Yüzük ve kıyafetleriniz dar geliyorsa, dikkat! Nedeni lenfödem olabilir
Dünyada yaklaşık 250 milyon kişi bu sorunu yaşıyor!
Bebeklik devrinden itibaren her yaşta görülebilen lenfödem dünyada ve ülkemizde yaygın görülen bir sorun. O denli ki dünya çapında yaklaşık 250 milyon insanın lenfödemden etkilendiği belirtiliyor. Ülkemizde de emsal formda yaygın görülen bu hastalığın son yıllarda daha sık teşhis edildiğini belirten Prof. Dr. Meltem Vural, “Bunun en kıymetli nedeni ise kanser üzere hastalıkların artmasıdır. Bu hastalıklarda uygulanan cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi üzere tedaviler sonrasında ikincil sebeplerle lenfödem gelişebilmektedir” bilgisini veriyor.
En riskli küme göğüs kanseri hastaları olsa da…
Lenfödem; lenf bezleri ile damarlarının gelişim sıkıntıları ve lenfatik akım bozuklukları nedeniyle oluşuyor. Sıklıkla kol yahut bacaklarda görülse de genital bölge, baş ile boyun üzere bedenin farklı bölgelerinde de rastlanabiliyor. Cerrahi teşebbüsler, radyoterapi, travma yahut enfeksiyon üzere sebeplerin yanı sıra doğuştan da görülebiliyor. Lakin, kanser hastalarının en yüksek risk kümesinde olduğuna işaret eden Prof. Dr. Meltem Vural, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Kanserle bağlantılı lenfödem sebebi olarak en sık göğüs kanseri karşımıza çıkmaktadır. Göğüs kanseri sonrasında lenfödem gelişme oranı yaklaşık yüzde 25 civarındadır. Hastalarda tedavi sonrasında çoğunlukla kol, önkol ve el bölgesinde lenfödem gelişebilmektedir. Bu durum ekseriyetle lenf nodlarının alınması yahut radyoterapi sonrasında ortaya çıkmaktadır. En değerli nedeni, süreçler sebebiyle dokularda oluşan etkilenmeler sonucunda lenfatik akımın bozulması ve dokular ortasında lenf sıvısının birikmesidir.”
Tedavisinde gecikmeyin, çünkü!
Prof. Dr. Meltem Vural, lenfödemin ekseriyetle etkilenen kol yahut bacak bölgesinde; şişlik, dolgunluk, hassasiyet ve tartı hissiyle kendini gösterdiğini belirterek, “Örneğin, yüzük yahut kıyafetler dar gelmeye başlamışsa, dikkatli olunmalıdır. Şişlik ve dolgunluk hissi başlangıç evresinde hafifken; vaktinde müdahale edilip tedavi edilmezse karşımıza daha önemli bulgular çıkabilir. Şişlik artabilir, ciltte renk değişiklikleri, kalınlaşmalar, ağrı ve enfeksiyonlar gelişebilir” diyor. Prof. Dr. Meltem Vural, ilerleyen durumlarda ciltte yaraların, derinlemesine çukurların, papillom ismi verilen kabartıların ve skar dokularının da oluşabileceğine işaret ederek, “Gelişen bu problemler nedeniyle elde, kolda yahut bacakta işlev kaybı sonucunda; ellerini kapatma, bir şeyi kavrama, kaldırma, itme, çekme, yürüme ve oturup-kalkma üzere aktivitelerde hareket kısıtlılıkları oluşabilmektedir” diyor.
Erken tedaviyle denetim altına alınabiliyor!
Lenfödem tedavi edilebilir olmakla birlikte büsbütün ortadan kaldırılabilen bir hastalık değil. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Meltem Vural, lenfödemin erken teşhis ve tedaviyle değerli ölçüde denetim altına alınabildiğini ve ilerlemesinin önlenebildiğini vurgulayarak, “Lenfödemin tüm dünyada altın standart tedavi metodu; lenfödem rehabilitasyonu, yani hastaların eğitimi, manuel lenf drenajı, çok katmanlı bandaj, kompresyon giysileri, idman ve cilt bakımıdır. Hastaların nizamlı takip ve tedavilerinin yapılması da vazgeçilmezdir” diye konuşuyor.Bazı özel durumlarda yahut ileri evrelerde cerrahi müdahale gerekebildiğini söz eden Prof. Dr. Meltem Vural, “Süper mikrocerrahi teknikleri, lenf sıvısının deverana kazandırılmasını sağlayarak şikayetleri azaltabilmektedir. Lenfovenöz anastomoz (LVA) ve lenf nod transferi (LNT) üzere yeni cerrahi usuller, lenfödem tedavisinde uygulanabilmektedir” bilgisini veriyor.
Lenfödeme karşı 10 değerli öneri!
Lenfödem açısından riskli olan şahısların yahut lenfödem sorunu yaşayan hastaların kol ve bacak üzere uzuvlarına çok dikkat etmeleri gerekiyor. Prof. Dr. Meltem Vural, lenfödeme karşı alınması gereken tedbirleri şöyle sıralıyor:
1- Sıkıntılı olan kol yahut bacağınıza yönelik zorlayıcı aktivitelerden kaçının. Tartı kaldırma, itme yahut çekme üzere güç gerektiren hareketler yapmayın.
2- Etkilenen kol bölgesinden tansiyon ölçümü yapmayın. Damar yolu açılacaksa lenfödem sorunu olduğunuzu bildirin, bu durumda süreç öbür kolunuzdan yapılacaktır.
3- Cilt paklığına ve kuruluğuna kıymet verin. Etkilenen bölgeye uygun PH içeriğine sahip temizleyici eserlerle yıkanın. Akabinde, cildinizi nazik bir formda kurulayın ve yağsız dermatolojik nemlendiriciler ile nemlendirin. Tırnaklarınızı cildinize ziyan vermeyecek halde kısaltın.
4- İlgili bölgelerinizi güneşten koruyun, yüksek faktörlü güneş kremlerini tercih edin.
5- Etkilenen uzuvlarınızı böcek ısırmalarına, yara ve çiziklere karşı koruyun.
6- Sıkı ve dar giysilerden, takılardan kaçının.
7- Uyurken, etkilenen uzvun altta kalmamasına dikkat edin.
8- Uçak seyahatlerinde basınç değişimlerine karşı bası giysileri giyin.
9- İstikrarlı beslenin ve kilo denetimine ihtimam gösterin.
10- Doktorunuzun teklifleri doğrultusunda; tempolu yürüyün, pak olduğu bilinen denizde yüzün, lenfödeme yönelik antrenmanlar ve nefes antrenmanları yapın. Ayrıyeten, uzun müddet hareketsiz kalmamaya çalışın.
