‘Yavaş kilo ver’ efsanesi çöktü mü? Yılların kuralı sarsıldı, bilimden aykırı köşe sonuç

Avrupa’nın en büyük obezite kongresi

Türkiye’de düzenlenen Avrupa Obezite Kongresi’nde açıklanan yeni bir araştırma, kilo verme dünyasında adeta bir sarsıntı tesiri yarattı. Norveç’teki Vestfold Hastanesi’nden uzmanların yürüttüğü çalışma, 284 obez yetişkini kapsıyor ve iki farklı kilo verme yaklaşımını direkt karşılaştırıyor: Süratli kilo verme programı ve kademeli kilo verme programı. Sonuçlar mı? Epey net. Süratli kilo verme programına katılanlar, 16 haftalık süreçte beden yüklerinin ortalama yüzde 12,9’unu kaybetti. Kademeli kilo veren küme ise tıpkı müddette yüzde 8,1 kaybetti. Yani süratli kilo verenler, kademeli gidenlere kıyasla yaklaşık yüzde 60 daha fazla kilo verdi.

Peki ya bir yıl sonra? İşte asıl sürpriz burada. Bir yıllık takip sonunda süratli kilo veren kümenin kaybettiği yük yüzde 14,4 olarak ölçüldü. Kademeli küme ise yüzde 10,5’te kaldı. Yani süratli kilo verenler yalnızca daha çok vermekle kalmadı, verdiklerini daha yeterli korudu.

Program nasıl işledi?

Çalışmanın ayrıntıları da epey ilgi cazibeli. Süratli kilo verme programındaki iştirakçilere 16 haftalık süreç boyunca kademeli olarak artan kalori limitleri uygulandı. Birinci sekiz haftada günlük kalori alımı 1.000 ile sonlandırıldı. Dokuzuncu ile on ikinci hafta ortasında bu limit 1.300 kaloriye çıkarıldı. Son dört haftada ise 1.500 kalori hedeflendi. Kademeli kilo verme kümesine ise farklı bir formül uygulandı: Günlük kalori alımını olağan seviyelerinden 1.000 kalori azaltmaları istendi. Bu kümedeki iştirakçiler günde ortalama 1.400 kalori tükettiğini bildirdi. 16 haftalık kilo verme basamağının akabinde her iki küme da tıpkı 36 haftalık kilo müdafaa programına alındı. Bu sayede asıl test başladı: Verilen kilolar geri gelecek miydi?

‘Yaygın inanç sorgulanıyor’

Araştırmanın baş muharriri Dr. Line Kristin Johnson, bulguların ne kadar kıymetli olduğunu şu sözlerle özetliyor: “Sonuçlarımız, kilo alımını önlemek için yavaş ve istikrarlı kademeli kilo kaybının gerekli olduğu tarafındaki yaygın inancı açıkça sorgulamaktadır. Süratli kilo kaybının kilo geri alımıyla bağlı olmadığını gösteriyoruz; dahası, süratli kilo verenler ortasında kilo koruyabilenlerin oranı, kademeli kilo verenlere kıyasla daha yüksek.”

Araştırmacılar bulgularını özetleyen raporlarında şunu yazdı: “Obezite sorunu yaşayan yetişkinlerde, yapılandırılmış süratli kilo verme programına iştirak, bir yıl içinde değerli ölçüde daha fazla kilo kaybına yol açmıştır. Bu bulgular, denetimli ve profesyonel nezaret altında uygulandığında, süratli kilo vermenin obeziteyle alakalı sıhhat risklerini azaltan temel beden tartısı amaçlarına ulaşmak için kademeli kilo vermeye nazaran daha tesirli bir prosedür olabileceğini göstermektedir.”

Neden bu kadar kıymetli?

Obezite, dünya genelinde giderek büyüyen bir halk sıhhati sorunu. Pek çok kişi ilaç tedavilerine ya da bariatrik cerrahi üzere invaziv tekniklere başvurmak istemiyor ya da buna maddi imkânı olmuyor. Bu durumda “etkili lakin erişilebilir” bir kilo verme tekniğine duyulan gereksinim büyük. Dr. Johnson bu konuya da dikkat çekiyor: “Obezite sorunu yaşayan birçok kişi tıbbi yahut cerrahi tedavilere erişemiyor ya da bunların maliyetini karşılayamıyor. Bu nedenle bulgularımız, kamu sıhhat sistemleri üzerindeki artan yükü hafifletmeye yardımcı olabilecek, ticari olarak temin edilebilen kilo verme programlarının potansiyelini desteklemektedir.”

‘Hızlı’dan kasıt ne?

Burada kıymetli bir noktanın altını çizmek gerekiyor: Araştırmada kelam edilen “hızlı kilo verme”, çılgınca açlık diyetleri ya da günlerce su içmek manasına gelmiyor. Bilakis, yapılandırılmış ve profesyonel nezaret altında uygulanan, kalori kısıtlamasına dayalı bir program kelam konusu. Günde 1.000 kaloriyle başlamak, tıbbi açıdan düşük kalorili bir diyet olarak tanımlanıyor ve bir uzman nezaretinde uygulandığında inançlı kabul ediliyor. Bu cins programlar; beslenme uzmanları, diyetisyenler ve tabipler tarafından tasarlanan yapılandırılmış planlar çerçevesinde yürütüldüğünde hem tesirli hem izlenebilir oluyor. Sonuçları kendinize uyarlamadan evvel kesinlikle bir sıhhat uzmanıyla görüşmeniz gerektiğini de hatırlatalım.

Kilo verme serüveninin tahminen de en güç tarafı motivasyon. Haftalarca diyet yapıp tartıda neredeyse hiçbir şey görmemek, birçok kişinin pes etmesine yol açıyor. Meğer süratli sonuç alan biri, birinci haftadan itibaren ölçekte bariz düşüşler gördüğünde devam etmek için güçlü bir neden buluyor. Araştırmacılar bu ruhsal boyuta direkt değinmese de uzmanlar, erken periyotta elde edilen somut sonuçların uzun vadeli ahengi artırabileceğini vurguluyor. Muvaffakiyet hissi, programı sürdürme isteğini besliyor. Bu da hem kilo verme hem de müdafaa süreçlerine olumlu yansıyor.

Yavaş gitmek zarurî değil

Yıllarca süren “yavaş ve istikrarlı kazan yarışı” telaffuzunun yerini, artık daha nüanslı bir tablo alıyor. Süratli kilo vermenin yanlışsız şartlarda, uzman kontrolünde ve yapılandırılmış bir program dahilinde uygulandığında hem daha fazla kilo verdirdiği hem de bu kiloların daha kalıcı olduğu anlaşılıyor.