Hipertansiyondan mide kanserine! Çok tuz tüketimi bu türlü ziyan veriyor
Atmaca, “11-17 Mayıs Dünya Tuza Dikkat Haftası” hasebiyle AA muhabirine yaptığı açıklamada, kimyasal ismiyle sodyum klorür (NaCl) olan tuzun bedende elektrolit misyonu gördüğünü ve sıvı istikrarında kritik rol oynadığını söyledi.
Aşırı tuz tüketiminin bedende su tutulmasına ve kan hacminin artmasına yol açtığını tabir eden Atmaca, “Bu durum direkt kan basıncını yükseltir. Oluşan hipertansiyona bağlı olarak da miyokard infarktüsü, kalp yetmezliği ile iskemik ve hemorajik inme üzere kardiyovasküler hastalık riskleri besbelli biçimde artar.” dedi.
Atmaca, tuzun bilinen en değerli sıhhat tesirinin hipertansiyon olduğunu, bunun dışında fazla tuzun böbreklerde hiperfiltrasyona neden olarak böbrek yetmezliğine taban hazırladığını ve bilhassa diyabet hastalarında bu riskin daha önemli hale geldiğini vurguladı.
Uzun vadede fazla sodyum alımının böbreklerden kalsiyum atılımını artırarak osteoporoz gelişimini kolaylaştırdığını belirten Atmaca, “Midede irritasyona ve buna bağlı bakteri kolonizasyonuna yol açabiliyor. Bilhassa tuz alımının işlenmiş besinlerle birlikte olması, mide kanseri riskini artırmaktadır. Karaciğer yağlanması, demans ve insülin direnci oluşumunu kolaylaştırdığını gösteren deliller da vardır.” diye konuştu.
Günlük tuz tüketimi en fazla 5 gram olmalı
Doç. Dr. Atmaca, Dünya Sağlık Örgütünün 2026 yılı datalarına nazaran, sağlıklı bir yetişkinin günlük tuz tüketiminin en fazla 5 gram olması gerektiğini, bunun da yaklaşık bir çay kaşığı dolusu tuza ya da 2 bin miligram sodyuma eş bedel olduğunu lisana getirdi.
Günlük tuz gereksiniminin yaklaşık yüzde 75-80’inin yemeklere eklenen tuzdan değil, hazır besinlerdeki “gizli tuzdan” kaynaklandığına işaret eden Atmaca, işlenmiş et eserleri, hazır çorbalar, bulyonlar, turşular, salamura eserler, peynir çeşitleri, hazır soslar, atıştırmalıklar ile hazır ve dondurulmuş besinlerin yüksek ölçüde sodyum içerdiğine dikkati çekti.
Bir kase hazır çorbanın günlük tuz muhtaçlığının yarısından fazlasını tek başına karşılayabildiğini vurgulayan Atmaca, bireylerin yemeklerini mesken ortamında hazırlaması ve pişirme sürecinde tuz kullanımını azaltmasının önerildiğini, bu yolla eklenen tuz ölçüsü üzerinde direkt denetim sağlanabileceğini kaydetti.
Atmaca, vakit içinde damak tadının düşük tuz düzeyine ahenk gösterdiğinin bilimsel olarak ortaya konulduğunu belirterek, yemekleri lezzetlendirmek için karabiber, kekik, nane, kimyon, pul biber, sarımsak ve limon suyu üzere alternatiflerin kullanılabileceğini tabir etti.Sofrada tuzluk bulundurulmamasını öneren Atmaca, “Yemeğin tadına evvel tuzsuz bakılmalı.” dedi.
Paketli eserlerde etiket okuma alışkanlığının değerine dikkati çeken Atmaca, “100 gramda 1,25 gram sodyum, yani yaklaşık 3 gram tuz üzerindeki eserler yüksek tuzlu kabul edilir. Daha düşük tuz içeren eserler tercih edilmelidir.” sözlerini kullandı.Atmaca, bol su tüketiminin böbreklerin fazla sodyumu atmasına yardımcı olduğunu, asıl tahlilin ise tuzu azaltmak olduğunu söyledi.
Son yıllarda market raflarında sıkça görülen düşük sodyumlu tuzlara ait de değerlendirmede bulunan Atmaca, bu eserlerin klasik sofra tuzundaki sodyum oranının düşürülüp yerine potasyum klorür eklenmesiyle üretildiğini anlattı.
Atmaca, düşük sodyumlu tuzların yaklaşık yüzde 65-70 oranında sodyum klorür, yüzde 25-30 oranında potasyum klorür ve yüzde 10 civarında magnezyum sülfat içerdiğini belirterek, “Bu sayede birebir ölçüde tuz kullanıldığında bedene giren sodyum ölçüsü yaklaşık yüzde 30 azalırken, potasyum alımı artar.” formunda konuştu.
Hipertansiyon hastaları, kalp-damar hastalığı riski taşıyanlar ve orta yaş üzerindeki bireylerin düşük sodyumlu tuzlardan yarar görebileceğini söyleyen Atmaca, Dünya Sıhhat Örgütü kılavuzlarında böbrek hastalığı olmayan ve potasyum atılımını engelleyen ilaç kullanmayan yetişkinlerin bu eserleri tercih edebileceğinin belirtildiğini aktardı.
Doç. Dr. Atmaca, “Fazla tuz tüketimi hipertansiyondan böbrek yetmezliğine, mide kanserinden kalp-damar hastalıklarına kadar birçok önemli sıhhat meselesine yol açabiliyor.” değerlendirmesini yaptı.
