirleri çok daha süratli gösterdiğini tabir etti.
En küçük tıkanıklık bile risk
Diyabet, sigara ve hipertansiyonun damar yapısına direkt ziyan verdiğini belirten Prof. Dr. Güler, damar sıhhatinin korunmasının kritik olduğunu söyledi. Organların sağlıklı formda çalışabilmesi için kan akımının tertipli ve kesintisiz olması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Güler, damarlarda oluşabilecek en küçük tıkanıklıkların dahi önemli sıhhat sıkıntılarına yol açabileceğine dikkat çekti. Hipertansiyon, diyabet, sigara, obezite ve hareketsiz hayatın en önemli risk faktörleri olduğunu belirten Güler, bu faktörlerin birçok vakit birlikte görüldüğünü ve organ hasarı riskini artırdığını söyledi.
“Yaşlanma denetim edilebilir”
Yaşlanmayı etkileyen faktörlerin büyük ölçüde denetim edilebilir olduğunu söz eden Güler, diyabetin tedavi edilebildiğini, lipitlerin düşürülebildiğini, sigaranın bırakılabildiğini ve hipertansiyonun denetim altına alınabildiğini belirtti. “Bir insanın yaşı kronolojik değil, damarsal yaşıyla ölçülür” diyen Prof. Dr. Güler, uzun ömrün lakin endotelin korunmasıyla mümkün olduğunu söyledi.
Kalp hastalıkları birinci sırada
İnflamasyonun damar sıhhati üzerindeki tesirine dikkat çeken Prof. Dr. Güler, serbest radikal artışı ve fizikî hareketsizliğin bu süreci hızlandırdığını belirtti. Obezitenin global ölçekte en kıymetli sıhhat meselelerinden biri haline geldiğini söyleyen Güler, Lancet’te yayımlanan hastalık yükü araştırmasına nazaran obezitenin 1990’da 16’ncı sıradayken 2017’de birinci sıraya yükseldiğini tabir etti. Türkiye’de her gün 345 kişinin birinci enfarktüs nedeniyle hayatını kaybettiğini belirten Prof. Dr. Güler, bu ölümlerin büyük kısmının önlenebilir risk faktörleriyle bağlı olduğunu söyledi. Dünya Sıhhat Örgütü bilgilerine nazaran de mevt nedenleri ortasında birinci sırada kalp hastalıkları yer alıyor.
Risk katlanarak artıyor
Diyabet, hipertansiyon ve yüksek LDL kolesterolün birlikte görülmesinin riski 20 kat artırdığını belirten Prof. Dr. Güler, buna obezitenin eklenmesiyle riskin 60 katına çıktığını söyledi. “Obezite bu tablonun merkezinde yer alıyor” diyen Prof. Dr. Güler, kilo denetiminin öteki risk faktörlerini de direkt etkilediğini vurguladı.
Türkiye’de tablo kritik
Türkiye’de hipertansiyon denetiminde başarısızlık oranının yüzde 46 olduğunu belirten Prof. Dr. Kerim Güler, bu oranla Avrupa’nın gerisinde kalındığını söz etti. 2035 yılında dünya genelinde 650 milyon kişinin diyabetli olmasının beklendiğini belirten Prof. Dr. Güler, Türkiye’de ise her 100 bireyden 65’inin hedeflenen kan şekeri düzeylerine ulaşamadığını söyledi.
Prediyabet erken ihtar sinyali
Prediyabetin erken müdahale için kritik bir etap olduğunu belirten Prof. Dr. Güler, kan şekeri 100’ün üzerine çıktığında kesinlikle tedbir alınması gerektiğini tabir etti. Prediyabet, diyabet ve obezite ortasındaki güçlü bağlantıya dikkat çeken Prof. Dr. Güler, vücut kitle indeksi 35’in üzerinde olan bireylerde ek risk faktörlerinin bulunmasının metabolik sendrom manasına geldiğini söyledi.
3 milyar kişi risk altında
Araştırmalara nazaran 2030 yılında dünya genelinde erişkinlerin yüzde 50’sinin yüksek beden kitle indeksine sahip olacağını belirten Prof. Dr. Güler, bunun yaklaşık 3 milyar şahsa karşılık geldiğini söz etti. Türkiye’nin fazla kilolu ve obez birey oranında en yüksek prevalansa sahip ülkeler ortasında yer aldığını da kelamlarına ekledi. Yüzde 13’lük kilo kaybının Tip 2 diyabet riskini yüzde 40, uyku apne sendromunu yüzde 27, hipertansiyonu yüzde 25 ve dislipidemiyi yüzde 22 oranında düşürdüğünü belirtti.
Beslenme belirleyici rol oynuyor
Akdeniz ve Meksika tipi beslenmenin sağlıklı olduğunu, batı biçimi beslenmenin ise riskleri artırdığını belirten Prof. Dr. Güler, pişirme formüllerinin dahi sıhhat üzerinde tesirli olduğunu söyledi. Turpgiller ailesinden sebzelerin metabolik sendrom hastalarında CRP düzeylerini düşürdüğünü, çilek ve dağ meyvelerinin inflamasyon göstergelerini azalttığını belirten Güler, tam tahıllar ve baklagillerin de emsal formda olumlu tesirler sağladığını söz etti. Sağlıklı yağ kaynaklarının ehemmiyetine de değinen Güler, tohum ve kuruyemişlerin inflamasyonu azalttığını, zeytinyağının IL-6 ve CRP düzeylerini düşürdüğünü, kırmızı et tüketiminin ise bu kıymetleri artırabildiğini söyledi. Prof. Dr. Güler, gıda desteklerinin sağlıklı yaşlanma sürecinin destekleyicileri olduğunu söyleyerek, “Berberin üzere destekler kan şekerini dengelemeye, insülin direncini kırmaya, kolesterolü düzenlemeye takviye sunan seçenekler ortasında yer alır” dedi.
