1- Sağlıklı besleniyor musunuz?
Sağlıklı yaş almanın temel taşlarından biri istikrarlı ve kâfi beslenmedir. İlerleyen yaşla metabolizma değişir, kas kütlesi azalabilir ve birtakım vitamin-mineral gereksinimleri artabilir. Bu nedenle zerzevat, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağlar ve kaliteli protein kaynaklarından güçlü beslenme sistemi kıymetlidir. Çok sayıda bilimsel çalışma; bilhassa Akdeniz tipi beslenmenin kalp ve beyin sıhhatini güçlendirdiğini, uzun ve sağlıklı hayatı desteklediğini göstermektedir.
2- Kaslarınızı tertipli çalıştırıyor musunuz?
Yaş ilerledikçe kas kütlesi azalır. Beden yükü değişmese bile yağ oranı artar, kas oranı geriler. Bu da hareket kabiliyetini kıymetli ölçüde olumsuz etkileyebilir. Lakin güzel haber şu ki; kaslar her yaşta çalıştırılabilir. Prof. Dr. Karadağ “Klinik gözlemlerimizde, 70–80 yaşında antrenmana başlayan bireylerde bile kas gücünde ve istikrar kapasitesinde bariz güzelleşmeler görülebilmektedir. Münasebetiyle kaslarınızı kesinlikle güçlendirmeye başlamalısınız” diyor.
3- Tertipli yürüyüş ve direnç antrenmanı yapıyor musunuz?
Yaşlılıkta en büyük risk birçok vakit hastalık değil, hareketsizliktir; kas kaybı, istikrar meseleleri, hücrelerin yaşlanması ve bağımsızlığın azalmasına yol açar. İleri yaşlarda haftada toplam en az 150 dakika orta seviye fizikî aktivite (hafif yük çalışmaları, tertipli yürüyüşler, direnç idmanları vb) yapmak kasları ve kalp-damar sistemini dayanaklar, uyku kalitesini artırır, depresyon riskini azaltır ve bilişsel işlevlerin korunmasını sağlar.
4- Beyninizin sonlarını zorluyor musunuz?
Beyin de tıpkı kaslar üzere çalıştıkça güçlenir. Kitap okumak, yeni bir şey öğrenmek, bulmaca çözmek, müzikle ilgilenmek yahut yeni hobiler edinmek zihinsel sıhhati takviyeler. Prof. Dr. Berrin Karadağ “Bazı hastalarım emeklilikten sonra yeni bir lisan öğrenmeye başladıklarını ya da yıllardır erteledikleri hobileri hayata geçirdiklerini anlatıyorlar. Bu tıp aktiviteler yalnızca zihni değil, birebir vakitte ömür sevincini de canlı meblağ ve hücreleri gençleştirir” diyor.
5- Toplumsal bağlarınızı güçlendiriyor musunuz?
Yapılan bilimsel araştırmalar; yalnızlığın sıhhat ve yaşlanma üzerinde sigara kadar olumsuz tesirler yaratabileceğini göstermektedir. Toplumsal bağlar hayat motivasyonunu artırır. Aile bağları, bir dostunuzla sohbet, arkadaş görüşmeleri, küme aktiviteleri ve gönüllülük çalışmaları ileri yaşta hem ruh sıhhati hem de bilişsel sıhhat için değerli kollayıcı faktörlerdir. Unutkanlık ve depresyona karşı da ilaçlardan çok daha tesirlidir.
6- Protein kaynaklarını kâfi tüketiyor musunuz?
Prof. Dr. Berrin Karadağ “Yaşlılık devrinde protein gereksinimi ekseriyetle göz arkası edilir. Halbuki kas sıhhatini korumak için kâfi protein alımı büyük kıymet taşır. Balık, yumurta, süt eserleri, baklagiller ve kaliteli bitkisel protein kaynakları günlük beslenmede yer almalıdır. Bilhassa idman ile birlikte kâfi protein alımı kas kaybını azaltmada değerli rol oynar. Kas kaybı (sarkopeni) riskini ne kadar öteleyebilirsek, o derece dinç, faal ve dinamik yaş alabiliriz” diyor.
7- Kâfi ve kaliteli uyuyor musunuz?
Uyku bedenin kendini yenilediği en kıymetli süreçlerden biridir. Bilimsel çalışmalar; yetişkinlerin günde 7-8 saat kaliteli uykuya muhtaçlık duyduğunu gösteriyor. Yetersiz yahut sistemsiz uyku, bağışıklık sisteminin zayıflamasına, kilo artışına, kalp-damar hastalıklarına ve hafıza problemlerine yol açabilir. Bu nedenle, birebir saatlerde yatıp kalkmaya, karanlık ve sessiz ortamda uyamaya ve uyumadan evvel ekran kullanımını kısıtlamaya itina gösterin.
8- Geriliminizi yönetebiliyor musunuz?
Yapılan araştırmalara nazaran; uzun müddetli ve denetimsiz gerilim kalp hastalıkları riskini artırıyor, bağışıklık sistemini zayıflatıyor. Gerilimi denetim altında tutmak ise hem ruh sıhhatini hem de uzun vadede fizikî sıhhati muhafazada kıymetli rol oynuyor. Gerilimi yönetebilmek için; tertipli fizikî aktivite, nefes idmanları, tabiatta vakit geçirmek, toplumsal alakaları güçlendirmek ya da gerekirse profesyonel takviye almak değerlidir.
9- Tütün eserleri, sigara dumanı ve alkolden uzak mısınız?
Sigara içmek de, dumanına maruz kalmak da bedene son derece ziyan vermektedir. Çok alkol tüketimi ise karaciğer hastalıklarından kalp meselelerine kadar pek çok sıhhat sorununa yol açabilir. Uzun ve sağlıklı bir ömür için tütün eserlerinden, elektronik sigaradan büsbütün uzak durmak ve alkol tüketimini bırakmak gerekiyor. Bu alışkanlıklardan uzak durmak, ömür müddetini ve ömür kalitesini artıran en değerli adımlardan biri olarak kabul edilmektedir.
10- Nizamlı muayene oluyor musunuz?
Sağlıklı yaş almanın olmazsa olmazlarından biri sistemli sıhhat denetimleridir. Tansiyon, diyabet, kemik sıhhati, görme ve işitme üzere birçok durum erken devirde fark edildiğinde çok daha kolay yönetilebilir. Prof. Dr. Karadağ “Geriatri yaklaşımında hedef sadece hastalıkları tedavi etmek değil; bağımsız hayatı mümkün olduğunca uzun mühlet korumaktır. Bu nedenle de sistemli sıhhat denetimleri ile yaşımız ilerlemiş olsa bile, kendi işimizi kendimiz görmeye, etkin hayata katılmaya ve hayattan keyif almaya devam edebiliriz” diyor.
