‘Sık sık tökezliyorsanız’ dikkat! Önemli bir sorunun habercisi olabiliyor
Belirtileri bazen birdenbire, bazen de sinsi başlıyor
Hastaların sıhhat kuruluşlarına en sık ‘Ayağımı kaldıramıyorum’, ‘Ayağım yere sürtüyor’, ‘Sık sık tökezliyorum’ ve ‘Ayakkabımın ucu yere çarpıyor’ üzere şikayetlerle başvurduğunu anlatan Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Umut Yavuz, bu meselelerden yakınıyorsanız, nedeninin halk ortasında “düşük ayak” olarak bilinen “foot drop” olabileceğini söyledi. Düşük ayağın belirtileri bazen ansızın, bazen de sinsi başlayabiliyor. Travma, cerrahi sonrası hudut yaralanması yahut ani bel fıtığında tablo süratli ilerleyebiliyor. Hudut sıkışması, diyabetik nöropati yahut birtakım nörolojik hastalıklarda ise belirtiler daha yavaş gelişebiliyor. Prof. Dr. Umut Yavuz, düşük ayağın en yaygın belirtilerini şöyle anlatıyor: “En sık görülen belirtisi hastanın birinci etapta ayağını kendine hakikat çekememesi ve yürürken ayak ucunun yere takılmasıdır. Buna ayak etrafında duyu kaybı da eşlik edebilir. Birtakım hastalarda uyuşma, karıncalanma, bacağın dış kısmında ağrı yahut belden bacağa yayılan ağrı da gelişebilir.”
Yürürken ayağı olağandan daha fazla kaldırmak gerekiyor
Düşük ayak kişinin yürürken ayağının ön kısmını üst kaldırmakta zorlanmasına neden olan değerli bir sıhhat sorunu olarak dikkat çekiyor. Bu tablo kendini çoklukla yürüme bozukluğuyla gösteriyor. Olağan yürüyüş sırasında ayak bileğini üst kaldıran kaslar, ayağın yere takılmadan ilerlemesini sağlıyor. Bu kasların sağlıklı çalışması için siyatik hudut ve onun bir kısmı olan peroneal hududun sağlam olması gerekiyor. Bu hudutlardan en az biri etkilendiğinde ayağı üst kaldıran ve sağ ile sola yönlendiren kaslar zayıflıyor. Sonuç olarak ayak ucu yere sürtünmeye başlıyor ve kişi yürürken ayağını olağandan daha fazla kaldırmak zorunda kalıyor. Bu tablo halk ortasında “düşük ayak” olarak isimlendiriliyor. Birtakım hastaların ise ayağını yere takmamak için dizini olağandan fazla kaldırarak yürümek zorunda kaldıklarını aktaran Prof. Dr. Umut Yavuz, “Yüksek adımlı yürüyüş olarak tanımlanan bu yürüyüş hali hem yorucudur hem de vakitle kalça, diz ve bel bölgesinde ek zorlanmalara neden olabilir” diye konuşuyor.
Ciddi bir sorunun habercisi olabiliyor!
Düşük ayak, ayağı üst kaldıran kasların gereğince çalışamaması sonucu ortaya çıkıyor. Kaslar direkt hasar görebileceği üzere, bu kaslara komut taşıyan sonlar de etkilenebiliyor. Prof. Dr. Umut Yavuz, düşük ayağın birden fazla vakit öteki bir sıhhat sıkıntısının habercisi olduğunu vurgulayarak, “Bu tabloya genel olarak hudut sıkışmaları, bel fıtığı yahut bel kanal darlığı, hudut yaralanmaları, diyabetik nöropati, kas ve hudut hastalıkları ile inme üzere önemli durumlar neden olur. Bazen travmalar ve diz yahut kalça protezi üzere büyük cerrahiler sonrasında hudut etkilenmeleri de düşük ayak problemine yol açabilir” diye konuşuyor. Prof. Dr. Umut Yavuz,bunların yanı sıra uzun müddet bacak bacak üstüne atan, çömelerek çalışan, dizin dış kısmına uzun mühlet baskı uygulayan ve süratli kilo kaybı yaşayan bireylerde de düşük ayak tablosunun gelişebildiğini söylüyor.
