YKS bir son değil, sadece bir başlangıç! Sınavı ‘kader anı’ olarak görmeyin

1-Uyku ve günlük sisteminizi koruyun

Sınav devrinde ailenin en somut rolü; nizamlı uyku, istikrarlı beslenme ve huzurlu bir çalışma ortamı sağlamaktır. Ders dışı tüm toplumsal ve keyifli aktiviteleri kısıtlanan, daima olumsuz tenkide maruz kalan bir gencin tükenmişlik riski artar. İmtihan haftasında konut içi gürültüyü azaltmak, gencin günlük ritmine hürmet duymak ve kısa molalarla deşarj olmasına müsaade vermek performansı direkt olumlu tesirler.

2-Sınavı hayatın tek belirleyicisi olarak görmeyin

Araştırmalar, sınavı “geri dönüşü olmayan tek şans” olarak gören öğrencilerin gerilim düzeylerinin çok daha yüksek olduğunu gösteriyor. Eğitim ve meslek hayatının; yatay geçişler, ikinci tercihler, tekrar deneme bahtı yahut farklı meslek rotaları üzere pek çok alternatif barındırdığı konutta açıkça konuşulmalıdır. Bu durum sınavı değersizleştirmek değil; “Bu imtihan değerli bir adım lakin senin kıymetini belirleyen tek ölçüt değil” iletisini vermektir.

3-Nefesinizi ve vücudunuzu sakinleştirmeyi öğrenin

Stres zihinde başlasa da vücutta yaşanır. Kalp çarpıntısı, nefes darlığı üzere fizyolojik belirtileri yatıştırmak için kolay nefes idmanları ve kas gevşetme teknikleri hayat kurtarıcıdır. Bu tekniklerin yalnızca imtihan günü değil, öncesinde deneme imtihanlarında da prova edilmesi beynin bu beceriyi otomatikleştirmesini sağlar. Böylelikle gerçek imtihan anında panik dalgası çok daha süratli denetim altına alınabilir.

4-Sonuca değil sürece odaklanın

“Ya kazanamazsam?” niyeti öğrenciyi denetim edemediği bir alana sürükler. Gerilim idaresinin temel kuralı, denetiminiz altındaki alanlara odaklanmaktır. İmtihan gününe dair “ya başaramazsam” senaryoları kurmak yerine; bugün kaç soru çözüleceği, hangi bahsin tekrar edileceği üzere somut amaçlara odaklanmak tasayı istikrarlar. Gencin kendi iç konuşmasında “Başaramam” yerine “Daha evvel de kuvvetli hususları aştım, elimden geleni yapıyorum” diyebilmesi, sınavı bir tehdit değil, bir performans alanı olarak görmesini sağlar.

5-Sınavı ‘kader anı’ olarak görmeyin

Sınavın bir “kader anı” olarak görülmesi gerilimi artıran en değerli etkenlerin başında gelmektedir. Ailelerin, çocuklarının imtihan muvaffakiyetini kendi ebeveynlik performanslarının bir karnesi olarak görmesi sık yapılan bir yanılgıdır. Bu durum hem ebeveynin tasasını artırır hem de gencin sırtına taşıyamayacağı bir yük bindirir. Beklentilerin; çocuğun evvelki akademik geçmişi, ilgi alanları ve mevcut şartlarıyla uyumlu, esnek ve gerçekçi olması iç motivasyonu dayanaklar. İmtihan öncesi çocuğa ‘zaman vakit zorlandın, vakit zaman çok çalıştın. Eksiklerin olsa bile bu süreci bugüne kadar getirdin. Bizim için bu çaban ve emeğin her şeyden daha değerli’ demek en güçlü ruhsal kalkan olacaktır.

6-Duygularınızı konuşmaktan çekinmeyin

Ergenlik devrinde gençlerin tasalarını, kaygılarını yahut tükenmişliklerini sözlere dökmesi zordur. Konut içinde yargıdan uzak, hislerin rahatça konuşulabildiği bir atmosfer yaratmak çok kıymetlidir. Gencin “Çok yoruldum, çalışmak istemiyorum” serzenişine “Tembellik yapma, az kaldı” demek yerine, onun bu hissini merak eden ve anlamaya çalışan bir yaklaşım sergilenmelidir. Aileler kendi dertlerini fark etmeli ve bu yükü çocuğa yansıtmak yerine, gerekirse bir uzmandan takviye almalıdır.

7-Sınav günü için küçük planlar yapın

Sınav sabahında yaşanabilecek gerilimi azaltmanın en tesirli yollarından biri evvelden plan yapmaktır. İmtihana giderken giyilecek kıyafetlerin hazırlanması, ulaşım planının evvelden yapılması ve imtihan merkezine erken gidilmesi gençlerin kendilerini daha inançta hissetmesini sağlar. Rahat kıyafet seçimi, imtihan merkezine ülkü vakitte varış, sıraya oturunca alınacak birkaç derin nefes ve imtihana ‘en güzel bilinen’ mevzudan başlamak adaptasyonu kolaylaştırır. Sorularda takıldığınızda bir yudum su içip, soruyu işaretleyerek geçmek üzere mikro planlar, imtihan anında duygusal gücün gerçek yönetilmesini sağlar.