Polipler şimdi kansere dönüşmeden çıkarılabilir
Kolon kanseri (kolorektal kanserler), dünya genelinde en sık görülen kanser çeşitleri ortasında yer alır ve kansere bağlı hayat kayıplarının değerli bir kısmından sorumludur. Hastalık çoğunlukla kalın bağırsağın yahut rektumun mukozasından gelişmektedir. Birçok hadisede süreç, başlangıçta yeterli huylu olan adenomatöz poliplerin yıllar içerisinde berbat huylu olan malign lezyonlara dönüşüm göstermesi ile ilerlemektedir. Bu dönüşümün uzun bir vakit diliminde gerçekleşmesi ise kolon kanserinin erken teşhis ve tedbire açısından değerli bir fırsat sunmasına imkan sağlar. Tertipli tarama programları sayesinde polipler şimdi kansere dönüşmeden tespit edilip çıkarılabilir.
50 yaş altı kolon kanserindeki artış dikkat çekiyor
Son yıllarda kolon kanseri görülme sıklığında dikkat cazibeli bir artış gözlenmektedir. Bu artış bilhassa 50 yaş altındaki bireylerde daha besbelli haldedir. Batı tipi beslenme alışkanlıklarının yaygınlaşması, işlenmiş ve rafine besinlerin daha fazla tüketilmesi, liften yoksul diyetler, obezite görülme sıklığındaki artış ve fizikî aktivitenin azalması bu yükselişte değerli rol oynamaktadır. Bunun yanı sıra bağırsak mikrobiyotasında meydana gelen değişiklikler, hayat mühletinin uzaması ve teşhis sistemlerinin gelişmesi de bildirilen olay sayılarının artmasına katkıda bulunmaktadır.
Baba 50 yaşında teşhis almışsa çocuk 40 yaşında taramalara başlamalı
Kolon kanseri, tertipli tarama programları sayesinde erken evrede saptanabilen ve hatta polip evresinde önlenebilen bir hastalık olarak kabul edilmektedir. Ortalama risk kümesinde yer alan bireylerde tarama programlarına çoklukla 45 yaşında başlanması önerilmektedir. Gaitada saklı kan testi yılda bir yahut iki yılda bir uygulanabilmekte, kolonoskopi ise yaklaşık 10 yılda bir yapılması önerilen ve teşhis açısından altın standart olarak kabul edilen metotlardan biri olarak bedellendirilmektedir. Aile hikayesi bulunanlar, daha evvel polip saptananlar yahut inflamatuar bağırsak hastalığı olan bireyler yüksek risk kümesinde yer almakta; bu bireylerde taramaların daha erken yaşta başlatılması ve daha sık aralıklarla yapılması önerilmektedir. Ailede kolon kanseri kaç yaşında saptanmışsa bu yaştan 10 yaş evvel tarama programlarına başlamak gerekir. Örneğin; anne ya da baba 50 yaşında kolon kanseri tanısı almışsa çocukları 40 yaşında taramalara başlamalıdır.
Fazla ölçüde kırmızı et ve işlenmiş etlerin tüketimine dikkat!
Beslenme alışkanlıkları kolon kanseri gelişiminde kıymetli rol oynar. Lif açısından güçlü beslenme, bağırsak geçiş mühletini kısaltmakta ve potansiyel kanserojen unsurların bağırsak mukozası ile temas müddetini azaltmaktadır. Ayrıyeten lifli besinlerin bağırsak mikrobiyotasını olumlu tarafta etkilediği ve inflamasyonu azaltabildiği gösterilmektedir. İşlenmiş et eserleri (sucuk, salam, sosis gibi), çok kırmızı et tüketimi ve yüksek oranda rafine şeker içeren besinlerin ise risk artışı ile ilişkilendirildiği belirtilmektedir. Buna karşılık tam tahıllar, sebzeler (özellikle turpgiller), meyveler, baklagiller ve fermente süt eserleri bağırsak sıhhatini destekleyen besinler ortasında yer almaktadır.
Değiştirilebilir faktörlere dikkat ederek kanser riskini azaltın
Kolon kanseri açısından risk faktörleri değiştirilemeyen ve değiştirilebilir faktörler olarak iki ana kümede toplanmaktadır. İleri yaş, ailede kolon kanseri hikayesi bulunması, kalıtsal kanser sendromları ve inflamatuar bağırsak hastalıkları esas değiştirilemeyen risk faktörleridir. Buna karşılık obezite, hareketsiz ömür biçimi, sigara ve alkol kullanımı, fazla ölçüde kırmızı et ve işlenmiş etlerin tüketimi ile liften yoksul beslenme önlenebilir ya da azaltılabilir risk faktörleri ortasındadır. Kolon kanseri büyük ölçüde önlenebilir ve erken evrede tespit edildiğinde tedavi başarısı yüksek olan bir hastalıktır. Bu manada toplumda farkındalığın artırılması, sağlıklı beslenme alışkanlıklarının teşvik edilmesi, nizamlı fizikî aktivite ve uygun yaşta başlatılan tarama programlarının yaygınlaştırılması kıymetlidir.
Doğru vakitte cerrahi müdahale kolon kanserinde hayat kurtarıyor
Erken evrede tespit edilen tümörlerde, kanserli bağırsak bölgesi çıkarılıp ve etrafındaki lenf düğümleri temizlenebilir. Cerrahi sırasında kullanılan teknikler hastanın durumuna ve tümörün yerine nazaran değişir. Açık cerrahi prosedürlerinin yanı sıra laparoskopik ve robotik cerrahi teknikleri de yaygın halde uygulanır. Laparoskopik ve robotik teknikler, karın bölgesinde küçük kesilerle operasyon yapılmasını sağlar bu da düzgünleşme mühletini kısaltır ve hastaların günlük yaşama dönüşünü hızlandırır. Gerekli görüldüğünde hastalığın evresine nazaran cerrahi öncesi yahut sonrası kemoterapi ve radyoterapi de uygulanabilir. Kolon kanserinde her kanser çeşidinde olduğu üzere şahsa özel tedavi planları hazırlanır. Nizamlı takipler ile cerrahi sonrası hastalığın tekrarlama riski izlenir ve esirgeyici tedbirler alınır.
