Bir gecelik makyaj felaketi! Göz kalemi kör etti, sebebi 3 harfli o kodda gizliydi
Betül Topaklı / Milliyet.com.tr – Avustralya’nın Adelaide kentinde yaşayan 50 yaşındaki Shirley Potter, kızlarıyla gece dışarı çıkmak için uzun bir ortadan sonra makyaj yaptı. Bunun için konuttaki maskarası ve göz kalemini kullanan bayanın gözleri, sonraki sabah kıpkırmızı olduktan kısa bir mühlet sonra da ağrımaya ve yanmaya başladı. Çabucak hastaneye giden bayanın gözlerinde enfeksiyon olduğu belirlendi. Bahtsız bayanın yaşadıkları bununla da hudutlu kalmadı. Doktorlar, iki gözünde de yüzde 80 oranında görme kaybı yaşayan bayanın bir müddet sonra kör olacağını söyledi. Annelerinin başına gelen olay üzerine kızları, bu durumu araştırmaya başladı. Kısa bir mühlet sonra da sorunun nedeni ortaya çıktı. Talihsiz bayanın kör olmasına yol açan olayın nedeni, tarihi geçmiş göz kalemi ve maskara kullanmasıydı. Peki tarihi geçmiş göz kalemi ve maskara kullanmak nitekim de kör eder mi?
Shirley Potter
YÜZDE 70’İNDEN FAZLASINDA BAKTERİ ÜRÜYOR
Makyaj gereçlerinin bir çoğumuzun neredeyse her gün cilde uyguladığı, derimizle direkt temas eden eserler olduğunu söyleyen Dermatoloji Uzmanı Prof. Dr. Aslı Tatlıparmak, “Özellikle bu hususta en hassas ve dikkat gerektiren eserler, göz makyajı için kullanılan kozmetik eserler. Zira kelam konusu bu eserler göz etrafı ve göz sıhhati açısından son derece kritik. Birçok kişi yalnızca koku, renk ya da kıvam değiştiğinde eserin bozulduğunu düşünür. Oysa bilimsel araştırmalar bize gösteriyor ki bilhassa maskara ve göz kalemi üzere göz etrafında kullanılan eserler bizler için hiçbir koku, renk ve doku üzere farklılıklar oluşturmadan yani rastgele bir belirti göstermeden bile bakteri ve mantarlarla kontamine olabiliyor. Yapılan çalışmalar, kullanılan makyaj eserlerinin yüzde 70’inden fazlasında bakteri ürediğini ortaya koyuyor. Bu bakteriler ortasında beğenilen enfeksiyona yol açabilecek çeşitler de var. Eserde dışarıdan fark edilecek bir değişim olmasa bile, hami unsurlar vakitle aktifliğini kaybeder. Bu durum hem enfeksiyon hem de alerjik tepki riskini artırır” açıklamasını yaptı.
“Son kullanma tarihi geçmiş bir eseri kullanmak körlüğe direkt yol açmaz lakin göz enfeksiyonları, alerjiler, tahriş ve konjonktivit üzere önemli sıkıntılara davetiye çıkarır. Bu yüzden bilhassa göz etrafında kullanılan eserlerde son kullanma tarihi ve açıldıktan sonra önerilen kullanım müddetine (örneğin maskara için 3–6 ay) kesinlikle dikkat edilmeli. Hijyenik olmayan şartlarda üretilmiş ya da uzun mühlet bekletilmiş bir eseri kullanmak, göz sıhhatiniz için önemli risk taşır. Tarihi geçmiş eserlerin kullanımının riskleri ne yazık ki son derece önemli sonuçlara yol açabiliyor, birtakım durumlarda görme kaybına yol açabilecek enfeksiyonlar oluşabiliyor.” – Prof. Dr. Aslı Tatlıparmak
BAŞKALARIYLA PAYLAŞMAYIN! BİR RUJDA 150 SAAT YAŞIYOR
Derimizde bulunan ve kullandığımız makyaj eserlerine bulaşan tıpkı vakitte insan bedeni dışında neredeyse 2 gün yaşayabilen bakteri ve organizmalar olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Aslı Tatlıparmak, “Yapılan araştırmalar demodeks parazitinin rujlarda neredeyse 150 saat, süngerlerde 48 saat, maskarada ise 21 saat yaşadığını gösteriyor. Yani kullandığımız eserleri nizamlı halde temizlemek çok kıymetli. İnsanların en sık yaptığı yanlışların başında kozmetik eserlerini diğerleriyle paylaşmak geliyor. Bu direkt bakteri, parazit transferi demek. Onun dışında olağan ki fırçaları ya da süngerleri uzun mühlet yıkamadan kullanmak ya da eseri yıkadıktan sonra nemli bırakmak, kurumasına müsaade vermeden kullanmak, birebir sünger ya da fırçayı çok uzun müddet değiştirmemek, kir ve yağ birikimine müsaade vermek ne yazık ki en sık yapılan yanlışlar ortasında yer alıyor” dedi.
EN RİSKLİ KÜME SU BAZLI ESERLER
Peki, tarihi geçmiş eserlerin içerikleri vakitle nasıl değişiyor? Makyaj eserlerinin, bilhassa su içeriği olan formüllerin (emülsiyonlar, kremler, likit ürünler), vakitle hem kimyasal hem mikrobiyolojik olarak bozulmaya yatkın olduklarını açıklayan Prof. Dr. Aslı Tatlıparmak, “Üretildikleri periyotta eser içeriklerinin stabilitesi, gözetici sistemin uygunluğu ve ambalajın hava, ışık, ısı ve nem bariyerinin gücü çok belirleyicidir. Yapılan çalışmalar su bazlı bakım eserlerinde kollayıcı sistemin yetersiz kaldığı durumlarda bakteri ve mantar sayısının yüksek halde arttığını, bu artışın eserin fizikî özelliklerini (kıvam, görünüm, emülsiyon bütünlüğü) ve kimyasal stabilitesini azalttığını gösteriyor. Su içeriği epey yüksek olan bu eserlerde esirgeyici unsurlar (preservatifler) vakitle tesirini yitirebilir, pH değişimi, oksidasyon ve mikrobiyel kontaminasyon riski oluşur. Bakteriler ve mantarlar ortamı uygun bulduğunda su fazında çoğalır. Bu durum eserde göze görünmeyen riskler doğurur” diyerek en riskli kümenin mikrobiyel üreme görünmeyen formda ilerleyebildiği için su bazlı eserler olduğunu lisana getirdi.
