Kapalı tehlike mevsim değişimi! Kronik hastalıklar için risk kapıda mı?
Mevsimsel değişiklikler, hava sıcaklıklarındaki ani farklılıklar ve kapalı alanlarda geçirilen mühletin artması, bağışıklık sistemi üzerinde direkt tesirli olabiliyor. Bilhassa kronik hastalığı bulunan bireylerde bu devirlerde enfeksiyonlar daha sık görülürken, metabolik hastalıklara bağlı şikâyetlerde de artış yaşanabiliyor. Diyabet, hipertansiyon, tiroit hastalıkları ve karaciğer rahatsızlıkları, erişkin yaş kümesinde en sık karşılaşılan sıhhat problemleri ortasında yer alırken; sıhhatsiz hayat alışkanlıkları birtakım kanser çeşitlerinin gelişme riskini de artırabiliyor.
İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Sadi Rüştü Vural, bilhassa 40 yaş sonrası tertipli sıhhat denetimlerinin ihmal edilmemesi gerektiğine dikkat çekerek, erken teşhisin birçok hastalıkta tedavi muvaffakiyetini artırdığını belirtti. Uzm. Dr. Vural, kronik hastalıkların birçok vakit sinsi belirtilerle ortaya çıktığını tabir ederek şu bilgileri verdi: “Yorgunluk, halsizlik, iştah değişiklikleri, sindirim sistemi sorunları, ani kilo değişimleri ve uzun süren şikâyetler sadece metabolik hastalıkların değil, kimi kanser çeşitlerinin de erken belirtileri ortasında yer alabiliyor. Sistemli kan testleri ve tabip denetimleri sayesinde bu hastalıklar erken periyotta tespit edilebiliyor. Bilhassa sindirim sistemi ve karaciğerle ilgili belirtilerin uzun mühlet devam etmesi durumunda kesinlikle kıymetlendirme yapılması gerekiyor.”
Yaşam alışkanlıkları hastalık riskini etkiliyor
Kronik hastalıkların görülme sıklığında hayat usulünün kıymetli rol oynadığı biliniyor. Sistemsiz beslenme, fizikî hareketsizlik, yetersiz uyku ve ağır gerilim, bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olurken metabolik dengeyi de olumsuz etkileyebiliyor. Sigara ve alkol kullanımı ise sırf kalp-damar hastalıklarıyla değil, kimi kanser tipleriyle de ilişkilendiriliyor. Sağlıklı ömür alışkanlıklarının hastalıklardan korunmada kıymetli olduğunu belirten Uzm. Dr. Vural, şöyle konuştu: “Dengeli beslenme, kâfi sıvı tüketimi, nizamlı fizikî aktivite ve kaliteli uyku, bağışıklık sisteminin desteklenmesine yardımcı olur. Bilhassa mevsim geçişlerinde zerzevat ve meyve tüketiminin artırılması metabolik sıhhatin korunmasına katkı sağlar. Sigara ve alkol kullanımının sonlandırılması da hem kronik hastalık hem de kimi kanser tiplerinin riskini azaltabilir.”
Düzenli takip erken müdahale bahtı sağlıyor
Kronik hastalıkların denetim altında tutulabilmesi için nizamlı takip büyük kıymet taşıyor. Uzmanlar, bilhassa diyabet, hipertansiyon, tiroit ve karaciğer hastalığı bulunan bireylerin periyodik denetimlerini aksatmaması gerektiğini vurguluyor. Nizamlı laboratuvar testleri ve tarama programları sayesinde hastalıklara bağlı komplikasyonların önüne geçilebiliyor. Erken müdahalenin ömür kalitesi açısından değerli olduğuna dikkat çeken Uzm. Dr. Vural, “Kronik hastalıkların nizamlı takip edilmesi, hastalığın ilerleme suratını azaltabilir ve komplikasyon riskini düşürebilir. Bilhassa sindirim sistemi hastalıkları ve kanser taramalarında erken teşhis, tedavi sürecini olumlu etkileyen değerli faktörlerden biridir” dedi.
Bağışıklık sistemi ve enfeksiyonlara dikkat
Bağışıklık sisteminin zayıflaması, enfeksiyonlara karşı bedenin savunmasını azaltabiliyor. Mevsim geçişlerinde sık görülen üst teneffüs yolu enfeksiyonları, bilhassa kronik hastalığı bulunan bireylerde daha ağır seyredebilirken günlük hayat alışkanlıkları bağışıklık sistemi üzerinde belirleyici rol oynuyor. Uzm. Dr. Vural, bağışıklık sisteminin desteklenmesi için sistemli ömür alışkanlıklarının kıymetine dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu: “soğuk ve değişken hava kuralları bağışıklık karşılığını etkileyebilir. Sistemli uyku, hijyen kurallarına dikkat edilmesi, kâfi ve istikrarlı beslenme ile fizikî aktivitenin sürdürülmesi bağışıklık sisteminin korunmasına yardımcı olur. Bilhassa kronik rahatsızlığı bulunan bireylerin enfeksiyon belirtilerini yakından takip etmesi kıymet taşır.”
Sindirim sistemi sıhhati ihmal edilmemeli
Sindirim sistemi ve metabolik sıhhat birbiriyle yakından bağlı bulunuyor. Karaciğer ve pankreas işlevlerindeki değişiklikler metabolik dengeyi etkileyebilirken, uzun süren sindirim sistemi şikâyetleri birtakım kıymetli hastalıkların habercisi olabiliyor. Sindirim sistemi belirtilerinin dikkate alınması gerektiğini söz eden Uzm. Dr. Vural, “Karın ağrısı, şişkinlik, sistemsiz bağırsak alışkanlıkları ve sindirim problemlerinin uzun mühlet devam etmesi durumunda kıymetlendirme yapılmalıdır. Lifli besinlerle beslenmek, kâfi sıvı tüketmek ve tertipli antrenman yapmak hem sindirim sistemi hem de metabolik sıhhat açısından yarar sağlayabilir” dedi.
Ruhsal sıhhat da metabolik sistemi etkiliyor
Yoğun gerilim ve tasa durumlarının sırf ruhsal sıhhati değil, fizikî sıhhati da etkileyebildiği belirtiliyor. Uzun müddetli gerilimin kan şekeri, tansiyon ve sindirim sistemi üzerinde olumsuz tesirler oluşturabileceği tabir ediliyor. Gerilim idaresinin ehemmiyetine değinen Uzm. Dr. Vural, “Yoğun stres altında metabolik istikrarda değişiklikler görülebilir. Günlük hayat içerisinde nefes antrenmanları, tertipli uyku, toplumsal dayanak ve gevşeme formülleri hem ruhsal hem de fizikî sıhhatin korunmasına katkı sağlayabilir. Kronik hastalıkların idaresinde bedensel ve ruhsal sıhhatin birlikte kıymetlendirilmesi gerekir” tabirlerini kullandı.
Günlük hayatta uygulanabilecek kolay lakin tertipli alışkanlıkların kronik hastalık riskini azaltmada kıymetli rol oynadığını belirtiliyor. İstikrarlı beslenme, hareketli hayat, kâfi uyku, hijyen kurallarına dikkat edilmesi ve tertipli sıhhat denetimleri; hem bağışıklık sisteminin güçlenmesine hem de metabolik sıhhatin korunmasına katkı sağlayabiliyor. Bilhassa kronik hastalığı bulunan bireylerin doktor denetimlerini ihmal etmemesi ve önerilen tarama programlarını nizamlı sürdürmesi öneriliyor.
