Uzman Klinik Psikolog Mehmet Güney Ziyalan kanser tedavisi sürecinde hastalarda sık görülen iştahsızlık problemine ve bu süreçte hasta yakınlarının farkında olmadan yaptığı yanlışlara dikkat çekti. İştahsızlığın sadece kimyasal ya da mekanik nedenlerle açıklanamayacağını vurgulayan Işıklan, ruhsal etkenlerin kıymetli rol oynadığını söyledi. Tedavi sürecinde yaşanan bulantı ve tiksinti hissinin, vakitle yemek yeme davranışıyla şartlanabildiğini belirten Işıklan, “İlaçların bulantı ya da tiksinti tesiri ortadan kalksa bile, yemek yeme davranışı bu olumsuz hislerle eşleştiği için iştahsızlık devam edebiliyor. Bu durumda ortada fizikî bir neden olmasa da hasta gerçek manada zorlanıyor.” diye konuştu.
Psikolog Işıklan, kimi ilaçların koku hassasiyetini artırabildiğine de değindi, hastaların olağanda rahatsız olmadığı yemek kokularının bu süreçte tiksinti oluşturabildiğini söyledi. Depresif ruh halinin ve ağrının da iştahsızlığı artıran değerli etkenler ortasında yer aldığını belirten Işıklan, yemek saatlerinin hem hastalar hem de hasta yakınları için gerilimli bir sürece dönüşebildiğini söz etti.
Çocuk muamelesi yapmayın
Hasta ve hasta yakınları ortasındaki rollerin tedavi süreciyle birlikte değiştiğine dikkat çeken Işıklan, “Kişinin neyi, ne vakit ve ne kadar yiyeceğine artık diğerinin karar vermesi, hastada baskı ve çocuk muamelesi görme hissi oluşturabiliyor. Bu da yemeği daha da zorlaştırıyor” dedi. Hasta yakınlarının uygun niyetle yaptığı ısrarın, hastaların kendilerini anlaşılmamış hissetmesine yol açabileceğini söyleyen Işıklan, bu durumun vakit zaman sofrada gerginliğe neden olabildiğini kaydetti. İştahsızlıkla baş etmede kimi küçük fakat tesirli tekliflerde bulunan Işıklan, lokmaların küçük tutulması, yemek sırasında çabuk edilmemesi ve hastanın zorlanmaması gerektiğini vurguladı. Yemek esnasında dikkatin yemekten diğer bir tarafa çekilmesinin de yararlı olabileceğini belirten Işıklan, şu tekliflerde bulundu.
“Televizyon, müzik ya da sohbetle dikkati dağıtmak, bulantı ve tiksinti hissini azaltabiliyor. Az yemek ile hiç yememek ortasında büyük fark olduğu bilinmeli. Üç lokma her vakit sıfır lokmadan uygundur. Her lokmanın değerini bilmek gerekiyor. Tabak bitmedi diye hastayı suçlamak motivasyonu düşürüyor. Masa sistemi, porsiyon küçüklüğü ve ortam kokuları da kıymetli. Büyük porsiyonlar göz korkutabilir. Küçük porsiyonlar daha ulaşılabilir gayeler sunar. Ayrıyeten yemek kokularını mümkün olduğunca azaltmak da süreci kolaylaştırır. Gün içindeki kısa yürüyüş ve hafif aktivitelerin iştah üzerinde olumlu tesiri olabilir. Hastaların kendilerini daha enerjik hissettikleri vakit dilimlerinde yemek yemeye teşvik edilmesi de daha yanlışsız olur.”
