Sallamadan, emzirmeden, ağlamadan uyku! 2 haftada anne-babanın hayatı değişebilir

MİLLİYET.COM.TR ÖZEL / Anne-babalık serüveni, tarifsiz mutlulukların yanında büyük sorumlulukları da beraberinde getiriyor. Bilhassa bebeklik periyodunda en çok zorlanılan hususlardan biri ise hiç elbet uyku… “Bebek bu, uykusuzluk normal” diye düşünülen pek çok sorun aslında yanlışsız yaklaşımla çözülebilecek nitelikte. Bebek Uyku Danışmanı Pınar Sibirsky de Can Yayınları’ndan çıkan ‘Bebeğiniz Uyumuyor mu?’ kitabında zorluk çeken ebeveynlerle ortaklaşa yürüttükleri süreci içten bir lisanla aktarıyor.

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi mezunu olmasına karşın kızının doğumuyla birlikte apayrı bir alanda yol almaya karar veren, 0-3 yaş gelişimi üzerine ABD’de yüksek lisans yaparak bebek uykusu konusunda uzmanlaşan Pınar Sibirsky, 2011 yılından bu yana 6 binden fazla aileye danışmanlık verdi. Onunla hem bebeklerde sağlıklı uyku tertibinin neden bu kadar değerli olduğunu hem de en sık karşılaşılan uyku sıkıntılarını ve tahlillerini konuştuk.

Bu röportaj, sırf uykusuzluktan bitap düşen ebeveynler için değil, birebir vakitte bebeklerinin gelişimini en âlâ biçimde desteklemek isteyen herkes için bir rehber niteliğinde…

Pınar Sibirsky

İktisadi ve İdari Bilimler mezunusunuz. Pekala bebek ve uykuya dair öykünüz nasıl başladı, nasıl şekillendi? Kısaca anlatabilir misiniz?

Kızım Maya’nın doğumuyla başlayan uykusuz geceler, bebeklerde uyku konusunun ehemmiyetini anlamamı sağladı. 2011 yılıydı. Bu bahiste danışmanlık alacak bir uzman bulamayınca, kendim uzmanlaşmaya karar verdim ve eğitimlere başladım. 0-3 yaş zihinsel gelişimi alanında ABD’de yüksek lisans yaptım ve 2011 yılından bu yana 6 binden fazla aileye, bebekleriyle birlikte gece uzunluğu kesintisiz uyuyabilmeleri için danışmanlık verdim. 

Konuya uykunun kıymetiyle giriş yapmak istiyorum. Kaliteli bir uyku hem bebeğin ruhsal ve fizikî gelişimini hem de aileyi ne istikamette tesirler?

Bebek için zihinsel ve fizikî gelişiminin, anne-baba içinse sabır ve huzurun temeli. 0-4 ay periyodunda uykusuzluk doğal olsa da, 4. aydan itibaren iyileştirilebilen bir bahistir; yani aylarca yahut yıllarca uykusuz kalmak bebek büyütmenin bir koşulu değildir asla. Bu husustaki bilgileri paylaşmak için yıllardır farklı platformlarda içerikler üretiyor, bebeklerin de anne-babaların da muhtaçlık duydukları uykuya kavuşmaları için çalışıyorum. 

Anne-babalar, çocuklarının gelişimi için pek çok eğitime başvurabiliyor. Uyku eğitiminin bunlar içerisindeki yerini nasıl yorumlarsınız? “Uykunun da eğitimi mi olur canım?” diyenlere yanıtınız ne olur?

Evet, olur. Nasıl yemek yemeyi öğreniyorsa, sağlıklı uyku alışkanlıkları da öğrenilir. Kâfi ki ebeveynler bu hususta şuurlu olsunlar. 

Bebek uyku eğitiminde hangi metodu kullanıyorsunuz? Bu metotta asıl emel, bebeğin kendi başına uykuya dalabilmesi diyebilir miyiz?

Yaşa, mizaca ve aile kıymetlerine uygun, inanç vermeye dayalı yumuşak geçişli eğitim modellerini uyguluyor ve öneriyorum. Amaç, bebeğin yatağında takviyesiz ve huzurla uykuya dalabilmesi ve gece uzunluğu 10-12 saat kesintisiz uyuyabilmesi (ayına uygun uyku öğünleri verilerek, uyansa bile kendisi uykuya dönerek). 

Uyku eğitimi almak için başvuran anne-babalar sıklıkla hangi sorunları yaşıyor? En sık hangi yanlışlar yapılıyor?

Destekli uykudan kaynaklı gece uyanmaları, uykuya geçişte zorluk, kısa gündüz uykuları, sabah erken uyanma sorunu…

‘FAZLA YORGUN BEBEK HUZURSUZ OLUR’

Yenidoğan periyodunda bebekler neden uyumaz? Bu devirde uyku eğitimine başlanabilir mi?

