“Naz yapıyorsun” denilen hastalık: Endometriozis! Ağrısı çok, tanısı geç oluyor

“Hastalık her 10 bayandan 1’ini etkiliyor”

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Taner Usta, dünyada çok yaygın bir hastalık olan endometrioze teşhis konulmasının çok uzun yıllar alabildiğini belirterek şöyle konuştu: “Rahmin iç zarının olmaması gereken yere yerleşip bilhassa de yumurtalıklara yerleşip, bazen de komşu organlara yerleşip çok önemli ağrılarla seyredebilen, kısırlık yapabilen ve bayanların 20’li ve 30’lu yaşlarında ortaya çıkabilen bir hastalık olmasıyla da değer arz ediyor. 10 bayandan 1 adedini etkileyen bir riskten bahsediyoruz. Denetime bayan doğum uzmanına gitmeli ve akla bilhassa çikolata kisti hastalığı geliyorsa bu hususla ilgilenen bayan doğum uzmanının görmesi çok kıymetli. İlerleyince hastalık rahim, tüpler, yumurtalıklar bir çok yeri çok etkilemiş oluyor. Bu küme hastada işimiz çok güç. Esasen aslında bu farkındalık etkinliklerinin en kıymetli emeli; erken teşhis koyalım, tedaviyle ilgili fırsat vaktini kaçırmayalım.”

Tanı konulmasında gecikme yaşanabiliyor

Endometriozisin yol açtığı ağrıların, öbür hastalıklarda da görülebildiğini belirten Prof. Dr. Taner Usta, bu nedenle teşhis konulmasında gecikme yaşanabildiğini vurguladı: “Karındaki ağrılar birçok hastalıkta görülebiliyor. Mesela bel fıtığı hastalığıyla karışabiliyor yahut hassas bağırsak sendromu ile karışabiliyor. Lakin pelvik bölgede bir bayanda adetlerle irtibatlı yahut yumurtlamayla irtibatlı şayet bir ağrı durumu varsa kesinlikle akla endometriozis gelmeli. Birçok durumda da karşımıza endometriozis  çıkıyor.”  Prof. Dr. Taner Usta tedaviye yönelik şu bilgileri verdi: “Tedavide ilaç tedavilerinden çok faydalanıyoruz. Endometriozis şayet yumurtalık rezervini azalttıysa yumurtaları dondurma yahut embriyo dondurma üzere tedavi seçeneklerini kesinlikle düşünüyoruz ve hastayla tartışıyoruz. Bilhassa çok derin tutulumlar, organları tehdit eden tutulumlar var yahut kuşkulu bir manzara varsa da bu türlü bir durumda cerrahi tedaviye başlıyoruz.” 

“7 yılda teşhis aldım, keşke daha evvel bilseydim”

Etkinlikte konuşan 48 yaşındaki Aygen Yapıcıkardeşlerde hastalığına 7 yıl teşhis konulmadığını belirterek, bir yıl evvel, bağırsağında da görülen ‘bağırsak endometriozisi’ tanısı aldığını söyledi. Bağırsağında 4,5 santimlik endometriozis nedeniyle geçtiğimiz ay Prof. Dr. Usta’ya ameliyat olan Yapıcıkardeşler, teşhis konulana kadar yaşadığı güçlü süreci şöyle anlattı: “Bundan 8 sene kadar evvel sol tüpümde tıkanıklık olduğu fark edildi, ancak o vakit teşhis konulmadı. Endometriozis sözünü de aslında çok yakın bir vakitte duydum. 2024’ün Aralık ayında yaptırdığım check-upta doktorlarımdan bir tanesi ‘çikolata kisti lakin bu endometriozis olabilir’ dedi. Benim için kistti, çok bir şey tabir etmiyordu açık söyleyeyim bu bahiste tabiri caizse bilgisiz olduğumu düşünüyorum. Bu söz ‘kist’ demek ki dedim ve çok önemsemedim ancak hekimim üzerine gitti, 3 ay sonra tekrar denetime çağırdı. Diğer bir şikayetim var mı anlamaya çalıştı ancak ben yeniden tıpkı biçimde rahimle bağırsak ortasında bu kadar büyük bir bağ olduğunu bir bayan olarak bilmiyordum. Benim teşhisim Derin Endometriozis olarak konuldu ama bağırsak endometriozisydi asıl, evet rahimde endometriozis vardı lakin bağırsağa da sıçramıştı. Teşhis konulduğunda 4,5 cm kadar bağırsakta endometriozis vardı.”

48 yaşında olduğunu ve her yıl check-up yaptırdığını belirten Yapıcıkardeşler, 8 yıl evvel başlayan problemlerine lakin bir yıl evvel teşhis alabildiğinden yakındı: “Yaptırdığım checkuplarda sol tüpümün tıkalı olduğu fark edildi ancak teşhis 8 yıl evvel konulmadı. Münasebetiyle ben endometriozis sözünü 8 yıl evvel değil, son 1 sene içerisinde yaptığım görüşmelerde duydum. Bir ay evvel olduğum ameliyatın sonucunda da aslında o tarihte tüpümün tıkalı olmasının sebebinin de endometriozis olduğu çok yeni ortaya çıkmış oldu. Tahminen 8 sene evvel teşhis konulsaydı farklı bir tedavi uygulanırdı, bağırsak yoluna gitmezdi, bağırsak endometrizoisi olarak sçırmayıp medikal tedaviyle sonuçlanırdı tahminen de.”

“Hamileliğimin 30. Haftasında aldığım haberle şok oldum”

Bir bebek annesi olan 28 yaşındaki Hikaye Güncan da hiçbir şikayeti yokken 2023 yılında rutin denetimde endometriozis tanısı aldığını lakin bunu önemsemediğini söyledi. Evlendikten haftalar sonra çikolata kistinin patlamasıyla acil ameliyata alınan Güncan, hamileliğinde yaşadığı şoku da şöyle paylaştı: “Herhangi bir sorun yok diye düşünüyorduk ama çikolata kisti büyümeye devam etmiş içerde. Kist gebe kalınca da büyümeye devam etti ve tabibim, o süreci takip eden tabibim yani sorun yaratmadı en başta fakat 30. Haftaya geldiğimizde ‘bu formda doğum yaptıramayacağım dedi. Daha sonra yeni bir doktor arayışına girdik ve Taner hocayı bulduk, sağ olsun kabul etti bizi.” 

Prof. Dr. Taner Usta tarafından yakın klinik izleme alınan Güncan, doğuma kadar da rastgele bir müdahale yapılmadan izlendi. 30 haftalıkken 6 santim olan endometriozisin doğumda 8 santime ulaştığı görüldü. Bebeğini dünyaya getirmek için sezaryen ameliyatı olan Hikaye Güncan’ın ameliyat sırasında çikolata kistinin içi boşaltıldı.. Bebeğine kavuşan Hikaye Güncan, endometriozisin oluşturduğu sıhhat probleminden da kurtuldu.