Uzmanlardan kene rehberi! Gerçek bilinen yanlışlar ve hayat kurtaran korunma yolları

Yaz aylarının gelmesiyle birlikte artan kene ısırıkları, ölümcül sonuçlara yol açabilen önemli hastalık riski nedeniyle büyük bir telaş yaratıyor. Lakin kenenin üzerine kolonya ya da alkol dökmek, zeytinyağı sürmek üzere kulaktan dolma formüller canlıyı gerilime sokarak içindeki virüsü bedene daha süratli yaymasına neden oluyor ve tehlikeyi daha da büyütüyor. Bu yüzden kene fark edildiğinde hiçbir kimyasal hususa başvurmadan, gerçek mekanik formüllerle bedenden çabucak uzaklaştırılması gerekiyor. Isırılma sonrasındaki on günlük süreç sinsi belirtilerin takibi açısından hayati ehemmiyet taşırken, hakikat korunma formüllerini bilmek ve vakit kaybetmeden hakikat adımları atmak büyük risklerin önüne geçiyor.

Kene ısırığı çoklukla acı hissettirmediği için insan durumu çabucak anlamayabilir. Sivrisinek yahut böcek ısırdığında o bölge ekseriyetle kaşınır, kızarır ve şişer; kene ısırığında ise çoğunlukla cilde tutunmuş küçük, koyu renkli bir canlı direkt göze çarpar. Bu nedenle piknik alanları, tarla, bahçe ve ormanlık yerlerde vakit geçirdikten sonra kulak ardı, koltuk altı, kasık, diz gerisi ve saç tabanları üzere gizli bölgeleri kesinlikle denetim etmek gerekir.

Kene fark edildiğinde yapılması gereken en yanlışsız şey, onu hiç ezmeden ve vakit kaybetmeden bedenden uzaklaştırmaktır. Keneye muhakkak çıplak elle dokunulmamalı; pak bir eldiven, ince uçlu bir cımbız, bez ya da poşet kullanılarak canlının deriye en yakın olduğu noktadan tutulup düz bir halde üst gerçek çekilmelidir. Çıkarma esnasında keneyi döndürmeye, sıkmaya yahut koparmaya çalışmak büyük bir yanılgıdır. Şayet kişi kendi imkanlarıyla keneyi inançlı bir halde çıkaramıyorsa, hiç vakit kaybetmeden en yakın sıhhat merkezine gitmelidir.

Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi riskine karşı “şu kadar vakit geçtikten sonra virüs kesin olarak bulaşır yahut bu müddetten öncesi büsbütün güvenlidir” üzere kesin bir kural bulunmuyor. Ama bu mevzudaki temel gerçek son derece nettir: Kene bedene tutunduğu andan itibaren orada ne kadar uzun mühlet kalırsa, hastalık bulaştırma riski de o kadar yükselir. Bu yüzden kene fark edildiğinde panik yapmadan ancak hiç vakit kaybetmeden hakikat yolla bedenden uzaklaştırılmalıdır. Erken ve kurallara uygun formda yapılan müdahale, hayati tehlike oluşma riskini büyük ölçüde düşürür.

Kene bedenden uzaklaştırıldıktan sonraki on günlük süreçte ateş, çok yorgunluk, iştah kaybı, kas ve baş ağrısı, mide bulantısı, kusma ya da ishal üzere şikayetler ortaya çıkarsa çabucak bir doktora gitmek gerekir. Burun ve diş eti kanamaları, bedende zaten oluşan morluklar, baş karışıklığı yahut ani halsizlik üzere durumlar ise çok daha önemli bir tablonun habercisidir ve acil müdahale gerektirir. Sıhhat merkezine başvurulduğunda, muayene eden tabibe kesinlikle daha evvel bir kene temasının yaşandığı bilgisi açıkça söylenmelidir.

