Toplumsal medya vücut algısını bozuyor! Filtreler kusursuzluk algısını güçlendiriyor
Mükemmeliyetçilik yeme davranışını etkileyebiliyor!
Mükemmeliyetçilik, denetim gereksinimi ve hislerin yer değiştirmesinin, yeme bozukluklarının anlaşılmasında değerli ruhsal dinamikler ortasında yer aldığını lisana getiren Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu, “Özellikle mükemmeliyetçi kişilik özellikleri, yeme bozukluklarının gelişiminde ve sürdürülmesinde bariz bir rol oynar” dedi. Bu durumun en çarpıcı halde Anoreksiya Nervoza örneğinde görüldüğüne değinen Elbaşoğlu, “Mükemmeliyetçi bireyler için denetim duygusu hayati bir ehemmiyete sahiptir ve bu denetim gereksinimi birçok vakit vücut ve yeme davranışı üzerinden sağlanmaya çalışılır. Kişi, yeme nizamını ve vücudunu ‘kusursuz’ hale getirdiğinde hayatındaki başka alanların da yoluna gireceğine inanabilir. Bu fikir yapısı, yeme davranışını sadece fizikî bir muhtaçlık olmaktan çıkarıp ruhsal bir denetim aracına dönüştürür” açıklamasını yaptı.
Kontrolünü kaybeden kişi bunu vücudunu denetim ederek telafi etmeye çalışabilir!
Yeme bozukluklarında sıkça karşılaşılan bir öbür düzeneğin ise ‘yer değiştirme’ olduğunu aktaran Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu, “Bu savunma düzeneği, bireyin bir alanda yaşadığı duyguyu öbür bir alana yönlendirmesi biçiminde işler” dedi. Denetim hissini hayatının farklı alanlarında kaybeden bir kişinin, bu gereksinimini vücudunu denetim ederek telafi etmeye çalışabileceği örneğini paylaşan Elbaşoğlu, şöyle devam etti: “Özellikle baskıcı aile yapıları yahut ağır kontrol içeren etraflarda büyüyen bireylerde, denetim edilebilen ender alanlardan biri vücut olabilir. Bu nedenle kişi, yemek yeme davranışı üzerinden hem denetim hissini tekrar kazanmaya hem de içsel tansiyonunu azaltmaya çalışır. Ergenlik devrinde ise bu durum daha da bariz hale gelir; zira bu devir, bireyin bağımsızlık arayışı ile ebeveyn otoritesi ortasında çatışmaların ağır yaşandığı bir süreçtir. Yeme davranışı, bu çatışmanın hem sembolik hem de somut bir tabir alanına dönüşebilir.”
Beden Dismorfik Bozukluğu, vücudun çarpık algılanmasına yol açar!
Sosyal medyanın vücut algısı üzerindeki tesirinin günümüzde yadsınamaz bir gerçeklik olduğuna dikkat çeken Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu, “Yeme bozukluklarında sıkça görülen Vücut Dismorfik Bozukluğu, bireyin kendi vücudunu çarpık ve gerçek dışı bir halde algılamasına neden olur” dedi. Toplumsal medya platformlarında yaygın olarak kullanılan filtrelerin, kusursuzluk algısını güçlendirirken, bireylerin kendilerini bu idealize edilmiş imgelerle kıyaslamasına yol açtığını kaydeden Elbaşoğlu, “Özellikle ince vücut tipinin hoşluk, muvaffakiyet ve denetim üzere olumlu özelliklerle ilişkilendirilmesi, bu algıyı daha da pekiştirir. Araştırmalar, zayıflığı idealize eden içeriklere ağır formda maruz kalan bireylerde, vücut memnuniyetsizliğinin ve olumsuz benlik algısının arttığını gösteriyor” formunda konuştu.
Sosyal medyadaki ‘kusursuz’ vücutlar ergenleri yetersiz hissettirebilir!
Sosyal medya tesirinin bilhassa ergenler üzerinde daha güçlü olduğunun altını çizen Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu, “Kimlik gelişiminin ve bedensel değişimlerin ağır yaşandığı bu devirde, gençler dış tesirlere daha açıktır. Toplumsal medyada sunulan ‘kusursuz’ vücut imgeleri, ergenlerin kendi vücutlarını yetersiz görmelerine neden olabilir” dedi. Lakin yeme bozukluğu olan bireylerin sırf ülkü vücuda ulaşmaya çalışmadığını vurgulayan Elbaşoğlu, “Aynı vakitte kendi mevcut vücutlarını de gerçekçi olmayan bir biçimde algılarlar. Epey zayıf bir kişi kendisini hâlâ kilolu olarak kıymetlendirebilir. Bu durum, sorunun sadece dış tesirlerle değil, tıpkı vakitte içsel algı bozukluklarıyla da bağlı olduğunu gösterir” sözlerini kullandı.
Yeme bozuklukları yalnızca yemekle ilgili değil!
Diyet yapma ile yeme bozuklukları ortasındaki farkın da bu noktada belirginleştiğine işaret eden Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu, “Her ne kadar yüzeyde benzeri davranışlar içeriyor üzere görünseler de, iki durumun altında yatan zihinsel ve duygusal süreçler hayli farklıdır” dedi. Diyet yapmanın çoklukla muhakkak bir maksat doğrultusunda, denetimli ve hudutlu bir süreyi kapsayan bir davranış olduğunu; buna karşılık yeme bozukluklarında bireyin zihninin daima olarak yemek yememek ve vücut üzerine ağırlaştığını kaydeden Elbaşoğlu, kelamlarını şöyle tamamladı: “Bu niyetler kişinin günlük ömrünün büyük bir kısmını kaplar ve önemli bir zihinsel meşguliyet yaratır. Ayrıyeten yeme bozukluklarında yeme davranışının manası da farklıdır. Bu durum, sadece beslenme ile ilgili bir sorun değil; denetim, bedel, yeterlilik ve kimlik üzere daha derin ruhsal gereksinimlerle bağlantılıdır. Bu nedenle yeme bozukluklarını sadece “yemekle ilgili bir sorun” olarak pahalandırmak yetersiz kalır. Aslında bu bozukluklar, bireyin kendi iç dünyasında istikrar kurma gayretinin, denetim muhtaçlığının ve duygusal çatışmalarının bir yansımasıdır.”