“Makyaj gereçlerinin ömrü, nasıl saklandığımızla direkt alakalı. Eserleri serin ve kuru bir ortamda, direkt güneş ışığından uzak tutmak epeyce değerli. Yüksek ısı ve nem, eserlerin içeriğini bozarak bakteri ve mantar oluşumuna yer hazırlayabilir. Bilhassa krem formdaki eserlerin bu şartlardan çok daha süratli etkilendiğini biliyoruz. Yanı sıra her eser buzdolabında saklanmaz, birtakım doğal içerikli eserlerde bu yararlı olabilir lakin birden fazla makyaj gereci çok soğukta yapısını kaybedebilir. Maskara üzere eserler kuruduğunda ‘canlandırılmaya’ çalışılmamalı, kesinlikle yenisiyle değiştirilmeli.” – Prof. Dr. Aslı Tatlıparmak
KURU CİLT ÖTEKİ YAĞLI CİLT BAŞKAYMIŞ
Makyaj materyallerinin raf ömrünün, eserin formülasyonuna ve içeriklerine bağlı olarak belirlendiğini yani yağlı cilt için yahut kuru cilt için geliştirilmiş eserinin farklı etken hususlardan oluşması durumunda kelam konusu bu eserin raf ömrü üzerinde değişikliğe sebep olabileceğine dikkat çeken Prof. Dr. Aslı Tatlıparmak, “Bir öteki seçenekte temel raf ömrü birebir olan bu iki tip eserin kullanım formu ve cilt tipi kimi küçük farklar yaratabilir. Örneğin, yağlı ciltlerde eserler daha süratli emiliyor ve ciltteki doğal sebum oranı yüksek olduğundan kimi içeriklerin etkilenme suratı değişebilir. Kuru ciltte ise eser çoklukla daha uzun mühlet cilt üzerinde kalır lakin bu sefer de dış ortamdan alınan nem ve hava ile temas arttığı için kimi hassas bileşenler daha çabuk bozulabilir. Yani formülasyon birebir olsa da kullanım biçimi ve cilt tipi, eserin aktifliğini ve birtakım içeriklerin stabilitesini etkileyebilir” ihtarında bulundu.
KRİTİK KIYMETE SAHİP 3 HARFLİ KOD: PAO
Makyaj gereci kullananların en çok başını karıştıran bahislerden biri de ürünlerin son kullanma tarihi ile ‘açıldıktan sonra kullanım süresi’ (PAO) ortasındaki fark. Aslında bunların iki farklı kavram olduğunu anlatan Prof. Dr. Aslı Tatlıparmak, “Son kullanma tarihi, eserin ambalajı kapalıyken inançla kullanılabileceği tarihtir yani üretimden itibaren eserin formülasyonunun stabil olduğu, eser içeriğinin itimatla tıpkı formda kaldığı süreyi gösterir. Açıldıktan sonra kullanım müddeti (PAO) ise eserin kapağını açtıktan sonra, hava ve cilt teması ile mikroorganizmalara maruz kalması nedeniyle itimatla kullanılabileceğimiz son tarihi gösterir. Eğer bu iki tarih farklıysa, her vakit PAO’ya öncelik vermek gerekir. Zira eser açıldıktan sonra bozulma riski artar ve cilt sıhhati için daha hassas bir periyot başlar. Yani eser ambalajı açıldıysa son kullanma tarihinden evvel bile bozulabilir” diyerek PAO işaretine dikkat edilmesinin değerine vurgu yaptı.
SON KULLANMA TARİHİ YAZMIYORSA NE YAPMALIYIZ?
Mağazada gördüğümüz rastgele bir kozmetik eserin açılmadan da raf ömrünü tamamlayabileceğini söyleyen Prof. Dr. Aslı Tatlıparmak, “Tarihi geçmiş eserler, hiç açılmamış olsalar bile formülasyonun kimyasal stabilitesini kaybetmiş olabilir. Örneğin kimi faaller okside olabilir, emülsiyonlar ayrışabilir yahut renk ve koku değişebilir. Araştırmalar, açılmamış eserlerin de son kullanma tarihinden sonra etkinliğini yitirebileceğini ve cilt tahrişi yahut alerjik tepki riski yaratabileceğini gösteriyor. Bu nedenle, ambalaj açılmamış olsa bile tarihi geçmiş eserleri kullanmaktan katiyetle kaçınalım” ihtarında bulundu. Bazı makyaj materyallerinde son kullanma tarihi yazmıyor. Prof. Dr. Aslı Tatlıparmak, son kullanma tarihi yazmayan eserlerle ilgili genel kullanım formunu ise şöyle açıkladı:
“Maskara 3–6 ay, fondöten ve kapatıcı 6–12 ay, toz eserler ve dudak eserleri ise 1–2 yıl içinde kullanılmalı. Lakin unutmayalım bu genel bir ibaredir. Yani bu mühletler dolmasa bile eserde renk, koku yahut dokuda değişiklik görülürse kullanımı çabucak bırakmak gerekiyor.”
