“Kışın risk sıfırlanmıyor, yalnızca kaynağı değişiyor”
Birçok kişi besin zehirlenmesini sırf sıcak yaz aylarıyla ilişkilendirse de uzmanlara nazaran kışın risk büsbütün ortadan kalkmıyor. Soğuk hava “yiyecek daha geç bozulur” algısı yaratsa da gerçek tablo çok daha farklı. En büyük yanılgının mevsime güvenmek olduğunu belirten Uzm. Dyt. Ceren Turan, “Evet, yazın sıcaklık bakterilerin çoğalmasını hızlandırıyor. Lakin kışın risk büsbütün bitmiyor, sırf hal değiştiriyor. Kapalı alanlarda toplu yemek tüketimi artıyor, büyük tencerelerde pişen yemekler yavaş soğuyor ve yanlış saklama davranışları zehirlenme olaylarını tetikleyebiliyor. Ayrıyeten norovirüs üzere viral enfeksiyonlar kış aylarında daha yaygın” dedi. Turan’a nazaran bilhassa meskenlerde ve restoranlarda pişirilen yemeklerin saatlerce tezgâhta bekletilmesi görünmez bir tehlikenin en büyük sebebi.
Kışın saklı riskini artıran faktörler
Kış aylarında besin zehirlenmelerini artıran ögelerin temelinde insan davranışları bulunuyor:
-Kapalı alanlarda toplu yemeklerin artması
-Büyük ölçüde pişirilen yiyeceklerin yavaş soğuması
-Oda sıcaklığında bekleyen yemeklerde bakterilerin süratle çoğalması
-Hasta şahısların yiyeceklere temas etme ihtimalinin yükselmesi
-Kışın daha sık görülen norovirüs üzere viral etkenler
-Elektrik kesintileri yahut ulaşımdaki aksaklıklarla soğuk zincirin bozulması
Turan, “Bakterilerin en süratli çoğaldığı tehlikeli sıcaklık aralığı 5–60 °C’dir. Bu aralıkta kalan her yiyecek kısa müddette risk oluşturabilir” diyerek hakikat saklama tekniklerinin ehemmiyetini vurguluyor.
Hangi yiyecekler daha riskli?
Kışın tüketilen birtakım yiyecekler bilhassa dikkat gerektiriyor. Uzmanlara nazaran sütlü tatlılar, krema içeren eserler, pilav, makarna üzere nişastalı yiyecekler, et ve tavuk yemekleri, mayonezli yiyecekler ve uzun müddet açıkta kalan hazır eserler bu periyotta daha yüksek risk taşıyor. Turan bu mevzuda şu uyarıyı yapıyor: “Özellikle pirinç ve makarna üzere nişastalı yiyecekler yanlış soğutulduğunda Bacillus Cereus bakterisi süratle çoğalabilir. Bu bakterinin oluşturduğu toksin pişirmeyle yok olmaz.”
Restoranda birinci bakışta denetim edilebilecek kritik noktalar
Dışarıda yemek yiyenlerin güvenliği için birinci izlenimler epey kıymetli. Restoranın genel paklığı, işçinin hijyen kuralları, sıcak-soğuk eserlerin hakikat şartlarda tutulması üzere ögeler tüketici açısından karar verici ipuçları sunuyor. Uzm. Dyt. Ceren Turan bu bahiste şunları belirtiyor: “Soğuk eserlerin 5 °C’nin altında, sıcak yemeklerin ise 60 °C’nin üzerinde tutulması gerekir. Uzun mühlet açıkta bekleyen, ılık hâle gelen her sıcak yemek risklidir. Müşteri yoğunluğu olan yerlerde süratli tüketim ve taze pişirme olumlu işarettir.”
Belirtiler neler ve hangi durumda hastaneye gidilmeli?
Gıda zehirlenmeleri çoğunlukla bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı ve ateş ile kendini gösteriyor. Fakat birtakım durumlarda gecikmeden tıbbi müdahale gerekiyor. Turan, “Yüksek ateş, kanlı ishal, şiddetli kusma nedeniyle sıvı alamama, baş dönmesi, idrar ölçüsünde azalma üzere belirtiler acil kıymetlendirme gerektirir” diyor.
“Nörolojik belirtiler varsa dakikalar bile değerli olabilir”
Uzm. Dyt. Ceren Turan, bilhassa toksin kaynaklı kimi zehirlenmelerin önemli nörolojik bulgular verebildiğini hatırlatarak, “Bulanık görme, çift görme, kas güçsüzlüğü yahut nefes darlığı üzere belirtilerde hiç beklemeden acile başvurulmalı” sözlerini kullanıyor.
Kış aylarında inançlı beslenmek için 7 temel kural
Turan’a nazaran birkaç kolay tedbir, kışın artan riskleri büyük ölçüde azaltıyor:
1-Sıcak yiyecekleri sıcak, soğuk yiyecekleri soğuk tutun.
2-Pilav ve nişastalı yiyecekleri süratle soğutun, 24–48 saat içinde tüketin.
3-Artıkları en az 75 °C’ye ısıtarak tüketin, tekraren ısıtıp soğutmayın.
4-Çiğ ve pişmiş besinleri ayırın, kesme tahtalarını karıştırmayın.
5-Hazırlık öncesi ve sonrası kesinlikle elleri yıkayın.
6-Pastörize olmayan süt ve süt eserlerinden kaçının.
7-Şüpheli görünen hiçbir yiyeceği tadına bakarak test etmeyin, direkt atın.
Zehirlenmelerin büyük kısmı gerçek adımlarla önlenebilir
İçinde bulunduğumuz periyotta artan zehirlenme haberleri korku yaratmış olsa da uzmanlara nazaran gerçek saklama, süratli soğutma ve hijyen kurallarına dikkat edildiğinde riskin büyük kısmı denetim altına alınabiliyor. Uzm. Dyt. Ceren Turan, paylaştığı bilgilerle kış aylarında artan toplu tüketim alışkanlıkları ve saklama yanlışlarına dikkat çekerek, hakikat besin güvenliği adımlarının zehirlenme hadiselerinin büyük kısmını önleyebileceğini hatırlatıyor. Turan, kolay fakat kritik tedbirlerin hem konutlarda hem de dışarıda inançlı beslenme için temel oluşturduğunu vurguluyor.
