Uykuya dalma müddetini uzatıyor
Akşam saatlerinde maruz kalınan ışığın tesirinin birden fazla vakit yanlış anlaşıldığını belirten Göz Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Serkan Biliş’e göre sıkıntı göz dokularının ziyan görmesinden çok, bedenin biyolojik saatinin etkilenmesiyle ilgili. Güneş ışığının içeriğinde bulunan kısa dalga uzunluklu mavi spektrum, gündüz saatlerinde son derece değerli fizyolojik fonksiyonlara sahiptir. Bu ışık uyanıklığı artırır, bilişsel performansı dayanaklar ve ruh hali düzenlenmesine katkı sağlar. Fakat birebir mavi spektruma gece saatlerinde maruz kalınması, gözdeki ışığa hassas özel hücreler aracılığıyla beyne gündüz sinyali gönderilmesine neden olabilir. Bu durum uyku hormonu melatoninin salgılanmasını geciktirebilir ve uykuya dalma müddetini uzatabilir. Op. Dr. Serkan Biliş, burada kelam konusu olan tesirin retina hasarı değil, biyolojik zamanlamanın kayması olduğunu vurguluyor.
Camın renginden çok optik özellikleri önemli
Piyasada “mavi ışık gözlüğü” olarak sunulan eserlerin tıpkı özellikte olmadığını belirten Dr. Biliş, camın renginden çok optik özelliklerinin kıymetli olduğunu söz ediyor. Bilimsel açıdan belirleyici olan, lenslerin hangi dalga uzunluklarını ne oranda geçirdiğini gösteren spektral geçirgenlik özellikleridir. Sarı tonlu filtreler kısa dalga uzunluğunun bir kısmını azaltarak daha çok görsel konfor sağlar. Amber filtreler, bilhassa 480 nanometre altındaki mavi spektrumu yüksek oranda azaltabildiği için akşam saatlerinde melatonin baskılanmasını azaltmaya yardımcı olabilir. Kırmızı filtreler ise mavi ve yeşil dalga uzunluğunun değerli kısmını keserek düşük ışık ortamı hissi oluşturur ve uykuya geçiş devrinde tercih edilebilir. Bu tıp gözlükler göz hastalıklarını önleyen tıbbi aygıtlar değil, ışık maruziyetinin zamanlamasını düzenlemeye yardımcı optik araçlar olarak değerlendirilmelidir
Koyu cam tek başına hami değil
Renkli camlarla ilgili sık yapılan bir yanılgıya da dikkat çeken Op. Dr. Serkan Biliş, koyu camın tek başına gözetici manasına gelmediğini söylüyor. Ortam daha karanlık algılandığında pupilla fizyolojik olarak genişleyebilir. Bu durum olağandır; fakat dış ortamda kullanılan gözlüklerin kesinlikle UV muhafazası sağlaması gerekir. UV400 standardı yahut muadil müdafaa sunmayan renkli camlar güneş altında gözetici değildir. Bu mevzu sirkadiyen gözlüklerden çok güneş gözlüğü güvenliği ile ilgilidir.
Destekleyici olabilir
Akşam saatlerinde ağır ekran maruziyeti olan bireylerde, vardiyalı çalışanlarda yahut uykuya dalma zahmeti yaşayan bireylerde bu tıp filtrelerin, uygun hayat alışkanlıkları ile birlikte kullanıldığında destekleyici olabileceğini belirten Dr. Biliş, dijital göz yorgunluğunun en sık nedenlerinin ise az göz kırpma, göz kuruluğu, uzun müddet yakın odaklanma ve uygun olmayan ortam aydınlatması olduğunu hatırlatıyor. Bu nedenle sadece gözlük kullanımının tüm şikâyetleri ortadan kaldırmasının beklenmemesi gerektiğini söz ediyor.
Uyku tertibini desteklemenin en tesirli yolları var
Op. Dr. Serkan Biliş’e nazaran uyku sistemini desteklemenin en tesirli yolu, sabah saatlerinde doğal gün ışığına maruz kalmak, akşam saatlerinde loş ve sıcak tonlu aydınlatma tercih etmek ve yatmadan evvel ekran mühletini azaltmak üzere ışık hijyeni alışkanlıklarını benimsemekten geçiyor. Gerektiğinde akşam saatlerinde spektral filtreli gözlükler bu sürece yardımcı olabilir. Op. Dr. Serkan Biliş, bu eserlerin ne sırf bir moda ögesi ne de tek başına bir tedavi metodu olduğunu belirterek, hakikat vakitte ve yanlışsız formda kullanıldıklarında çağdaş hayatın artan yapay ışık yükünü dengelemeye yardımcı olabileceklerini tabir ediyor. Devam eden uyku problemleri olan bireylerin ise kesinlikle bir uzmana başvurması gerektiğini kelamlarına ekliyor.