Halk ortasında sıkça uygulanan alkol, kolonya, yağ yahut sigara basma üzere formüller muhakkak kullanılmamalıdır. Bu çeşit hususlar keneyi büyük bir gerilime sokarak kasılmasına ve bedenindeki mikroplu sıvıları direkt insanın kanına salgılamasına yol açar. Bu da hastalık bulaşma riskini çok önemli biçimde artırır. Kene ısırıklarında en inançlı ve hakikat yaklaşım, hiçbir kimyasal yahut ısı uygulamadan canlıyı ezmeden, sıkmadan ve yakmadan direkt mekanik yollarla bedenden uzaklaştırmaktır.

Kene ve böceklerden korunmak için hakikat yaş kümesine uygun eserlerin seçilmesi ve bu eserlerin kurallara nazaran kullanılması büyük değer taşır. Bu maksatla her vakit müsaadeleri alınmış, içeriği ve kullanım talimatları üzerinde net bir biçimde belirtilmiş emniyetli eserler tercih edilmelidir. Çocukları korumak için bu çeşit koruyucular asla direkt yüzlerine sıkılmamalı, evvel bir yetişkinin eline sıkılarak çocuğun cildine dikkatlice sürülmelidir. Eserleri uygularken göz, ağız, el ayası, açık yara ve tahriş olmuş cilt bölgelerinden katiyen uzak durulmalıdır. Bebekler, anne adayları ve uzun periyodik rahatsızlığı olan bireylerin kendileri için en uygun koruyucuyu seçerken kesinlikle bir uzmana müracaatları gerekir.

İnsanlar ortasında sarımsak tüketmek, bedene kokulu bitkisel yağlar sürmek yahut özel karışımlar hazırlamak üzere teknikler kene ve böcekleri uzaklaştırmak için sıkça tavsiye edilir. Lakin bu cins klâsik uygulamaların kene ve böceklere karşı kesin bir müdafaa sağladığına dair emniyetli ve güçlü hiçbir bilimsel ispat bulunmamaktadır. Doğal prosedürler yaydıkları koku sayesinde çok kısa vadeli bir tesir gösterse de bu durum tam ve inançlı bir korunma sağlandığı manasına gelmez ve kişiyi yanıltabilir.

Kenelerden korunmanın en tesirli yolu, riskli alanlara çıkmadan evvel ve sonra gerçek adımları atmaktır. Açık alandaki temas riskini azaltmak için açık renkli ve uzun kollu giysiler tercih edilmeli, kenenin yerden üst tırmanmasını önlemek gayesiyle pantolon paçaları kesinlikle çorabın içine sokulmalıdır. Açık alanda geçirilen vaktin akabinde konuta dönüldüğünde hiç vakit kaybetmeden tüm beden; bilhassa kulak gerisi, koltuk altı, kasık ve diz ardı üzere bilinmeyen bölgeler titizlikle denetim edilmelidir. Bu fizikî tedbirlerin yanı sıra, Sağlık Bakanlığı onaylı ve ambalajında kene müdafaası açıkça belirtilen emniyetli kovucu eserlerin kullanım talimatlarına uygun biçimde cilde yahut kıyafetlere uygulanması koruyuculuğu en üst düzeye çıkarır.

Vakaların artışını “böcekler mutasyona uğradı ve daha saldırganlaştı” halinde açıklamak bilimsel açıdan gerçek değildir. Bu durumun temel nedenleri ortasında global sıcaklık artışları, yaz mevsiminin uzaması, yağış dengesizlikleri ve buna bağlı olarak insanların açık alanlarda, tabiatta daha fazla vakit geçirmesi yer almaktadır; tüm bu faktörler kene ile temas ihtimalini direkt artırır. Türkiye’de kene çeşitleri ortasında bilhassa Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi virüsünü taşıma kapasitesine sahip olan Hyalomma tipi kritik bir değere sahiptir.

Ancak halk sıhhati açısından asıl kıymetli olan nokta, kene çeşitlerini ezberlemeye çalışmak değil, temel korunma kurallarını eksiksiz uygulamaktır. Tabiatta açık renkli ve uzun kıyafetler seçmek, konuta dönüldüğünde titizlikle beden denetimi yapmak ve muhtemel bir ısırılmada keneyi kurallara uygun formda çıkarmak hayat kurtarıcı adımlardır.