Çocuğunuz daima kapalı ortamda ve ekran başındaysa dikkat! Miyopi salgına dönüştü

Her 2 bireyden 1’inde miyopi görülecek

Dünya genelinde epey sık görülen göz hastalıklarından biri olan ve 2000’li yılların başlarında çocukluk çağında yüzde 20’ler seviyesinde bildirilen miyopinin görülme oranı son yıllarda bariz yükseliş gösteriyor. O denli ki Dünya Sıhhat Örgütü’nün datalarına nazaran; miyopi dünya genelinde yüzde 33’lere yükselmiş durumda! Yani, her üç bireyden 1’ine miyopi tanısı konuluyor. Gerekli tedbirler alınmazsa 2050 yılında bu sayının yüzde 50’lere varacağı öngörülüyor. Bir öbür deyişle, her 2 bireyden 1’inde miyopi görüleceği düşünülüyor! Türkiye’de kapsamlı bir tarama çalışması olmamakla birlikte, klinik müşahedeler, son 30 yılda miyopi sıklığının bariz arttığını ve okul çağındaki çocuklarda yaklaşık yüzde 9 seviyelerine ulaştığını gösteriyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Semra Akkaya Turhan, “Genetik etkenler güçlü bir risk faktörü olsa da global  ölçekte ‘miyopi salgını’ olarak nitelenen bu artışın en değerli sebepleri, özellikle kentleşmeyle birlikte, çocukların açık havada daha az vakit geçirmeleri ve daha fazla süreyi kapalı ortamlarda okuma, bilgisayar ve tablet kullanımı üzere yakın aralıktan yapılan aktivitelerle geçirmeleridir. Zira, doğal gün ışığına maruziyetin azalması gözlerde miyopiyi engelleyici sistemlerin, örneğin retina dokusunda salgılanan ve gözün uzamasını baskılayan dopamin hormonunun gereğince tetiklenememesine yol açar, bunun sonucunda miyopi gelişir” diyor. 

Görme kayıplarına neden olabilir!

Miyopi, halk ortasında uzağı görememe olarak bilinen bir görme bozukluğu olarak tanımlanıyor. Olağanda gözün önüne gelen ışınlar retinanın üzerinde odaklanarak net bir imaj oluşturuyor. Miyopide ise gözün yapısal özellikleri nedeniyle ışınlar retina düzleminin önünde odaklanıyor. Bu durum, bilhassa uzaktaki objelerin bulanık görülmesine yol açıyor. Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Semra Akkaya Turhan, tedavi edilmeyen miyopinin çocuklarda okul muvaffakiyetini ve hayat kalitesini olumsuz etkilerken, yüksek derecelere ulaştığında geri dönüşümü olmayan görme kayıplarına yol açabilen retina dekolmanı, glokom ve erken katarakt üzere önemli göz hastalıklarına da taban hazırlayabildiği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle, miyopinin erken periyotta tedavi edilmesi, daha da değerlisi gelişme riskinin azaltılması büyük bir ehemmiyet taşıyor. 

Miyopi riskine karşı 5 kritik kural! 

Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Semra Akkaya Turhan, ekseriyetle okul çağında, bilhassa de ilkokul yıllarından ergenlik periyoduna uzanan süreçte ortaya çıkan ve ilerleyen miyopinin riskini azaltmak yahut ilerlemesini yavaşlatmak için ailelerin alabilecekleri kolay ancak tesirli tedbirler olduğuna işaret ederek, “Yaşam usulü tedbirleri tek başına miyopiyi büsbütün engellemese  de risk faktörlerini azaltır ve mevcut miyopinin ilerleme suratını düşürür. Ailelerin bu bahislerde çocuklarına sağlıklı görme alışkanlıkları kazandırmaları, miyopiyle gayrette uzun vadede çok bedelli katkılar sağlayacaktır” diyor.

