Karın ağrısı, bulantı ve kusmayla başlıyor! Bir defadan fazla ısıtılan yemek zehre dönüşebilir

Sıcak havada mikroplar süratle çoğalıyor

Besin zehirlenmesi yaz aylarında daha sık görülüyor. Bunun esas nedeni, sıcak ve nemli havanın mikropların daha süratli çoğalmaları için uygun bir ortam sağlaması. Piknik ve barbekü üzere dış yer aktivitelerinde hijyen koşullarının düşük olması, suya erişim kısıtlılığı, besinlerin etraf ortamla teması ve sıcak hava maruziyeti nedeniyle besin zehirlenmesi riski artabiliyor.  Bunun yanı sıra besinlerin uzun mühlet oda sıcaklığında kalmaları ve soğuk zincirin bozulması, olayların artmasında tesirli rol oynuyor. Az pişmiş yahut çiğ et, tavuk ve yumurta, pastörize edilmemiş süt ve süt eserleri, tazeliğini yitirmiş deniz eserleri, hazırlanmaları   esnasında yeterli yıkanmamış salatalar ile soğuk sandviçler, uzun müddet beklemiş olan pişmiş pirinç eserleri, saklama şartları yetersiz olan kremalı ve mayonezli pastane eserleri, besin zehirlenmesine yol açan etkenler ortasında ön sıralarda yer alıyor. 

Karın ağrısı, bulantı ve kusmayla başlıyor

Besin zehirlenmesinin belirtileri, zehirlenmeye neden olan mikroorganizmaya ve kişinin bağışıklık sistemine bağlı olarak değişiklik gösteriyor. Birinci belirtiler çoklukla karın ağrısı, bulantı ve kusma halinde oluyor. İlerleyen basamaklarda bazen kanlı yahut mukuslu olabilen ishal, ateş, baş ağrısı, kas ağrıları ve genel halsizlik görülebiliyor. Tüketilen besindeki mikroorganizmanın cinsine ve ölçüsüne bağlı olarak belirtilerin ortaya çıkma müddeti birkaç saat ile birkaç gün (genellikle 6-48 saat) ortasında değişebiliyor. Kimi ender durumlarda bu mühlet daha da uzayabiliyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin, besin zehirlenmesinde erken teşhisin büyük bir değer taşıdığına işaret ederek, “Zamanında müdahale, dehidrasyon, yani bedende çok su kaybı ve başka önemli komplikasyonların önlenmesine yardımcı olur, güzelleşme sürecini hızlandırır ve bulaşıcılık ihtimali olan durumlarda, hastalığın diğerlerine yayılma riskini azaltır” bilgisin veriyor.

BESİN ZEHİRLENMESİNE KARŞI 18 KIYMETLİ ÖNERİ!

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin, aslında yanlışsız besin hijyeni ve uygulamalarıyla besin zehirlenmesinin büyük ölçüde önlenebildiğine dikkat çekiyor. Dr. Ferhat Çetin, besin zehirlenmesine karşı almamız gereken tedbirleri şöyle sıralıyor: 

BESİNLERİ SATIN ALIRKEN 

1-Ambalajı hasar görmüş eserleri almayın

Hasarlı ambalajlar, mikroorganizmaların besine bulaşmalarına ve çoğalmalarına imkan tanıyor. Bu nedenle, ambalajı yırtılmış, ezilmiş, şişkin yahut delinmiş eserleri almaktan kaçının. Konserve kutularının şişkin olmamasına dikkat edin.

2-Soğuk zincir eserlerini taşırken, dikkat! 

Sıcaklık artışı, bakterilerin süratle çoğalmalarına neden oluyor. Soğuk zincirin kırılması, besinlerin bozulma sürecini hızlandırıyor.  Dolayısıyla, buzdolabında yahut dondurucuda tutulması gereken eserleri alışverişin sonunda alın ve meskene varır varmaz buzdolabına yahut dondurucuya yerleştirin. Soğuk zincir eserlerini marketten meskene taşırken buz aküsü ya da termal çanta kullanmanızda yarar var. 

3-Son kullanma tarihlerini denetim edin

Son kullanma tarihleri besinin inançlı ve kaliteli olduğu süreyi belirtiyor. Tarihi geçmiş eserler berbat görünmeyip yahut kokmayıp yeniden de salmonella üzere ziyanlı bakteri içerebiliyorlar. Eserlerin son kullanma yahut tavsiye edilen tüketim tarihlerini denetim edin ve tarihi geçmiş eserleri almayın.

4-Taze, canlı renkli ve ezilmemiş olanlarını seçin

Görünüm, besinin tazeliği ve potansiyel bozulma durumu hakkında ipuçları veriyor. Hasebiyle, zerzevat ile meyveleri taze, canlı renkli ve ezilmemiş olanlardan seçin. Et ile balık eserlerinin parlak ve doğal renginde olduklarından emin olun. Bozulmuş gıdayı koku, görünüm, doku ve tadında değişimlerle fark edebilirsiniz. 

BESİNLERİ SAKLARKEN

1-Doğru soğuklukta saklayın

Bakteriler 5°C ile 60°C ortasındaki tehlikeli sıcaklık bölgesinde süratle çoğalıyorlar. Yanlışsız soğutma, bu çoğalmayı yavaşlatıyor yahut durduruyor. Pişmiş yiyecekleri 2 saat içinde buzdolabına kaldırın. Buzdolabı sıcaklığı 0-4°C, dondurucu sıcaklığı ise -18°C yahut daha düşük olmalı.