Biyolojik saat şimdi olgunlaşmamıştır. 0-3 ay ortasındaki bir bebek şimdi dünyaya yeni alışıyordur ve sistemli bir uyku hedeflenemez. 

Ailelerin etrafından de duyduğu bir şeydir, “Çocuğu yorarsan rahat uyur” derler. Uyku öncesi banyoları, fizikî aktiviteler… Bu husustaki tavsiyeleriniz neler olur?

Tam aksisi. Fazla yorgun bebek huzursuz uyur. Uykuya dalışta “kıvamında yorgunluk” gerekir. 

Her bebeğin uykuya geçeceğine dair verdiği işaretler tıpkı mıdır yoksa değişir mi? Rutin kazandırmanın kıymeti nedir?

Hayır. Kimi göz ovuşturur, kimi sessizleşir, kimi ağlar. Bebeğin sinyallerini anlamaya çalışmak değerlidir. 

Emmeden ya da biberonla beslenmeden uykuya dalamayan, yalnızca annesi yanında olduğu sürece uyuyabilen bebekler var…

Bu, alışkanlıktır. Beslenme ile uyku ortasına ara koyarak değiştirilebilir.

Bebekler için en ülkü yatış pozisyonu nedir? Yatak seçimi yaparken nelere dikkat edilmeli? Çocuğun uykuya geçeceği odada olmazsa olmaz diyeceğiniz hangi özellikler bulunmalı?

20–22°C oda, karanlık ortam, sert bir bebek yatağı, gerekirse rahatlatıcı müzikler. 

Emziğin uykuya geçişteki rolü nedir? Uyku nizamı oluşturmada yararlı mıdır yoksa bağımlılık mı yaratır?

Yenidoğan devrinde emme refleksi yüksektir, emzik uygun gelir. 4 ay sonrası varsa da yalnızca uykuda kullanılmalı ve bebek kendi denetim edebilmeli. 

Uyku eğitimini bebeğe kimler vermeli? Çalışan anneler de bebeklerine uyku eğitimi verebilirler mi? Süreç nasıl ilerliyor? Eğitim ne kadar müddette tamamlanıyor?

Tabii. Tüm bakım verenler tıpkı metodu uygularsa 2 haftada nizam oturur.

Maalesef uyku, daima anne üzerinden ilerlemek zorunda olan bir süreç üzere algılanıyor. Uyku eğitiminde babanın rolü yok mu ya da babanın ne derece sürece dahil olması gerekiyor?

Çok büyük. Birden fazla vakit eğitimde babalar annelere nazaran daha rahat ilerleyebiliyorlar. Süt kokusunun olmaması ve babanın sakinliği bebeğin yatağında uykuya dalmasını kolaylaştırabiliyor

İkiz bebekler, üçüz bebekler tıpkı odalarda mı yoksa başka odalar da mı uyutulmalı? Anne-babalar çoğunlukla kardeşlerin birbirini uyandıracağı korkusu yaşarlar.

Her vakit birebir odada, birlikte yatıp kalkacak, birbirlerinin sesine alışacak halde. Tekrar 2 hafta kâfi. Uyku eğitimi bilhassa birebir anda 2-3 bebek büyüten aileler için “olmazsa olmaz” bir eğitim diye düşünüyorum. 

‘UYUSUN DA BÜYÜSÜN NİNNİLERİMİZ BOŞUNA DEĞİL’

Bebekler neden ağlayarak uyanır? Bu evrede genelde bebeği sallayarak, pışpışlayarak sakinleştirip uyutmaya çalışırız. Bu döngüyü kırmak için hangi adımlar atılmalı?

Uyku döngüsünü tamamlayamadığından genelde. Bazen de “Uyandım, gel beni al” derler. Kâfi uyuduysa yataktan alır, gereğinden kısa uyuduysa uykusunu uzatmak için vakit ve hafif dayanaklar verebiliriz. 

Anneanne, babaanne, bakıcı takviyesiyle çocuk büyüten çiftlere uyku sistemini kolay kolay yoluna sokma noktasında tavsiyeleriniz neler olur?

Tüm bakım verenler birebir sistemi uygulamalı. Bebeğin uyku saatleri, rutinleri, uykuya dalış hali şahıslardan bağımsız olarak korunmalı. Sağlıklı bir uyku nizamı için bakım verenlerin tutarlılığı çok değerli.

Son olarak uyku konusunda hem kendi hem de bebekleri sorun yaşayan anne-babalara neler söylemek istersiniz?

Uyku bebekler için bir lüks değil, temel bir gereksinim. “Uyusun da büyüsün” diye söylediğimiz ninniler de boşuna değil. 4. aydan itibaren her bebek sabır, tutarlılık ve bilimsel temellere dayalı bir eğitimle yatağında kesintisiz uyumayı öğrenebilir.