‘Tökezlememin nedeni dikkatsizliğimdir’ demeyin
Hastalar vakitle düşecekleri telaşıyla dışarı çıkmaktan kaçınabiliyor, toplumsal hayattan uzaklaşabiliyor. İlerleyen periyotlarda ise yürüyebilmek için takviye aygıtlarına muhtaçlık duyabiliyor. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Umut Yavuz, düşük ayak tablosunun tek başına bir hastalık değil; birden fazla vakit hudut, kas, omurga yahut nörolojik hastalıkların bir belirtisi olduğuna dikkat çekerek, “Bu nedenle yürümekte zahmet çeken bireylerin ‘Biraz uyuşma var, geçer‘, ‘Ayağım takılıyor fakat yönetim ediyorum’ yahut ‘Tökezlememin nedeni dikkatsizliğimdir’ fikriyle vakit kaybetmeden tabibe başvurmaları çok değerlidir. Erken teşhis hem altta yatan hastalığın ilerlemesini önlenmede hem de ayakta oluşabilecek kalıcı hasar riskini azaltmada kritik rol oynar. Günümüzde erken teşhis ve uygun tedavi sayesinde ayak işlevlerinde değerli ölçüde düzgünleşme sağlanabilir” diyor.
Geç kalındığında kalıcı hasar oluşabiliyor
Düşük ayak tablosunda erken teşhisin çok kıymetli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Umut Yavuz, altta yatan birtakım nedenlerinde erken tedavi sayesinde hudut işlevinin toparlanabildiğini ve kalıcı hasarın önlenebildiğini aktarıyor. Prof. Dr. Umut Yavuz, şu bilgileri paylaşıyor: “Özellikle hudut sıkışması, bel fıtığına bağlı hudut basısı yahut travma sonrası gelişen durumlarda zamanlama kritik kıymete sahiptir. Geç kalındığında kaslarda zayıflık kalıcı hale gelebilir, sonun güzelleşme kapasitesi azalabilir ve ayakta biçim bozuklukları gelişebilir. Uzun müddet devam eden düşük ayakta hasta ayağını üst kaldıramadığı için yürüme paterni bozulabilir ve vakitle ayak bileğinde sertlik oluşabilir. Bunun sonucunda düşme riski artabilir. Erken devirde tedavi bahtı daha yüksek olurken, ileri evrelerde tendon transferi üzere işlev kazandırmaya yönelik cerrahi süreçler gündeme gelebilir.”
Bu tabloda ameliyat gerekebiliyor
Tedavide temel gaye, altta yatan nedeni tespit etmek ve mümkünse ortadan kaldırmak. Bunun yanında hastanın inançlı yürümesini sağlamak ve ayakta kalıcı form bozukluğu gelişmesini engellemek amaçlanıyor. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Umut Yavuz,erken teşhis alan hastalarda, bilhassa hududun büsbütün kopmadığı ve basının erken devirde giderildiği durumlarda tedavide epeyce başarılı sonuçlar sağlandığını belirterek, “Tedavinin başarısı; altta yatan neden, hudut hasarının derecesi, geçen müddet, hastanın yaşı ve eşlik eden hastalıklara nazaran değişir. Düşük ayağa sebep olan etkenin tedavisi, fizik tedavi ve rehabilitasyon, ayak bileği ortezleri, kas güçlendirme antrenmanları ile istikrar ve yürüme eğitimi birinci basamak tedavileri oluşturur” diyor. Prof. Dr. Umut Yavuz, uzun periyodik ve kalıcı tablolarda ise tendon transferi cerrahisine başvurulduğunu söylüyor.
Düşme riski büyük ölçüde azalıyor
Tendon transferi cerrahisinde ekseriyetle ayakta çalışan güçlü tendonlardan biri, ayağın ön kısmını üst kaldırmaya yardımcı olacak halde tekrar konumlandırılıyor. Böylelikle fonksiyonunu kaybeden kasın vazifesi, sağlam bir kas-tendon sistemiyle telafi ediliyor. Başarılı bir cerrahi sonrasında hastaların yürüyüş kalitesi besbelli biçimde artarken, düşme riski de büyük ölçüde azalıyor. Prof. Dr. Umut Yavuz, ameliyat sonrasında ekseriyetle altı hafta boyunca alçı yahut yürüme botu kullanıldığını, akabinde fizik tedavi sürecine geçildiğini belirterek, “Günlük yaşama dönüş mühleti ise yapılan sürece, hastanın genel durumuna ve rehabilitasyon sürecine nazaran değişmekle birlikte, birden fazla hastada 2-3 ay içinde bariz işlevsel kazanım hedeflenir” bilgisini veriyor.
