Prof. Dr. Abdülkadir Gündüz, bahar yağışlarıyla birlikte tabiatta mantar oluşumunun arttığını belirterek denetimsiz yabani mantar tüketiminin önemli zehirlenmelere yol açabileceği ikazında bulundu. Gündüz, Türkiye’nin iklim yapısı ve bitki örtüsü nedeniyle yabani mantarların yetişmesi açısından epeyce uygun bir ülke olduğunu söz ederek yağışların arttığı ilkbahar ve sonbahar aylarında mantar zehirlenmesi hadiselerinde artış olduğuna dikkat çekti. Mantar zehirlenmelerinde belirtilerin tüketilen mantarın cinsine nazaran değişebildiğini kaydeden Prof. Dr. Abdülkadir Gündüz, birtakım cinslerde şikâyetlerin birinci birkaç saat içinde ortaya çıktığını, kimi ölümcül tiplerde ise belirtilerin 6 ila 24 saat sonra başlayabildiğini söyledi.
Zehirlenme durumlarında geç başlayan belirtilerin daha tehlikeli olabileceğini vurgulayan Gündüz, “Özellikle geç başlayan bulgular önemli karaciğer hasarıyla bağlı olabilir. Birtakım hastalarda ise belirtiler süreksiz olarak düzelebilir fakat bu yalancı düzgünlük hali sonrasında ağır organ yetmezlikleri gelişebilir” dedi. Gündüz, ölümcül zehirlenmelere en sık “ölüm meleği mantarı” olarak bilinen ‘Amanita phalloides’ tipi mantarın neden olduğunu ve bu tıbbın zehirsiz mantarlarla çok kolay karıştırılabildiğini belirterek tabiattan bilinçsiz mantar toplama, halk ortasındaki yanlış inanışlar ve mantarların imgesine bakılarak ayırt edilmeye çalışılmasının riski artırdığını kaydetti.
“Ülkemizde mantar zehirlenmeleri sık karşılaştığımız bir durum. Bilhassa ilkbahar ve sonbahar aylarında daha fazla görüyoruz. İlkbahar aylarında fazla görülmesinin en kıymetli nedeni, yağış ve nem oranının yükselmesidir. Bu ortam, mantar yetişmesi için uygun bir iklim oluşturuyor. Orman altlarında ve meralarda önemli formda mantar yetişmesi oluyor. İnsanlarımız da kültürel olarak komşuları ve akrabalarıyla mantar toplama alışkanlığına sahip. Münasebetiyle ortak toplanan mantarlar nedeniyle, aile bireyleri ya da komşular ortasında bilhassa kümelenme halinde zehirlenmelerle karşılaşıyoruz. Mesela bir aileden 4-5 kişi tıpkı anda zehirlenmiş olabiliyor. Zira birlikte mantar toplamışlar, konuta getirmişler ve akşam pişirip yemişler. Bu durum toplu, aile içi kümelenme halinde zehirlenme olarak karşımıza çıkıyor. Bu çeşit zehirlenmeleri bilhassa sonbahar ve ilkbaharda sık görüyoruz” dedi.
“Mantar zehirlenmelerinde belirtilerin başlaması, mantarın cinsine nazaran değişebiliyor. Birkaç saat içinde belirti veren mantar çeşitleri olduğu üzere, 6 saat ya da 24 saat sonra belirti veren çeşitler de var. Erken belirti verenler ekseriyetle daha az tehlikeli olsa da geç periyotta belirti veren mantar zehirlenmeleri daha tehlikeli olabiliyor. Bunlar karaciğer ve böbrek yetmezliği üzere çok önemli meselelerle karşımıza gelebiliyor. Birinci devirde zehirlenme belirtileri olağana dönebiliyor, kişi kendini yeterli hissedebiliyor; lakin sonrasında tekrar kötüleşme görülebiliyor. Bilhassa zehirli çeşitlerde bu durum daha sık yaşanıyor. Geç devir belirti veren mantar zehirlenmelerinde daha dikkatli olmamız gerekiyor. Zira bunlar daha ölümcül sonuçlarla karşımıza çıkabiliyor. Ormanlık ve yeşillik alanların daha fazla olduğu bölgelerde risk artıyor.
En çok Karadeniz Bölgesi’nde görülüyor. Karadeniz Bölgesi ilkbahar ve sonbaharda çok yağış alıyor. Yaylalar ve orman altları epeyce nemli oluyor. Bu nemli ve yağışlı ortam, mantarlar için çok uygun bir yetişme alanı oluşturuyor. Bölgemizde önemli bir mantar çeşitliliği bulunuyor. Karadeniz Bölgesi’nde yüz yıllardır süregelen bir mantar toplama kültürü ve aktifliği var. Lakin mantarların toplanması uzmanlık gerektiriyor. Zira zehirli mantarı ayırt etmek bazen uzmanların bile zorlandığı bir durum olabiliyor. Bu nedenle tabiattan topladığımız mantarları uzman denetiminden geçirmeden tüketirsek önemli zehirlenme riskiyle karşılaşabiliriz. Bilhassa Amanita phalloides olarak bilinen “ölüm meleği” tipi mantar, pak ve zehirsiz mantarlarla karışma riski çok yüksek olan bir çeşittir. Karadeniz Bölgesi’nde de bulunabilen bir mantardır. Bu nedenle çok dikkatli olmak gerekiyor. Uzman denetimi olmadan tabiattan toplanıp tüketilen mantarların tamamı zehirlenme riski taşır. Bu hususta çok dikkatli olmamız gerekiyor” tabirlerini kullandı.
