Bir milyon şahısta görülüyor! İlaca dirençli nöbetlerde “epilepsi pili” umut oluyor

Hayatı tehdit edebiliyor

Epilepsi her yaşta gelişebilen bir hastalık olsa da hayatın erken ve geç devirlerinde daha sık görülüyor. En riskli kümeleri 0-10 yaş ortası çocuklar ile 65 yaş ve üzerindeki bireyler oluşturuyor. Epilepsi tedavi edilmediğinde eğitim ile iş hayatında kesintilere, toplumsal izolasyona ve özgüven meselelerine, nadiren de olsa hayatı tehdit edebilen tablolara yol açabiliyor. Lakin, son yıllarda tedavisinde yaşanan değerli gelişmeler sayesinde artık hastaların ömür kalitesini düşüren bir sorun olmaktan çıkıyor. Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Kemal Paksoy, günümüzde epilepsi tedavisinde maksadın hastaların nöbet geçirmelerini önlemek ve olağan bir ömür sürmelerini sağlamak olduğunu belirterek, “Tedavide nöbetleri büsbütün durdurmak yahut sıklığı ile şiddetini azaltmak temel prensibimizdir. Hakikat tedaviyle hastaların yüzde 70’inde nöbetler ilaç tedavisiyle büsbütün denetim altına alınabilirken, direnç gösteren 30’luk kısmı için cerrahi prosedürler ve epilepsi pili tedavisi üzere güçlü seçeneklerin olması büyük bir umut kaynağıdır” diyor. 

Her iki hastadan birinde nedeni bilinmiyor!

Epilepsi hastalarının yaklaşık yarısında kesin bir nedeni tespit edilemiyor. Aile hikayesi ve spesifik gen mutasyonları ile beyin tümörleri üzere yapısal bozukluklar, belirlenen en yaygın nedenlerini oluşturuyor. Bunların yanı sıra baş travmaları ile beyin ve beyin zarı iltihapları (menenjit ve ensefalit) serebrovasküler olaylar (inme ve beyin kanaması) ile metabolik etkenler (hipoglisemi) de epilepsiye yol açabiliyor.

Nöbet gelmeden evvel sinyal verebiliyor!

Epilepsi belirtileri, beynin hangi bölgesinin etkilendiğine bağlı olarak çok geniş bir yelpazede değişebiliyor. Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Kemal Paksoy, bazı hastaların nöbetten çabucak evvel garip bir his yaşadıklarını anlatarak, “Yanık plastik kokusuna benzeri bir koku, mide bulantısı yahut ağır bir kaygı hissi olabilir. Bunlar ‘haberci belirtiler’ olarak adlandırılır” diyor. Birtakım durumlarda şuurun büsbütün kapanmayabileceğini tabir eden Doç. Dr. Kemal Paksoy, epilepsinin öteki belirtilerini şöyle açıklıyor: “Vücudun bir bölgesinde (el ve yüz gibi) seğirmeler, boşluğa bakma, etraftan kopma ve anlamsız hareketler üzere kısmi belirtiler gelişebilir. Yaygın belirtilerde ise şuur kaybı eşlik eder. Bedenin ansızın kaskatı kesilmesi ve akabinde şiddetli sarsıntılar yaşanabilir. Bunların yanı sıra birkaç saniye süren ‘dalma atakları’ ve kas gücünün ansızın kaybolmasıyla ‘yığılıp kalma’ formunda klinik belirtiler ortaya çıkabilir.”

İlaca dirençli nöbetlere “epilepsi pili”

Epilepsi tedavisinde gaye, hastanın nöbet geçirmesini önleyerek olağan bir ömür sürmesini sağlamak. Doç. Dr. Kemal Paksoy, günümüzde epilepsi tedavisinden hayli başarılı sonuçlar elde edildiğini vurgulayarak, “Her 10 hastadan 7’sinde hakikat tedaviyle nöbetler denetim edilebilmektedir. Ayrıyeten, hastalar uzun yıllar nöbetsiz kaldıktan sonra doktor kontrolünde ilaçlarını bırakabilmekte ve hayatına nöbetsiz devam etmektedir” diyor. Lakin, ilaç tedavisi birçok hastada nöbetleri denetim altına alabilse de birtakım hastalar için bu sistem kâfi olmuyor. İşte bu noktada toplumda “epilepsi pili” olarak bilinen ve Vagal Hudut Stimülasyonu olarak isimlendirilen yol değerli bir alternatif tedavi seçeneği sunuyor.

Nöbet sıklığında en az yüzde 50 azalma!

Vagal Hudut Stimülasyonu (VNS), ilaç tedavisine cevap vermeyen hastalarda nöbet denetimini sağlamak hedefiyle başvurulan ileri seviye bir nöromodülasyon usulü. En az iki yahut üç antiepileptik ilacın uygun dozda kullanılmasına karşın nöbetlerin devam etmesi, nöbet odağının beynin kritik bir bölgesinde (konuşma yahut hareket merkezi gibi) olması ve bu bölgenin ameliyatla çıkarılamaması durumunda tercih ediliyor. Epilepsi pili nöbetleri büsbütün ortadan kaldırmasa da birçok hastada besbelli bir güzelleşme sağlayabiliyor. Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Kemal Paksoy, epilepsi pili uygulanan yaklaşık her iki hastadan birinde nöbet sıklığında en az yüzde 50 oranında azalma sağlandığına işaret ederek, “Bazı hastalarda ise nöbetler daha kısa sürmekte ve daha hafif geçmektedir. Bu prosedürün en değişik özelliği ise tesirinin vakitle artmasıdır. Birinci 3 ayda muvaffakiyet oranı daha düşükken, birinci yılın sonunda hastaların yaklaşık yarısında yüzde 50 oranında düzgünleşme görülür. Beşinci yılın akabinde bu oranlar yüzde 60-70 düzeylerine kadar çıkabilir. Hastaların yüzde 5-8’inde ise nöbetler büsbütün kesilmektedir” diye konuşuyor.

Cerrahi süreçle bedene yerleştiriliyor!

“Vagal Hudut Stümilasyonu, boyun bölgesinde yer alan vagus hududu üzerine yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla hudut sistemine belli aralıklarla elektriksel ikazlar gönderilmesi prensibine dayanıyor. Bu ihtarlar beyinde nöbet gelişiminden sorumlu olan bölgelerdeki olağandışı elektriksel aktivitenin düzenlenmesine dayanak oluyor. Beyin ve Hudut Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Kemal Paksoy, epilepsi pilinin cerrahi süreçle bedene yerleştirildiğini belirterek, kelamlarına şöyle devam ediyor: “Önce göğüs bölgesinde küçük bir kesi açılır ve epilepsi pili köprücük kemiğinin altındaki bölgeye yerleştirilir. Daha sonra, aygıttan çıkan ince elektrotlar, uzunluğundan açılan küçük bir kesiden, boyun bölgesinin sol tarafından geçen vagus hududuna bağlanır. Vagus sonu, beyinle bedenin pek çok bölgesi ortasında bağlantı sağlayan hudutlardan biri olarak bilinir. Göğüs bölgesine yerleştirilen aygıt muhakkak aralıklarla vagus sonuna elektriksel ikazlar gönderir. Bu ikazlar, beyindeki olağandışı elektriksel aktivitenin düzenlenmesine yardımcı olarak epilepsi nöbetlerinin sıklığını ve şiddetini azaltmayı maksatlar. Akabinde cilt kapatılarak operasyon tamamlanır. Aygıtın ayarları doktor tarafından hastanın nöbet sıklığına ve şiddetine nazaran programlanır.”