2-Çapraz bulaşmayı önleyin

Çiğ besinlerden sızan sıvılar, pişirilmeden tüketilecek olan öbür besinlere bakteri bulaştırabiliyor. Bu nedenle, çiğ kırmızı et, tavuk ve balığı, buzdolabında başka besinlerden başka, alt raflarda ve kapalı kaplarda saklayın. Zerzevat ile meyveleri yıkamadan buzdolabına yerleştirmeyin.

3-Hava almayacak kaplarda saklayın

Hava teması, besinlerin kurumalarına ve mikroorganizmaların üremelerine yer hazırlıyor. Münasebetiyle, açıkta kalan yahut artan yiyecekleri hava almayacak kaplarda yahut streç sinemayla sararak saklayın.

BESİNLERİ HAZIRLARKEN

1-Ellerinizi kesinlikle yıkayın

Eller, mikropların besinlere bulaşmalarında değerli bir taşıyıcıdır. Yemeklerin hazırlığına başlamadan evvel ve çiğ besinlere dokunduktan sonra ellerinizi en az 20 saniye sabun ve ılık suyla yıkayın.

2-Etler için farklı bir kesme tahtası ve bıçak kullanın

Çiğ besinlerdeki bakteriler, birebir yüzey ve aletler aracılığıyla pişmiş yahut çiğ tüketilecek öteki besinlere bulaşabiliyor ve buna çapraz bulaşma deniliyor. Çiğ et, tavuk ve balık için farklı bir kesme tahtası ile bıçak kullanın. Kesme tahtası ve bıçakları kullandıktan sonra sıcak sabunlu suyla uygunca yıkayın yahut dezenfekte edin.

3-Yüzeyleri sistemli olarak temizleyin

Gıda hazırlığı yapacağınız tezgah ile lavabo üzere tüm yüzeyleri nizamlı olarak temizleyin ve dezenfekte edin. Yüzeylerde kalan besin kalıntıları ve mikroplar, yeni hazırlanan besinlere bulaşabiliyor.

4-Sebze ve meyveleri bol su altında güzelce yıkayın

Yüzeylerindeki toprak, böcek ilacı kalıntıları ve mikroorganizmaların çok uygun temizlenmeleri için tüm zerzevat ve meyveleri (kabuklarını soyacak olsanız bile) bol su altında uygunca yıkayın.

BESİNLERİ PİŞİRİRKEN

1-Et, tavuk, balık ve yumurtayı düzgünce pişirin

Yüksek ısı, besinlerdeki ziyanlı bakterileri öldürürken, yetersiz pişirme ise bakterilerin hayatta kalmalarına neden olabiliyor. Et, tavuk, balık ve yumurtayı iç sıcaklıkları inançlı düzeye ulaşana kadar güzelce pişirin. Et termometresi kullanarak iç sıcaklıkları denetim edin (örneğin, tavuk için en az 74°C).

2-Donmuş besinleri oda sıcaklığında çözdürmeyin

Donmuş besinleri oda sıcaklığında çözdürmekten kaçının. Çünkü, oda sıcaklığında çözdürülen besinlerin yüzeyi süratlice tehlikeli sıcaklık bölgesine ulaşıyor ve bakteriler çoğalmaya başlıyor. Donmuş besinleri buzdolabında, soğuk su altında yahut mikrodalgada çözdürün

3-Pişmiş besinleri bir kezden fazla ısıtmayın

Artan yemekleri tekrar ısıtırken tamamının buhar çıkana kadar yeterlice ısındığından emin olun ve mümkünse bir kezden fazla ısıtmaktan kaçının. Yetersiz ısıtmanın yanı sıra birebir gıdayı bir defadan fazla ısıtmak bakterilerin hayatta kalmalarına ve çoğalmalarına neden olabiliyor, yani yemek adeta bir zehre dönüşüyor. 

DIŞARIDA BESİN TÜKETİRKEN

1-Güvenilir yerleri tercih edin

Hijyen kurallarına uyulmaması besin zehirlenmesi riskini artırıyor. Bu nedenle, paklık standartlarına dikkat eden işletmeleri tercih edin. Açıkta satılan ve kaynağı meçhul besinlerden kaçının.

2-Tamamen pişmiş ve sıcak olsun

Yetersiz pişirme ve sıcak servis yapılmaması, bakterilerin hayatta kalmalarına ve çoğalmalarına imkan tanıyor. Bilhassa et ve tavuk üzere riskli besinlerin büsbütün pişmiş ve sıcak olarak servis edildiğinden emin olun.

3-Çiğ yahut az pişmiş besinlerden kaçının

Dışarıda çiğ et, az pişmiş deniz eserleri yahut pastörize edilmemiş süt eserleri tüketirken çok dikkatli olun yahut mümkünse kaçının. Bu tıp besinler, çiğ hallerinde yüksek bakteri yükü taşıyabiliyor.

4-Açık büfelerdeki besinlere dikkat!

Açık büfelerde besinlerin sıcak tutulup tutulmadığını (60°C üzeri) yahut soğuk servis ediliyorsa (5°C altı) uygun soğuklukta olup olmadıklarını denetim edin. Besinlerin uzun müddet dışarıda kalmış olmamalarına dikkat edin. Uzun mühlet “tehlikeli sıcaklık bölgesinde” kalan besinlerde bakteri üremesi hızlanıyor.