1- Her gün en az 1-2 saatini açık havada geçirmeli

Çocuğun her gün bol ölçüde gün ışığı alması ve açık havada oynaması, miyopiyi önlemede en güçlü esirgeyici faktörlerden birini oluşturuyor. Bilimsel araştırmalara nazaran; açık havada geçirilen ek her 40 dakikanın miyopi gelişme riskini manalı oranda (yüzde 23’e varan düzeyde) azalttığı gösterilmiş.  Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Semra Akkaya Turhan, çocukların günde en az 1-2 saatini açık havada geçirmelerini önerdiklerini belirterek,  “Haftada 10-14 saat ve üzeri dışarıda bulunan çocuklarda miyopi oranlarının bariz halde daha düşük olduğu kanıtlanmıştır. Bu nedenle, okul sonrasında yahut hafta sonu aktivitelerinde park, bahçe, açık alan oyunları üzere fırsatlar artırılmalıdır” bilgisini veriyor. 

2- Ekrana bakma mühleti günde 2 saati aşmasın

Çocuğunuzun tablet, akıllı telefon, televizyon ve bilgisayar üzere dijital ekranlar karşısında geçirdiği süreyi mümkün olduğunca denetim altına almalısınız. Bilhassa küçük yaş kümelerinde ekran maruziyetinin uzun müddetli olması, gözleri yakına odaklanma konusunda zorluyor ve göz kırpma sıklığını azaltarak, göz kuruluğuna yol açıyor.  Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Semra Akkaya Turhan, bilhassa 5-17 yaş ortasındaki çocuklarda ekran mühletinin günde 2 saatten fazla olmaması gerektiğini belirterek, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Ekran mühleti uzadığında çocuklarda gözlerde kuruluk, kızarıklık ve bulanık görme şikayetleri artar. Münasebetiyle, ebeveynler konutta ekran başında geçirilen vakti planlayarak, ortaya farklı aktiviteler koymalıdır. Ayrıyeten 20-20-20 kuralının uygulanması fayda sağlar. Her 20 dakikalık yakın çalışma sonrasında, en az 20 saniye boyunca 20 feet (~6 metre) uzaktaki bir noktaya bakmak, gözleri rahatlatır. Bu mola alışkanlığı, yakın ara odaklamasının gözlerde oluşturduğu baskıyı azaltarak miyopi riskini düşürmeye yardımcı olur. Ekran kullanımında ekran parlaklığını çok yüksek tutmamak ve akşam saatlerinde mümkünse mavi ışık filtreli gözlükler kullanmak da göz yorgunluğunu azaltan tedbirlerdendir.” 

3- Okuma arası en az 30-40 santim olmalı

Çocukların kitap okurken, yazı yazarken yahut tablet/telefon kullanırken yanlışsız arayı müdafaaları da miyopi riskini azaltmada kilit bir rol üstleniyor. Okuma aralığının en az 30-40 cm olması öneriliyor. Çocuğun çalışma masasında dik oturması, kitabı gözüne yapıştırmaması ve gerekirse büyük puntolu metinler kullanması yararlı oluyor. Bunların yanı sıra uzun müddetli yakın çalışma durumlarında nizamlı mola vermesi de ehemmiyet taşıyor.

4- Çalışma odasında gün ışığı çok önemli

Çocuğun ders çalıştığı yahut kitap okuduğu ortamın güzel aydınlatılması göz sıhhati açısından kritik bir ehemmiyet taşıyor. Çünkü, yetersiz ışık göz bebeklerinin genişlemesine ve odaklanmanın zorlaşmasına yol açarak gözleri gereğinden fazla zorluyor; bu durum uzun vadede miyopi gelişimini hızlandırabiliyor. Bu yüzden, çocuğun çalışma odasında mümkün mertebe gün ışığı kullanımının teşvik edilmesi gerektiğine işaret eden Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Semra Akkaya Turhan, “Eğer yapay ışık kullanılıyorsa, ışığın göze direkt gelmeyecek biçimde, uygun açıda pozisyonlandırılması gerekir. Masa lambası kullanılıyorsa, ışık kaynağı sayfayı aydınlatmalı, lakin çocuğun gözüne parlamamalıdır” diye konuşuyor. 

5- Eşyaların yüksekliğine dikkat edin

Miyopi riskine karşı alabileceğiniz bir diğer değerli tedbir ise çocuğunuzun çalışma ortamındaki eşyaların tertibine dikkat etmek. Masa ve sandalyenin yüksekliğini çocuğunuzun rahat bir görüş konumunda olacağı biçimde ayarlamanız gerektiğini vurgulayan Doç. Dr. Semra Akkaya Turhan, “Çocuğunuz ne çok eğilerek ne de uzanarak çalışmalıdır” diyor.